NS komen met excuses voor Fyra-drama; krijgen topman ethiek

Engelhardt Robbe, waarnemend topman van de NS, legt de eed af voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Beeld anp

De Nederlandse Spoorwegen (NS) krijgen een directeur die in de gaten houdt of iedereen binnen het bedrijf zich netjes gedraagt en zich aan wettelijke regels houdt. Op lager niveau was er al aandacht voor ethiek, maar nu wordt dit ook op directieniveau geregeld. Dat heeft waarnemend NS-directeur Engelhardt Robbe vandaag gezegd tegen de parlementaire enquêtecommissie Fyra.

Robbe, de financiële topman van NS, vervangt voormalig NS-directeur Timo Huges, die vorige week vrijdag opstapte omdat hij was betrokken bij onregelmatigheden rond aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg. Er is een bureau ingehuurd dat onderzoek doet naar de gang van zaken.

Eerder tijdens het verhoor voor de enquêtecommissie bood Robbe de reizigers zijn excuses aan voor het debacle met de Fyra. "We willen daar onze oprechte excuses voor aanbieden", aldus de waarnemend topman. Het is voor het eerst dat de NS-directie excuses maakt voor het drama met de hogesnelheidstrein.

'De teleurstelling is groot'
"We hebben de reiziger in de kou laten staan. We hebben onze beloften, onze ambities niet waar kunnen maken", zei Robbe. "De teleurstelling is groot, voor mij, maar ook voor alle medewerkers, die hard hebben gewerkt om de trein in Nederland te introduceren", voegde hij eraan toe.

De parlementaire enquêtecommissie zoekt uit waarom de Fyra, die over de hogesnelheidslijn moest gaan rijden, veel te laat klaar was en er al snel weer mee op moest houden omdat er van alles mankeerde aan de trein. Vandaag is de laatste dag van de openbare verhoren.

Voormalig NS-topman Timo Huges verscheen vandaag niet als getuige bij de parlementaire enquêtecommissie Fyra, omdat hij vorige week opstapte. Beeld ANP

Staatssecretaris niet op de hoogte
Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) liet tijdens de enquête weten geen waarschuwing te hebben ontvangen over problemen met de Fyra. Volgens haar was dit ook niet nodig omdat dit in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de vervoerder was. Een hoge ambtenaar wist wel van de waarschuwing over de Fyra.

Toen een paar dagen na de start van de Fyra de nieuwe trein erg tegenviel, zei Mansveld tegen de Tweede Kamer dat niemand dit had verwacht. De enquêtecommissie vroeg zich af of ze daarmee de Kamer juist informeerde omdat verwacht kon worden dat er problemen zouden optreden gezien de eerdere waarschuwingen. Mansveld zei haar uitspraak gebaseerd te hebben op de teleurstelling van de betrokkennen toen de Fyra een probleemtrein bleek te zijn. "Blijkbaar waren er hoge verwachtingen."

Begin januari schreef de staatssecretaris aan de Tweede Kamer dat de Fyra meer op tijd ging rijden en dat er minder treinen uitvielen. De commissie wilde weten of Mansveld er ook van wist dat onderhoudsbedrijf NedTrain heel hard moest werken om de Fyra op het spoor te houden. De bewindsvrouw wist dat niet, maar zei dat ook niet te hoeven weten omdat dit eveneens een zaak van de vervoerder is.

NS probeerden enquête te voorkomen
Uit de verhoren van vanochtend kwam onder meer naar voren dat de NS tot op directieniveau hebben geprobeerd een parlementaire enquête over de Fyra te voorkomen. Dat bleek uit de notulen van een directievergadering van begin 2013 die de commissie in bezit heeft. Robbe zei zich geen discussie over dit onderwerp te kunnen herinneren.

Volgens staatssecretaris Mansveld (infrastructuur) waren de problemen met de Fyra in eerste plaats de verantwoordelijkheid van de vervoerder. Beeld ANP

De commissie hield Robbe voor dat de Fyra 32 keer per dag zou gaan rijden, terwijl er nu op zijn hoogst zestien Thalys-treinen het spoor op gaan. Volgens de tijdelijke NS-topman is er na het falen van de Fyra vervangend vervoer gekomen dat in zijn totaliteit op zijn minst gelijkwaardig is. Treinen rijden vaker, er zijn meer bestemmingen en de reiziger kan kiezen uit meerdere soorten van vervoer. Hij wees erop dat de Beneluxtrein tussen Amsterdam en Brussel straks ook nog sneller gaat rijden.

Redelijk rendement
Robbe zei dat de NS niet meer de ambitie hebben om een vervoerder te zijn met hogesnelheidstreinen. De samenwerking met de Belgen en de Fransen in de Thalys is een goede constructie. De NS richten zich vooral op het treinverkeer in Nederland en kort over de grens.

De huidige afspraken kosten de NS jaarlijks ruim 180 miljoen euro, 101 miljoen euro voor de hogesnelheidslijn en 80 miljoen voor het hoofdrailnet. Robbe verzekerde dat zijn bedrijf aan die verplichting kan voldoen. De NS doen alleen nog maar biedingen op treinvervoer die een redelijk rendement garanderen.

Fyra Beeld ANP

Het bod van 178 miljoen dat de NS destijds deden op het vervoer over de hogesnelheidslijn was heel hoog. NS-dochter HSA, dat de hogesnelheidslijn exploiteerde, zat voortdurend in de financiële problemen en moest van een faillissement gered worden.

Lesje geleerd
Volgens Robbe hebben de NS zijn lesje geleerd van het Fyra-drama. Binnen het bedrijf zijn maatregelen genomen om informatie beter met elkaar te delen. Er zijn zogeheten projectbarometers waarop betrokkenen kunnen aangeven hoe het staat met een project.

De spoorwegen gaan vooraf ook beter kijken naar de leveranciers van treinen. Fyra-bouwer AnsaldoBreda leverde de nieuw ontworpen trein veel te laat af, al ontkende de fabrikant daar schuld aan te hebben.

Voortaan willen de NS de bouw van nieuwe treinen na zes exemplaren stoppen om te bekijken hoe het gaat. Bij de Fyra werd er onder grote tijdsdruk steeds doorgewerkt.

Een Fyra trein op Amsterdam CS, december 2012. Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden