NS vandaag voor de rechter om aanbestedingszaak ov in Limburg

Beeld ANP

Heeft staatsbedrijf NS zich schuldig gemaakt aan fraude bij een aanbesteding in Limburg? Die vraag staat centraal in de strafzaak tegen het spoorbedrijf.

Valsheid in geschrifte, omkoping en schending van bedrijfsgeheimen. Het is niet niets waar de NS zich schuldig aan zouden hebben gemaakt bij de aanbesteding van openbaar vervoer in Limburg in 2015. Vandaag begint de inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen het spoorbedrijf en de betrokken bestuurders, onder wie de ontslagen NS-topman Timo Huges en de man om wie de hele affaire draait: oud-directeur René de B. van ov-bedrijf Veolia. Volgens de advocaat van de NS is er weliswaar het een en ander niet goed gegaan, maar is dit hooguit aanleiding voor een civielrechtelijke zaak. Vier vragen over deze slepende affaire.

Hoe zat het ook alweer met die aanbesteding in Limburg ?

Het was een vette vis, die elk ov-bedrijf maar wat graag wilde binnenhalen: een contract voor het verzorgen van het bus- en treinvervoer in de provincie Limburg voor een periode van maar liefst vijftien jaar. Ook de NS wilden deze aanbesteding, ter waarde van 2 miljard euro, graag winnen. Niet in de laatste plaats omdat het spoorbedrijf bang was om meer vervoerscontracten te verliezen aan concurrenten. Immers: als andere ov-bedrijven laten zien dat zij op de regionale lijnen goed kunnen presteren, zou de overheid zo maar op het idee kunnen komen om delen van het gekoesterde hoofdrailnet van de NS ook via een aanbesteding op de markt te gooien.

De NS deden aan de Limburgse aanbesteding mee via een dochterbedrijf. Kapers op de kust waren concurrenten Veolia en Arriva.

Wat hebben de NS verkeerd gedaan volgens het OM?

Het dochterbedrijf van de NS wilde de aanbesteding koste wat kost winnen. Zo kwam de NS-dochter eind 2013 op het idee om René de B., directeur van concurrent Veolia, binnen te halen. Aangezien hij jarenlang aan het hoofd had gestaan van Veolia, dat op dat moment het Limburgse vervoer verzorgde, was hij als geen ander op de hoogte van de regionale openbaarvervoermarkt. De B. had er wel oren naar om de NS te helpen bij de aanbesteding, maar er was een probleem. Hij had in zijn contract met Veolia een concurrentiebeding staan: tot een jaar na zijn vertrek mocht hij niet bij een concurrent gaan werken.

De NS-dochter bedacht een schijnconstructie. De B. zou in het jaar van zijn concurrentiebeding aan de slag gaan voor een extern adviesbureau. De NS-dochter zou hem vervolgens via dit bureau inhuren voor ongeveer een jaarsalaris. Na afloop van deze constructie zou de B. in mei 2015 alsnog in dienst treden bij de NS-dochter. Het is vanwege deze constructie dat het OM nu stelt dat de NS en de betrokken bestuurders valsheid in geschrifte hebben gepleegd en schuldig zijn aan omkoping.

Hoe zit het dan met de schending van bedrijfsgeheimen?

Nog terwijl hij werkte voor NS-concurrent Veolia, gedroeg René de B. zich volgens het OM als een bedrijfsspion, zodat de NS-dochter zich beter kon voorbereiden op het meedoen aan de aanbesteding. Hij deelde bedrijfsgevoelige informatie met zijn toekomstige werkgever via e-mail en usb-sticks.

Ook had hij al een mobiele telefoon van de NS-dochter en een e-mailadres onder een andere naam. Voor een deel deelde De B. de bedrijfsinformatie op eigen initiatief, maar het team dat bij de NS-dochter bezig was met de Limburgse aanbesteding deed ook verzoeken aan hem.

Wat heeft voormalig NS-topman Timo Huges met dit alles te maken?

Aanvankelijk leek het erop dat de NS geen weet hadden van de gedragingen van het dochterbedrijf. Het spoorbedrijf kwam er, kort na het winnen van de aanbesteding in februari 2015, zelf achter dat er mogelijk sprake was geweest van onregelmatigheden en liet onderzoek doen door advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Dat onderzoek pleitte Huges aanvankelijk vrij, tot frustratie van de bestuurders van het dochterbedrijf. Zij verklaarden dat hij wel degelijk op de hoogte was geweest van de gang van zaken.

Lees ook: Miljoenenboete voor NS in aanbestedingszaak

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden