Novosibirsk, een oase van democratie in Siberië

Progressieve stad loopt voorop met protest tegen Poetin

De thermometer op het station van Novosibirsk geeft min 21 aan. Een normale wintertemperatuur voor deze belangrijke stop aan de Transsiberische spoorlijn. Wie het station uitkomt stuit op een groot reclamebord met de beeltenis van presidentskandidaat Michail Prochorov en iets verderop in het centrum hangen spaarzame posters van zijn grootste rivalen, premier Vladimir Poetin en communistenleider Gennadi Zjoeganov.

"Het is een hele slappe campagne vergeleken met die voor de parlementsverkiezingen in december", zegt Konstantin Fjodorov. "Toen hing de hele stad vol met posters en werden er overal folders uitgedeeld." Fjodorov (32) is activist van Politdozor, een groep die waarnemers werft voor de presidentsverkiezingen van 4 maart. "We zijn nog steeds met weinigen, maar de meeste mensen die waarnemer willen worden kijken nu al verder dan de verkiezingen. Ze willen deel uitmaken van de groeiende gemeenschap actieve burgers. Dat stemt hoopvol."

Net als in Moskou ging in Novosibirsk een ongekend groot aantal mensen de straat op na de parlementsverkiezingen. "Voor Novosibirsk was dat uniek", zegt Fjodorov. "Op 10 december waren hier vijfduizend mensen, dat was indrukwekkend. Daardoor zijn alle partijen in beweging gekomen. Er kwamen ineens allemaal nieuwe gezichten bij."

Anders dan in Moskou was de plaatselijke oppositie ook daarvoor al geruime tijd bezig de krachten te bundelen. "Op onze demonstraties voeren allang vertegenwoordigers van links en rechts het woord, in Moskou is dat later begonnen", zegt internetjournalist en politiek commentator Aleksej Mazoer (43). "De mensen verenigden zich hier rond concrete problemen. Ze gingen de straat op toen de gepensioneerden minder korting kregen op het openbaar vervoer. Bijna alle politieke groepen in Novosibirsk sloten zich er bij aan en vormden een comité om demonstraties te organiseren. Men heeft geleerd met elkaar te overleggen en gezamenlijke doelstellingen te formuleren."

Met 1,5 miljoen inwoners is Novosibirsk een van de grootste steden van Rusland, na Moskou en St. Petersburg. De stad heeft een progressief imago, in schril contrast tot het aangrenzende Kemerovo. "Novosibirsk is in Siberië een soort oase van democratie", zegt Fjodorov. "In Kemerovo kun je niet de straat op om te protesteren, je wordt meteen opgepakt. In Novosibirsk gebeurt dat bijna niet." Bij de parlementsverkiezingen leed de partij van Poetin er een gevoelige nederlaag en kwamen de communisten als winnaars uit de bus. "Verenigd Rusland had hier met 27 procent het slechtste resultaat van heel Siberië", zegt Mazoer. "En er was hier, in tegenstelling tot Moskou, geen sprake van verkiezingsfraude."

Volgens Artjom Skatov, met zijn 29 jaar een van de jongste communistische leden van het provinciale parlement, deed de Kremlinpartij het slecht omdat de autoriteiten doen alsof de oppositie niet bestaat en daarvoor nu de prijs moet betalen. "We zijn daardoor steeds feller geworden in onze kritiek, met succes. Ook hebben we in de stad het verloop van de verkiezingen goed kunnen controleren met onze vele waarnemers." In het omringende platteland, ruim vier maal zo groot als Nederland, is dat een stuk moeilijker, erkent hij.

Toch zijn er twijfels of de oppositie in Novosibirsk het huidige elan weet te handhaven en de eigen gelederen verder kan versterken. Aleksej Mazoer gelooft dat de protestbeweging over haar hoogtepunt heen is. Waar in Moskou het protest blijft groeien en nieuwe vormen aanneemt, lijkt de animo actie te voeren in Novosibirsk te stabiliseren en komen er nauwelijks nieuwe mensen bij. "Energieke, creatieve mensen gaan hier weg. Ik ken tientallen mensen die de afgelopen jaren zijn vertrokken naar Moskou. Als die waren gebleven was Novosibirsk een andere stad geweest. Nog eens tientallen, misschien honderden anderen zijn naar het buitenland gegaan. Dus er is een voortdurende verdunning aan de gang van de groep mensen die iets zouden kunnen veranderen."

Dat neemt niet weg dat de onvrede met Poetin en zijn partij blijft groeien. "De partij zal hier verder verliezen en ook Poetin krijgt hier waarschijnlijk minder dan de helft van de stemmen", denkt Mazoer. "Die ontevredenen zijn niettemin bang voor een herhaling van de jaren negentig, voor chaos. Maar de leiders van de protesten proberen zelfs niet aan de gewone man uit te leggen waarom die angsten ongegrond zijn en wat voor alternatief er bestaat voor Poetin."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden