Reportage

Nu echt de állerlaatste reünie van Engelandvaarders

Generaal-majoor b.d. R.W. Hemmes is voorzitter Stichting Genootschap Engelandvaarders, tevens gastheer. Reünie Engelandvaarders met Prinses Beatrix. Landgoed Zwaluwenberg. Foto: Werry Crone Beeld Werry Crone

Een historisch moment in Hilversum: de allerlaatste reünie van het Genootschap Engelandvaarders. Ook prinses Beatrix was aanwezig. 

Het is even heen en weer rijden met rolstoelen en schuifelen met wandelstokken voor de tien aanwezige Engelandvaarders op het terras van Landgoed De Zwaluwenberg in de bossen bij Hilversum klaarstaan voor een groepsportret. “Ik geloof dat we nu allemaal wel goed zichtbaar zijn”, zegt de in dit gezelschap jonge prinses Beatrix (80). De overige gasten zijn de negentig jaar ruim gepasseerd.

Een historisch moment wordt op foto vastgelegd: de allerlaatste reünie van het Genootschap Engelandvaarders. Engelandvaarders is de naam die mannen en vrouwen kregen die in de Tweede Wereldoorlog aan de Duitse bezetters wisten te ontkomen en zich in Engeland bij de geallieerde strijdkrachten aansloten.

Het Genootschap werd in 1969 opgericht met als doel het contact onderling te bewaren. Sindsdien is er ieder jaar een reünie. Maar inmiddels zijn de meeste Engelandvaarders overleden. Vier jaar geleden was Prinses Beatrix eveneens te gast, omdat het toen ook al de laatste keer zou zijn. Ze trad in de voetsporen van haar overleden vader Prins Bernhard die graag in het gezelschap van de Engelandvaarders verkeerde en zelfs beschermheer van hun Genootschap was. Maar het werd niet de laatste reünie. Elk jaar weer bleken er genoeg Engelandvaarders fysiek nog in staat om bij elkaar te komen.

De állerlaatste

Dit is dus inmiddels de vierde laatste reünie, erkent voorzitter Rudi Hemmes, 95 jaar. Hij refereert eraan in een kort toespraakje tegen Beatrix. “Het is inmiddels gebruikelijk dat u bij de laatste reünie aanwezig bent, we hopen u nog vaak te zien”, grapt hij. Om vervolgens duidelijk te maken dat dit toch echt de állerlaatste is, want per 1 januari wordt zijn Genootschap opgeheven. Hemmes: “Ik ben dolgelukkig dat het bestuur van Museum Engelandvaarders in Noordwijk de verantwoordelijkheid voor wat wij achterlaten overneemt”.

Paul Bartelings, bestuurslid van dat 2,5 jaar geleden door koning Willem-Alexander geopende museum, vertelt dat dit museum doende is met het maken van een grote database waarin alle feiten over de Engelandvaarders verzameld worden. Er blijken meer mensen te zijn die de overtocht maakten dan de 1700 waarover tot nog toe gesproken werd, vertelt hij. Hoeveel, dat is nog niet duidelijk. “We gaan mogelijk richting de 2000”. Hoeveel van hen nog in leven zijn, weet hij ook niet. “Maar het zou best eens kunnen dat hier vandaag ook echt de laatste tien levende en in Nederland wonende Engelandvaarders bijeen zijn.”

Barre tocht

Zijn vader Charles Bartelings (96) is Engelandvaarder geweest en vandaag naar de reünie gekomen. Hij kwam na een barre tocht van anderhalf jaar via onder andere Frankrijk, Spanje, Portugal en Gibraltar in Engeland aan, in november 1943. “Ik heb geluk gehad”, zegt hij daarover. Vele verzetsstrijders overleefden de oorlog niet.

Er was niet één route, bijna elke Engelandvaarder heeft een eigen verhaal, vertelt zoon Bartelings. Via Frankrijk en Spanje naar Portugal, en zo verder, via Zweden of direct met een boot uit Scheveningen en vele variaties daartussen. “Stuk voor stuk bijzondere geschiedenissen die we nu proberen vast te leggen voor de toekomst. We willen dat de jeugd hierover blijft horen. Engelandvaarders zijn vaderlandslievend en moedig geweest, niet bang om risico’s te nemen. Ze gaven alles om ons land vrijheid terug te geven. Die vrijheid waar wij nu nog van profiteren.”

De 95-jarige Hemmes, nog goed ter been, brengt prinses Beatrix na afloop van de bijeenkomst naar haar auto. “We zien elkaar nog wel een keer”, zegt Beatrix. Hemmes: “Ik hoop het van harte.”

Lees ook:

Zo was het om de bevrijding mee te maken

Het aantal mensen dat de bevrijding van Nederland in mei 1945 bewust meemaakte daalt snel. Toch zijn er nog ooggetuigen die er uit eerste hand over kunnen vertellen. Trouw sprak drie van hen.

Dodenherdenking: iedereen was stil, behalve de meeuwen

De twee minuten stilte op de Dam verliepen zonder wanklank. In Overveen was Trouw-oprichter Wim Speelman een van de slachtoffers die herdacht werden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden