NS-directrice Marjan Rintel schuift wekelijks aan bij de machinisten, conducteurs en schoonmakers

Marjan Rintel, directeur Operatie bij de NS, loopt iedere woensdag mee bij onderdelen van de spoorwegen, om te horen wat er leeft op de werkvloer.

Als het treinverkeer in het honderd loopt, wordt Marjan Rintel, directeur Operatie bij de NS, daarop aangekeken. Trouw ging een dag op stap met deze topbestuurder die haar sporen verdiende in de luchtvaart.

"Ik wil zo graag een spencer. Als het warm is, is dat veel comfortabeler dan zo’n jasje met lange mouwen. Weet u hoe ik daaraan kom?” Machinist Henk Boer vraagt het enigszins jolig aan Marjan Rintel (50), directeur Operatie bij de NS. “Dat vraag je aan mij?” zegt Rintel met een brede grijns tegen de machinist, die al veertig dienstjaren voor de NS werkt. Dan vertelt ze Boer bij wie hij moet zijn voor dit verzoek.

Rintel is, na topman Roger van Boxtel, misschien wel de machtigste bestuurder van het spoorbedrijf. Machinist Boer is een van de 14.000 medewerkers die onder haar werken en dagelijks de NS draaiende houden, van het rijden van de treinen in Groningen tot het reinigen van treinen op onderhoudslocatie Bokkeduinen bij Amersfoort.

Het is woensdag, de dag dat Rintel niet op het hoofdkantoor zit, maar onderdelen van de NS bezoekt om te horen wat er leeft op de werkvloer. ‘Buitenloopdag’, noemt ze het. “Ik wil niet alleen iets bedenken vanachter mijn bureau, maar ook kijken of het werkt.” Ze doet dat gestoken in een fluorescerend gele NS-jas, die ze ook draagt op de foto bij haar interne blog. “Voor de herkenbaarheid.”

Niet vlekkeloos

De ‘vette lach’ zoals collega-bestuurder Susi Zijderveld de typische grijns van Rintel noemt, verschijnt die dag vaker op haar gezicht. Bijvoorbeeld als ze in de trein opmerkt dat een jongeman met koptelefoons zijn muziek te hard heeft aanstaan. “Hoor je dat?” zegt ze. “Mijn kinderen doen dat ook, terwijl het toch overduidelijk te hard is.” Het is niet het enige dat Rintel stoort in het rijtuig. De glazen deur van het rijtuig klappert heen en weer. Rintel doet hem een keer open en dicht. “Deze deur is niet perfect.” Ze blijft er gedurende de hele rit af en toe geïrriteerd naar kijken. Dit gaat ze bespreken met de manager die verantwoordelijk is voor dit type trein.

Rintel is de dag begonnen op station Amersfoort. Net als op alle andere stations in Nederland verloopt niet alles er altijd even vlekkeloos. Zo is er in Amersfoort het probleem van de ‘vieze starters’, jargon voor treinen die zonder een wasbeurt weer gaan rijden. Ook is er de spitstrein uit Zwolle die veel te vaak met zo’n 6 minuten vertraging aankomt op Amersfoort. Rintel heeft na haar aantreden in 2016 bedacht dat dit soort problemen lokaal moeten worden besproken door verschillende medewerkers van de NS aan een tafel te zetten. Zo kunnen conducteurs, machinisten, techneuten, schoonmakers, stationsmedewerkers en treindienstleiders samen tot oplossingen komen, is haar idee.

Tekst loopt door onder de afbeelding

“Kunnen we de spitstrein vanuit Zwolle niet gewoon standaard laten afwijken naar perron 5”, oppert Tamara van der Laan, een van de coördinatoren op het station. In ieder geval zit hij daar de andere treinen niet in de weg, zo redeneert ze. Een andere medewerker wil nagaan wat er precies gebeurt in Zwolle waardoor die trein altijd zo laat aankomt.

Koffiekamer

Rintel stelt af en toe een vraag, maar kijkt vooral toe. Ze ziet dat de onderlinge samenwerking tussen conducteurs, machinisten en stationsmedewerkers steeds beter gaat, vertelt ze later. “Het leidt tot creatieve ideeën. Zo waren de toiletten van treinen die na aankomst snel weer vertrekken vaak ronduit vies, omdat er tijdens het stoppen geen tijd is voor het schoonmaken. In een gesprek tussen conducteurs en schoonmakers ontstond het plan om een schoonmaakbrigade in te zetten, die tijdens het rijden de trein opruimt en schoonmaakt.”

De tien minuten die Rintel overheeft tot haar volgende afspraak, gebruikt ze om in de koffieruimte aan te schuiven bij de stamtafel van de machinisten. Aan de stamtafels van de NS wordt soms flink wat gemopperd op het bedrijf. Maar op deze woensdagochtend in Amersfoort valt het mee. “Vooral de mensen die hier lang werken klagen”, zegt een machinist. “Ik heb eerder in de bouw gewerkt, dus kan ik zeggen dat wij het hier zo slecht nog niet hebben. Het mooie is: onderweg zie je Nederland veranderen. Dan staat er opeens ergens een heel nieuwe woonwijk.”

Het overleg met Heike Luiten, directeur van NS International, doet Rintel voor het gemak ook in de koffiekamer van station Amersfoort. Ze bespreken de start van de nieuwe intercity naar Brussel en de Eurostar naar Londen. Ook de vertragingen van de Thalys komen aan bod. “Het probleem is dat die 25 vertragingen ook 25 verschillende oorzaken hebben”, zegt Luiten. “Daardoor is het lastig op te lossen.”

Terwijl Rintel een stuk kruidkoek eet, vraagt ze Luiten hoe het staat met het versnellen van de trein naar Berlijn, een rit die nu nog 6 uur en 20 minuten duurt. Deze treinverbinding wordt waarschijnlijk 20 minuten sneller dankzij nieuwe locomotieven, maar de NS zien het liefst dat er nog veel meer tijdwinst geboekt wordt. Daarvoor zijn echter wel grote investeringen in het spoor nodig aan Duitse zijde. Helaas heeft Luiten daar, na gesprekken met spoorbedrijf Deutsche Bahn, geen goed nieuws over. “Meer tijdwinst is er niet te halen”, zegt Luiten. “Jammer, want dit speelt op politiek niveau”, zegt Rintel. Volgens Luiten heeft Deutsche Bahn geen middelen voor de forse investering die er nodig is om de treinreis te versnellen: “Als het gaat om investeringen in het spoor lopen ze vijftien tot twintig jaar achter. Dus ze hebben wel wat anders aan hun hoofd.” Het kan ook nog helpen als er meer stations in Nederland en Duitsland worden overgeslagen, maar ook dat stuit op weerstand. Zo’n treinverbinding heeft voor elke plaats een grote waarde.

Rintel houdt de tijd tijdens het gesprek goed in de gaten. “Het duurt me nu allemaal iets te lang”, zegt ze tegen Luiten als ze het hebben over een meningsverschil met ProRail over een onderwerp waar de verslaggever duidelijk niets over mag weten. “Kun jij mij volgende week een risicoanalyse leveren over die kwestie met ProRail?”

Eigen willetje

Strak organiseren is iets wat Rintel haar hele leven al doet. Als puber zei ze een keer tegen een vriend die onverwacht langskwam om koffie te drinken: “Gezellig, maar tot half vier, want daarna moet ik aan mijn huiswerk.” (Oud)-collega’s omschrijven Rintel verder als een vrouw die weet wat ze wil en doorbijt. “Eigen willetje, al bedilletje”, stond er eens in een sinterklaasgedicht over Rintel en wat dat betreft lijkt er weinig te zijn veranderd. Daarbij verliest ze het menselijke aspect niet uit het oog, zegt Susi Zijderveld. “Je kunt tussen afspraken door ook je e-mail afhandelen, maar zij gaat dan altijd in gesprek met medewerkers op de standplaats.”

Rintel werd geboren in Rotterdam, maar groeide op in Doorn, met haar oudere broer en jongere zus. Haar vader werkte zich bij de Rabobank op tot regiodirecteur, haar moeder was thuis voor de kinderen. Rintel ging naar het vwo en hockeyde bij de club die haar ouders hadden opgezet. Na haar studie in Groningen werd Rintel aangenomen als trainee bij Schiphol. Daar ontmoette ze haar man, met wie ze twee kinderen kreeg.

Klaagzang

Na een lange carrière in de luchtvaart stapte ze eind 2014 over naar het spoor. Van KLM, een bedrijf met een internationaal elan, naar de NS, een bedrijf waar menig Nederlander graag op afgeeft. Dat betekent dat ze op feestjes regelmatig een klaagzang over de NS te horen krijgt, zegt Rintel. “Het eerste wat ik dan vraag is: wanneer zat je zelf voor het laatst in de trein? Meestal is dat al een tijd geleden. Als je kijkt naar de cijfers, zie je dat we steeds beter presteren. En nu zetten we alles op alles om op steeds meer trajecten elke tien minuten een trein te laten rijden.”

Rintel ziet haar baan als ‘topsport’. Toch is dat goed te combineren met het gezinsleven omdat ze ver vooruitdenkt. “Ik heb nu al kaartjes gekocht om in september met het hele gezin naar het concert van Justin Timberlake te gaan.” Ook haar man heeft een drukke baan, dus is er ’s middags een oppas aan huis. “Zij helpt met het huiswerk van mijn 13-jarige dochter en regelt het eten. En mijn man en ik zorgen ervoor dat in ieder geval een van ons tussen zes en zeven thuis is.”

Tekst loopt door onder de afbeelding

Op station Gouda ontmoet Rintel Klaas Haasnoot, teammanager van de piepjonge machinisten die werken op de regionale lijn naar Alphen aan den Rijn. Na een jaar ervaring op de regionale lijn mogen deze jonge machinisten aan de slag op het hoofdspoor. Deze regionale treinlijn is belangrijk voor de NS omdat het spoorbedrijf weer actief wil gaan meedingen naar vervoersopdrachten in de regio. “Wat we hier leren, kunnen we daarvoor gebruiken”, zegt Rintel.

De eerste keer dat Rintel meereed, was niet bepaald een succes. De trein strandde, terwijl Rintel erin zat. Het duurde anderhalf uur voordat het treinverkeer op de lijn weer op gang kwam. Haasnoot schaamt zich er nog steeds voor. Rintel wuift zijn schaamte weg. “We werken in een operationeel bedrijf waar dingen fout kunnen gaan. Dat is niet erg, zo lang we er maar van leren.”

Dit keer verloopt het ritje vlekkeloos, behalve dan dat er drie jonge zwartrijders worden betrapt. De klanttevredenheid over de treinlijn is hoog, maar overlast van jongeren is wel een probleem, zo blijkt tijdens een overleg na afloop. “Een stel jongeren heeft de treinlijn tot clubhuis verklaard”, zegt Hans Montanus, die als manager de nieuwe treinlijn heeft opgezet. “Je ziet het gebruikelijke gedrag: voeten op de bank, rommel maken. We zijn daar het eerste half jaar te makkelijk mee omgegaan, maar nu zijn we bezig die achterstand in te lopen.”

Vereerd

Rintel vraagt aan Paul Balsters, die verantwoordelijk is voor de opleiding van de jonge machinisten op de treinlijn, of hij wil meedenken over hoe de opleidingen voor alle machinisten bij de NS beter georganiseerd kunnen worden. “Jij hebt daar vast genoeg ideeën over. Kun je een voorstel maken? En kun je dat naar mij e-mailen?” Balsters lijkt enigszins overvallen, maar ook vereerd. Rintel neemt nog een hapje van haar eggwrap met gerookte zalm, een late lunch gehaald bij de AH to Go.

Aan het eind van het overleg gaat het hele managementteam van de regionale lijn op de foto voor de trein. Gehaast, want het regent op deze lentedag. “Voor op mijn blog”, zegt Rintel. En ze glimlacht richting de lens.

Lees ook: Snellere treinverbinding tussen Amsterdam en Berlijn komt er voorlopig niet

De zo gewenste snelle treinverbinding tussen Amsterdam en Berlijn komt er voorlopig niet. De Duitsers hebben geen geld voor de investeringen in de infrastructuur die nodig zijn om de reistijd van 6 uur en 20 minuten significant te verkorten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden