'Nu de boosheid weg is, kan ik die ring niet meer in'

Lucia Rijker is voormalig wereldkampioen boksen. Ze vergaarde een indrukwekkende reeks bijnamen: Koningin van de Bliksem, Lady Ali, en De gevaarlijkste vrouw ter wereld. Maar ze is ook boeddhist.

Les 1

Toon je hart

"Toen ik jong was liet ik zelden iets van mezelf zien. Ik durfde niet eens te voelen wat er in me omging. Stom, want dingen niet vertellen doet op den duur net zoveel pijn. Maar dat merkte ik pas rond m'n dertigste. Mijn vader werd dodelijk ziek. Hij had kanker. Mijn ouders waren allang gescheiden, maar mijn moeder nam hem weer in huis om voor hem te zorgen.

Op een zondagavond zaten we op de bank een voetbalwedstrijd te kijken. Die nacht zou ik teruggaan naar Los Angeles. We zaten zwijgend bij elkaar, ik telde de seconden af. Ineens begon ik te vertellen hoeveel ik om hem gaf - het kwam er allemaal uit. Hij stond moeizaam op om mij in zijn armen te sluiten. Ik heb zijn hele hemd nat gehuild.

Terugkijkend ben ik ontzettend blij dat ik dat kon, en dat ik daar geen 'had ik maar' over meedraag. Mensen kunnen zomaar uit je leven verdwijnen. Het is zonde als mensen niet weten wat je voelt.

Ik vond het tegelijkertijd zelf nog wel eens moeilijk om te horen wat mensen voor mij voelen. Ik hou van je, wordt al snel gezegd. Ik dacht dan alleen maar: 'Oh, moet ik nu iets doen?' Misschien is dat het: dat ik snel het idee heb dat ik aan een lijst met verwachtingen moet voldoen als ik m'n hart openstel. En dan ben ik bang gekwetst te worden."

Les 2

Word een meester

"Oftewel: wees je beste zelf. Ik wist pas hoe getalenteerd ik was - motorisch bedoel ik, fysiek - toen ik anderen begon te trainen. Mij gingen vroeger bijna alle sporten goed af. Daarom deed ik veel dingen half, of een kwart, of maar een beetje. Pas toen ik besloot me op één ding te richten, werd ik er meester in. Dat is zo met alles; ga je verder, dieper, dan kom je bij dezelfde bron. Waar je ook ter wereld bent: als je maar lang genoeg boort, krijg je olie."

Les 3

Leef je boosheid uit

"Niets is zo fijn als vechtsport. Die helpt je terug te gaan naar wie je bent. Je te ontdoen van wat je niet bent, om de wilde vrouw te zijn. Wie gaat er tegenwoordig nog helemaal los? Waar mag je gewoon héél hard slaan, waar mag je je zó ontladen als in boksen? Dat is enorm bevrijdend. Waarom denk je dat het zo populair is?

Het dier in jezelf loslaten; dat kan behalve bij vechtsporten alleen tijdens seks. Je zou jezelf eens moeten filmen om te zien hoe out of control dat kan zijn. Dat je hele lichaam opgaat in het moment.

Tegenwoordig durven we niet meer boos te zijn. Ik vind: als je woede voelt, moet je die uitleven. Zolang je niemand verwondt natuurlijk, jezelf inbegrepen. Verzin iets wat verantwoord en vertrouwd is. Sla bijvoorbeeld heel hard met een kussen tegen de muur.

Door boosheid toe te laten, kwam ik dichter bij mijn eigen pijn, en dat leerde me om mijn grenzen aan te geven. Pas als je je eigen grens erkent, kun je anderen ook zover krijgen. Pas dan kun je mensen of situaties corrigeren. Maar om de een of andere reden mag je tegenwoordig je boosheid niet meer uiten. Een kind wordt het al afgeleerd: 'Stil, straks horen de buren het'.

Wil je niet boksen, doe dan iets anders. Je hoeft geen lid van een club te worden, maar beweeg! Ik heb vanmorgen nog even met mezelf gedanst. Fijn, vrij."

Les 4

Obstakels horen erbij

"Zodra je een doel stelt, loop je tegen obstakels op. In het boksen kom je bijvoorbeeld hordes bizarre mensen tegen. Corrupte promotors, bedrog, exploitatie. Het ene probleem na het andere dient zich aan, en voor je het weet ben je alleen nog maar bezig met die wereld.

Ik moest goed voor ogen houden wat mijn doel was: de beste vrouwelijke bokser ter wereld worden. Drie wereldtitels, drie wereldtitels, drie wereldtitels. Ik besloot dat die obstakels erbij horen. Het werden vier wereldtitels."

Les 5

Heb trots

"Ooit wilde ik het opnemen tegen Laila Ali, de dochter van Mohammed Ali. Zij heeft de naam van haar vader achter zich. Dat maakt mij niet uit. Mijn vader was onderhoudsmonteur bij Heineken. Hij heeft mij weer andere dingen meegegeven. Die maakten mij sterk.

Voor Laila Ali was boksen business - om veel geld te verdienen vocht ze met nobody's. Dus waarom zou ze met mij vechten? Daar had ze niets bij te winnen. Ik denk dat ze een gevecht met mij te riskant vond, want ik deed het anders. Mij ging het om eer. Ik heb de trots van een ridder.

Het vereist trots om het lijden, het incasseren tijdens het boksen te kunnen verdragen. Ik train nu een meisje dat het totaal niet erg vindt om klappen te krijgen. Ze neemt ze vol trots. Maar als het niet nodig is, leer ik haar, moet je dat niet doen. Dat was in elk geval niet mijn strategie. Ik hou niet van pijn. Beweging, vooral mijn voetenwerk, was mijn verdediging: daarom was ik ook zo goed. Je kijkt, ruikt, luistert - tijdens een gevecht zet je al je zintuigen in. Maar ik probeerde ook te voelen wat er gebéurde tussen een rivaal en mij: door om elkaar heen te draaien. Zoals jij nu ook naar mij luistert. Je geest, of noem het dierlijk instinct, is een extra wapen. Zo is het. Nou, okee ... daarnaast kon ik ook goed uitdelen."

Les 6

Het is je taak om verder te komen

"Van boeddhisten heb ik nooit kritiek gekregen op mijn bokscarrière. Elkaar veroordelen heeft geen zin, weten boeddhisten. Stoppen met roken en drinken is bijvoorbeeld niet verplicht - als jij nog niet zover bent, is dat prima. Pas als je inzicht verwerft, verander je. Het maakt niet uit op welk niveau je nu zit, het is jouw taak in dit leven om verder te komen.

Bij boksen hoort geweld, het is keihard. Geweld bestaat nu eenmaal; blijkbaar is het ergens voor nodig. Ik kan er wel uitstappen, maar ik heb zoveel kennis vergaard, moet ik dan tegen mijn pupillen zeggen: 'Zoek het maar uit?' Terwijl er al zoveel onprofessionaliteit is: dát zorgt pas voor onnodig lijden. Een goede coach voorkomt dat. Als ik met mijn mate van ontwikkeling geen bijdrage lever aan die sport terwijl dat zo hard nodig is, zou ik dat bijna een misdaad vinden.

Ik breng mijn pupillen respect bij voor het leven: gaat het nou om die titels, of gaat het erom een goed mens te zijn?

Ik begeleid een meisje dat begin deze zomer bij een wedstrijd in Zweden won van haar tegenstander. Op knock-out. Niemand zag het, haar coach ook niet, maar ik dacht: er is iets met dat meisje aan de hand. Ik hield haar vast. Heel ongebruikelijk in het boksen, trouwens: als coach ben je er voor je eigen pupil, alleen die hou je in de gaten. Ik hoorde dat meisje kreunen - dat herkende ik van m'n moeder, die ook een hersenbloeding heeft gehad. Echt een nachtmerrie.

Ik heb zo hard gehuild toen ik de beelden terugzag. Of het nu aan haar coach lag of aan de bokster: dat ongeluk was niet nodig geweest. Maar zij stapt natuurlijk ook zelf in die ring. Ze is gelukkig herstellende. Daar bid ik ook voor, samen met mijn leerling. En ik heb geld ingezameld om haar weer op de been te krijgen. Misschien is dat de Boeddha in mij."

Les 7

Het leven is waardeloos zonder spiritualiteit

"Begin jaren negentig chantte een leerlingbokster de mantra 'Nam myoho renge kyo'. Eerst vond ik het onzin. Maar toen ik het ook deed, ontdekte ik de kracht ervan. Je zet zó'n intensieve frequentie neer dat het je bijna wegblaast.

Ik probeerde het uit omdat ik vastliep. Ik voelde me gevangen in een zieke relatie met een trainer, die de vorm van misbruik aannam. Zo'n sportschool is een soort gang: als je het opneemt tegen de baas, sta je alleen. En sommige figuren zijn echt gevaarlijk. Tot ik wist: nu is het genoeg, nu doe ik je wat aan. Ik heb zelf de aanval ingezet.

Maar eerst ging ik chanten, iets wat ik nog nooit had gedaan - gewoon om te kijken wat er zou gebeuren. Die week ging ik drie keer. Anderhalf uur lang dezelfde zin opdreunen, en het tweede en zestiende gebed uit de Lotussoetra, tot het zweet me uitbrak. Die week vloog voorbij, en tegen het einde ervan was ik mijn plannen om wraak te nemen helemaal vergeten. Ik leerde zien wat er nog meer mogelijk was, dat ik een keuze had.

Sindsdien zie ik religie als een ingrediënt dat we allemaal nodig hebben. Ik had niks met de God van de kerk. Nooit. Maar de bewustwording die ik kreeg door het chanten was een soort ontwaken. Ik begon een onvoorwaardelijke liefde voor mezelf te ervaren.

De meeste mensen leven alleen om hun vijf zintuigen te bevredigen. Dat mag. Maar mijn ervaring is dat er meer te verkennen is, noem het een zesde zintuig, waarmee de rest van je ervaringen helderder, kleurrijker, scherper en gevoeliger wordt. Hoeveel geld, roem of intellect ook: zonder spiritualiteit is het leven waardeloos.

Chanten heeft me niet uit die situatie getrokken; dat deed ik zelf. Maar het inzicht kwam wel uit het Nichiren-boeddhisme. Achteraf denk ik: dit was een stukje karma waarmee ik aan het werk moest. Dat is grotendeels gelukt. Al durf ik mannelijke autoriteit nog steeds niet helemaal te vertrouwen.

Van het chanten werd ik heel langzaam wakker. Ik heb veel gehuild. Dagboeken vol geschreven. Wie ben ik? Wat is die boosheid? Hoe diep zit die?

En nu die boosheid eenmaal is geheeld, kan ik het niet meer. Als ik die ring weer in zou gaan, dan alleen voor een goed doel."

Lucia Rijker
Lucia Rijker (Amsterdam, 1967) is tweevoudig wereldkampioen boksen en viervoudig wereldkampioen kickboksen. Ze heeft nooit een wedstrijd verloren.

Op haar vijftiende begon ze met kickboksen. Na een paar jaar ging ze er ook bij boksen. Naast bokster is Rijker ook actrice. Zo speelde ze in 'Million Dollar Baby', de bekroonde film van regisseur Clint Eastwood, de boksrivale van hoofdrolspeelster Hillary Swank. Voor die film leerde ze Swank ook boksen.

In 2005 miste Rijker het gevecht van haar leven. Ze zou het in Las Vegas voor een miljoen dollar opnemen tegen de Amerikaanse Christy Martin. Twaalf dagen voor de wedstrijd scheurde ze haar achillespees. Het werd het einde van haar carrière. Nu leidt ze boksers op.

Rijker woont al jaren in Los Angeles. Toen ze halverwege de twintig was, ontdekte ze het boeddhisme.

Vandaag komt Rijkers boek 'Van bokser tot boeddhist' uit. Verwacht geen diepe wijsheden. Het boek staat vooral bol van bespiegelingen van Rijkers co-auteur George Schouten. Wat een nog grotere tegenvaller is: hij hemelt haar op. Dat heeft ze nou nét niet nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden