NS hebben wind mee over de grens

OV | analyse | Het bedrijf is in het buitenland succesvol. Onlangs haalde het weer een concessie binnen. Heeft Nederland hier ook wat aan?

Voorbereiden op de toekomst, lessen trekken, geld verdienen. Wie vraagt wat een staatsbedrijf als de NS nu precies te zoeken heeft in het buitenland met het dochterbedrijf Abellio krijgt dat als antwoord.

Dat geld verdienen lukt aardig. Abellio is allerminst een nietig dochterbedrijfje. In 2015 maakte de buitenlandse tak van de NS maar liefst 2,1 miljard euro omzet. Een behoorlijk aandeel in de totale omzet van de NS, die uitkwam op bijna 5 miljard. Over 2015 maakte Abellio een winst van 49 miljoen euro, op een totaal van 118 miljoen euro.

Abellio is actief in Groot-Brittannië en Duitsland. Vooral Groot-Brittannië is een fijne markt om in te opereren omdat deze al volledig geprivatiseerd is.

Begin 2016 leek het er even op dat de inkomsten onder druk zouden komen te staan toen Abellio de concessie Northern Rail in Engeland kwijtraakte. Bovendien was het nog de vraag of Abellio erin zou slagen om opnieuw het treinvervoer in het oosten van Engeland te mogen verzorgen. Maar inmiddels zijn de schaapjes weer op het droge: deze week werd bekend dat Abellio deze concessie, die werd omgedoopt van Greater Anglia naar East Anglia, heeft binnengehaald.

Onlangs kwam ook uit Duitsland, het andere land waar Abellio actief is, goed nieuws. Daar kreeg de NS-dochter de concessie Stuttgarter Netz gegund, die vanaf juni 2019 loopt. Verder gaat Abellio vanaf eind 2019 in het Rijn-Ruhrgebied een groot deel van regionale treindiensten exploiteren.

Al met al is de verwachting dat de omzet van Abellio stabiel blijft, zo laat de NS weten. Of er nog een poging wordt ondernomen deze te vergroten door mee te bieden op nieuwe concessies, wil het spoorbedrijf niet zeggen, omdat het 'bedrijfsgevoelige informatie' betreft. Oftewel: Abellio wil concurrenten niet wijzer maken dan ze zijn.

Inkomsten uit het buitenland zijn leuk voor de verdiensten, maar reizigers en politici vragen zich af of de buitenlandse avonturen van de NS niet te veel afleiden van de belangrijkste opdracht van het spoorbedrijf: het verzorgen van treindiensten op het hoofdspoor en de hogesnelheidslijn. De Nederlandse treinen zitten regelmatig overvol en er zijn nog altijd problemen met de Intercity Direct, de vervanger van de mislukte hogesnelheidstrein Fyra.

De buitenlandse activiteiten van Abellio, dat in 2001 werd opgericht onder de naam NedRailways, lijken in eerste instantie ook niet te passen bij de nieuwe strategie die het spoorbedrijf begin dit jaar presenteerde. Die kwam er vooral op neer dat de NS terug moesten naar de kern. Met als gevolg dat het spoorbedrijf niet meer meebiedt op regionale treinconcessies, busbedrijf Qbuzz in de verkoop heeft gezet en het exploiteren van de meeste stationswinkels afstoot.

Terug naar de basis, maar wel in het buitenland blijven. Waarom toch?

Waarschijnlijk omdat het niet zo zeker is dat de NS tot in lengte van dagen het hoofdspoor onder haar hoede houden. De huidige concessie loopt tot 2024. Het spoorbedrijf heeft zich bij de politiek niet al te populair gemaakt door het mislukken van de Fyra en fraude bij de aanbesteding in Limburg.

Het is allerminst vanzelfsprekend dat er opnieuw een onderhandse gunning van het hoofdspoor aan de NS zal plaatsvinden. Het is daarom niet vreemd dat de NS ook in het buitenland opereert. Andere staatsbedrijven doen dat ook, zoals in Nederland het Franse SNCF met ov-bedrijf Keolis en Deutsche Bahn met het ov-bedrijf Arriva.

De NS zelf zeggen zich met Abellio voor te bereiden op verdere liberalisering van de markt, een richting die Europa nog altijd op wil. In het buitenland doet het bedrijf ervaring op met het winnen van concessies van andere spelers. Dat is nog eens wat anders dan een onderhandse gunning. Wat ook meespeelt: als iedereen straks mag meedoen aan de aanbesteding van het hoofdspoor en het loopt mis voor de NS, dan is het bedrijf niet helemaal van de aardbodem weggevaagd. Dankzij Abellio.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden