Nova Zembla

Uit de diepvries: de klok, hellebaarden, luizenkam en het afscheidsbriefje

De hellebaarden waarmee Jacob van Heemskerck en Gerrit de Veer zich op Nova Zembla de ijsberen van het lijf hielden zijn te zien in het Rijksmuseum. Echt waar! En de klok die aan de wand van het Behouden Huis hing ook. Evenals de gereedschappen waarmee de mannen het Behouden Huis opbouwden, een luizenkam, kandelaars, munten en wapens.

Bijna drie eeuwen hebben de voorwerpen in en rond het Behouden Huis onder het poolijs gelegen. In 1871 ontdekte de Noorse pelsjager Elling Carlsen als eerste het ingestorte huis. Hij nam allerlei voorwerpen mee. In 1876 bracht de Engelsman Charles Gardiner bij een tweede expeditie opnieuw zoveel mogelijk voorwerpen mee. Beide collecties werden aan Nederland verkocht. Vanaf dinsdag is een deel van de driehonderd objecten te zien op een kleine presentatie in het Rijksmuseum.

"Door de lage temperatuur waren de spullen verbazingwekkend goed bewaard gebleven", zegt Jan de Hond, conservator geschiedenis van het Rijksmuseum.

Het mooiste object vindt De Hond het afscheidsbriefje dat Willem Barentsz schreef voor hij aan de terugweg begon. Het was bedoeld voor degenen die na hem op Nova Zembla zouden komen. Mochten hun sloepen op de terugweg vergaan, dan was toch bekend dat ze daar overwinterd hadden. Hij verstopte het in een kruithoorntje. In het briefje legde hij uit waarom ze het schip en een deel van de lading - de dure investeringen van de Amsterdamse reders - achter moesten laten en 'in Gods naam' vertrokken. De Hond: "Een week later was Barentsz dood."

Bijzonder is volgens De Hond ook dat de voorwerpen in het Rijksmuseum niet alleen staan beschreven in het reisverslag, maar ook voorkomen op de tekeningen die Gerrit de Veer bij zijn reisverslag maakte. De Hond: "Zo gaan we het ook exposeren: je ziet de prent met de klok in het Behouden Huis, en daarnaast staat dan die klok. We tonen het plaatje van het gevecht met de ijsbeer en zetten daarnaast de hellebaarden. We voegen er nog een laag aan toe: met een smartphone kan bij bepaalde voorwerpen een stukje van de film 'Nova Zembla' worden bekeken."

Nova Zembla in het Rijksmuseum, 22 november 2011 - 27 februari 2012

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden