Nova is secondewijzer van Nederlandse geschiedenis

Gespannen zit Mateman bij de telefoon, wachtend op een verlossende boodschap van partijvoorzitter Helgers. Komt hij weer op de CDA-lijst of niet? ’Netwerk’ filmt live vanuit Matemans luie stoel. De telefoon rinkelt. Exit Mateman. „Dit neem ik niet”, gromt het Kamerlid.

Sommige beelden krijg je nooit meer van je netvlies. De reportage over de CDA-crisis in huize Mateman bracht mij in september 1997 op het puntje van mijn stoel.

Primeurs van ’Netwerk’, vrijdag voor het laatst op tv, waren vaak ronkend. Na een cruciale onthulling in 2005 in de Schiedammer parkmoord – justitie had DNA-bewijs achtergehouden – begon eindelijk het licht te gloren voor de onschuldige verdachte Kees B. Het samengaan van de oude actualiteitenrubrieken ’Televizier’ (Avro) ’Brandpunt’ (KRO) en ’Hier en nu’ (NCRV) in 1996 was meer dan de som der delen. Het was een uniek initiatief van onderop, waarbij de redacteuren, gehuisvest in één ruimte, elkaar aanwakkerden in competitiedrift. Zwaargewichten als Aart Zeeman (NCRV), Fons de Poel (KRO) en Cees van der Wel (Avro) bewaakten de journalistieke formule.

Maar toen sleep de omroeppolitiek haar messen. Samenwerking werd ondergeschikt gemaakt aan profilering van het eigen omroepgezicht. De Avro vertrok in 2004, gevolgd door de KRO in 2006. Over bleven EO en NCRV. De redacties gingen uit elkaar, het budget kromp, de competitiedrift verdween. Verslaggevers werden onervarener, onderwerpen kleiner. ’Netwerk’ was geen schim meer van wat het ooit was geweest. Het gedwongen vertrek van initiatiefnemer Zeeman in 2009 was de druppel.

Ook ’Nova’ nam dit weekeinde, na achttien jaar, afscheid. Ontleende ’Netwerk’ zijn faam aan reportages, ’Nova’ moest het vooral hebben van studio-gesprekken. Clairy Polak ontpopte zich tot de scherpste interviewster van de tv. Was haar voorgangster Maartje van Weegen nog geneigd tot empathie, Polak hanteerde de zweep. Met een intens luisterend oor en altijd gericht op inhoud probeerde ze de ene keer ontwapenend (’hier snap ik niets van’) en de andere keer pinnig (’oh, wordt u plotseling een moralist?’) de waarheid aan het licht te brengen. Twan Huys was doortastend, maar tevens behept met een te groot ego dat hem dikwijls verleidde tot effectbejag. „Wat kost een casino wit?”, wilde hij van Cohen weten.

Sterkste punt van ’Nova’ was zijn vasthoudendheid, of het nu ging om het fotorolletje van Srebrenica, de DSB-zaak, de CTSV-affaire, die staatssecretaris Linschoten uiteindelijk de kop kostte, of recentelijk de ruzie in het CDA. Dankzij een een lastminute redactie zat de rubriek bovenop het laatste nieuws, zoals vorige week bij de berichtgeving over het omstreden boek van SPD’er Sarrazin. Het buitenland kwam er overigens, vergeleken met de beginjaren vlak na de val van de Muur en de Golfoorlog, de laatste tijd bekaaid af. Hierin volgt ’Nova’ helaas de tendens in Nederland, die steeds meer naar binnen gericht is.

Zaterdag zei ’Nova’ vaarwel. „Spring eens over uw eigen schaduw heen”, daagde Polak Cohen uit. Ze kreeg dat niet voor elkaar, maar het is ’Nova’ vaak gelukt. De rubriek was de secondewijzer van de Nederlandse geschiedenis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden