analyse

Nu Buma vertrekt, kampt het CDA met drie dilemma’s

Sybrand Buma op het CDA-congres in februari dit jaar. Beeld Werry Crone

Na het vertrek van fractievoorzitter en partijleider Sybrand Buma staan de christen-democraten voor lastige keuzes.

De fractie moet op korte termijn tenminste een tíjdelijke voorzitter kiezen. De eerste optie is een Kamerlid met een minder uitgesproken profiel, zoals Hanke Bruins Slot of Martijn van Helvert. De keuze voor zo’n tussenpaus laat de weg vrij voor Hugo de Jonge of de door Buma als toekomstig premier getipte Wopke Hoekstra om bij de volgende verkiezingen lijsttrekker te worden. Het risico is wel dat de Kamerfractie tot die tijd een wat flets overkomt in belangrijke Kamerdebatten.

De partij kan ook dit jaar al een politicus met een stevig profiel aan het hoofd van de fractie zetten, bijvoorbeeld door Mona Keijzer terug te laten keren naar de Kamer. Zij voer als zorgwoordvoerder scherp aan de wind, en haalde in 2017 ruim 160.000 voorkeursstemmen. Voor Hoekstra of De Jonge is een terugkeer van Keijzer risicovol. Als staatssecretaris verantwoordelijk voor het MKB, trekt ze weinig aandacht. In de Kamer kan ze haar profiel weer oppoetsen en uitgroeien tot een serieuze concurrent voor het politiek leiderschap.

Kosmopolitisch

De keuze voor een partijleider is onlosmakelijk verbonden met de koers die de partij de komende jaren kiest. Als een nieuwe leider kiest voor afwijkende accenten of een andere uitstraling heeft dan Buma, geeft dat de partij van een nieuw gezicht. Buma benadrukte geregeld het belang van Nederlandse tradities en eeuwenoude waarden, als antwoord op de zorgen die boze burgers zouden hebben over globalisering, migratie en klimaatverandering. Volendammer Keijzer zit ook op die lijn.

Met de voormalig consultant Hoekstra, die jarenlang in het buitenland werkte en studeerde, zou de partij voor een moderne kosmopolitische uitstraling kiezen. Recentelijk zocht Hoekstra in een toespraak het antwoord op zorgen over migratie en globalisering juist bij een sterke EU. 

In die speech aarzelde Hoekstra evenmin heilige huisjes binnen zijn partij omver te schoppen. Landbouwsubsidies noemde hij iets van de negentiende eeuw. Het geld kan volgens hem anno 2019 beter aan technologische innovatie besteed worden.

Vleugels

Buma slaagde er de afgelopen jaren in de rust grotendeels terug te laten keren binnen de partij, nadat de samenwerking met de PVV in 2010 voor diepe verdeeldheid zorgde. Eén terugkerend probleem was er wel. Een groep linkse leden vond de fractievoorzitter te behoudend op onderwerpen als klimaat, de EU en het kinderpardon.

Zij zochten geregeld de publiciteit, zoals vorige maand met een artikel in deze krant. De critici denken dat het CDA zich meer als ambitieuze middenpartij moet profileren. Buma en een aantal van zijn fractiegenoten zaten de afgelopen jaren juist vaak bij de rechtse omroep WNL. De progressieve groep zette de partijtop met succes onder druk bij het kinderpardon, waar Buma en zijn justitiewoordvoerder Madeleine van Toorenburg in januari een draai maakten. Aan mogelijke opvolgers de uitdaging de linkerflank van de partij meer aan zich te verbinden, zonder daarbij een gat op rechts te laten ontstaan.

Lees ook:

Buma maakte het CDA invloedrijk, maar ook somberder

Hij was de leider die het CDA liet uithuilen en opnieuw beginnen, nadat de partij op een historisch dieptepunt was beland. Sybrand van Haersma Buma (53) vertrekt uit de Tweede Kamer, net nu het CDA de koers die hij uitzette bijstelt.

Met het vertrek van Sybrand Buma is een andere koers voor het CDA mogelijk

Sybrand Buma verlaat Den Haag om burgemeester te worden in Leeuwarden. De gemeenteraad van de Friese hoofdstad heeft de CDA-leider vanavond voorgedragen. Buma’s vertrek legt de weg open voor een koerswijziging binnen het CDA en een strijd om het partijleiderschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden