’NSB leerde ons het Wilhelmus zingen’

Donderdag komt er een cd uit met liederen uit het boek ’Zo zong de NSB’ van Gerard Groeneveld. Hij deed onderzoek naar de zangcultuur van de NSB’ers.

1

De muziek is zeker niet als achtergrond voor in de auto bedoeld?

„Toen ik mij begon te verdiepen in de NSB-cultuur merkte ik dat er verschillende interessante onderwerpen waren die nog niet eerder tegen het licht waren gehouden. Zo ook de zangcultuur. Het boek beschrijft welke rol de eigen muziek bij de beweging speelde en de belangrijkste makers worden erin geportretteerd. Op de cd staat een selectie van na-tionaal-socialistische liederen uit het archief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. De historische fragmenten zijn digitaal bewerkt, zodat de teksten goed verstaanbaar zijn. Het bijgevoegde schijfje geeft de lezer dus een indruk van waar het boek over gaat.

2

Stonden NSB’ers bekend om hun gezang?

„In die tijd werd overal gezongen. Kerken, padvinders en andere verenigingen hadden allemaal hun eigen liedjes. Overal in de straten van bezet Europa weerklonken Duitse marsliederen als ’Deutschland über alles’ en ’Wir fahren gegen England’. Ook de NSB’ers hadden zo hun eigen repertoire van strijdliederen. Dat zingen schiep een band.”

3

Zouden de tegenwoordige extreemrechtse groeperingen de cd als propagandistisch bindmiddel kunnen gebruiken?

„In het buitenland waren de liederen op lp te bestellen en ook op internet circuleren ze. Bij dat soort groeperingen zijn ze dus al lang bekend, daarvoor hebben ze deze cd niet nodig. Het aantal anti-Joodse sentimenten dat in de teksten werd gevonden was bovendien miniem. Vaak werd dat bewust weggelaten omdat dat averechtse propaganda in de hand kon werken. Er worden ongeveer 1500 exemplaren van de cd gemaakt. Ik denk niet dat voor deze groep een tweede oplage nodig is.”

4

Waarover werd wel veel gezongen?

„De NSB’ers zongen over godsvertrouwen en arbeid. Eigenlijk dezelfde onderwerpen als bij de verzuilde groeperingen. Opmerkelijk was vooral de rol van het Wilhelmus. Dat werd in 1932 ingevoerd als het nationale volkslied. Tot aan het einde van de oorlog weerklonk couplet 1 of 6 steevast bij elke vergadering, ook toen het door de Duitsers verboden was. Zij hebben Nederland het Wilhelmus leren zingen.”

5

Denk je dat het boek en de cd voor ophef zullen zorgen?

„Op dit soort onderwerpen rustte lange tijd een taboe. Dertig jaar geleden zou dit boek of de cd voor gebroken ruiten zorgen. Ook toen ik in 1992 mijn eerste boek over de Tweede Wereldoorlog uitbracht, moest ik me nog regelmatig verantwoorden. Of ik geen foute ouders had gehad bijvoorbeeld. Voor de generatie van nu is de oorlog al veel verder weg. Daarom kan nu ook de ’bruine kant’ zonder vooroordelen worden bestudeerd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden