Notities van een barman

Patrick deWitts debuut is nog geen echte roman

Je hebt net 'Afwassingen' gelezen, een roman van de Canadese auteur Patrick deWitt. Je weet dat de volledige titel eigenlijk 'Afwassingen - aantekeningen voor een roman' luidt, maar dat staat alleen op de titelpagina; op het omslag kun je het nergens vinden. Je vraagt je af waarom de uitgever hiervoor heeft gekozen. Misschien uit vrees potentiële lezers af te schrikken? De romanhongerige boekenkoper is immers niet op zoek naar slechts aantekeningen. Je vraagt je nog meer af: of je je recensie volledig in de tweede persoon zult schrijven, zoals deWitt zijn roman. Je doet dat idee af als onzinnig.

Dat is een effect van romans in de tweede persoon: als je ze uit hebt, kunnen conventionele perspectieven, zoals teksten in de ik-persoon, vreemd overkomen. DeWitt heeft overigens wel een reden voor die vorm: hij suggereert ermee dat we de nog tot roman uit te werken notities van de hoofdpersoon lezen, compleet met aansporingen als 'Vertel over ...' en 'Vertel, als je kunt, waarom je dit doet'.

Patrick deWitt (1975) werd in Nederland bekend met zijn westernroman 'De gebroeders Sisters', waarmee hij in de Verenigde Staten en Canada meerdere prijzen en nominaties in de wacht sleepte en internationaal doorbrak. Het is dus niet de eerste keer dat hij buiten de gebaande paden treedt - hoeveel westernromans kent u? - maar eigenlijk ook weer wel. 'Afwassingen' is namelijk zijn debuutroman, uit 2009. Dat het boek niet eerder werd opgepikt hoeft niets te betekenen; wel vaker plaveit het succes van later werk de weg voor onontdekte pareltjes uit het vroegere oeuvre. Deze parel kan alleen nog wel een poetsbeurt gebruiken.

'Afwassingen' vertelt het verhaal van een niet bij naam genoemde barman, werkzaam in een verlopen bar in Hollywood. Hij is verslaafd aan alcohol en drugs, heeft een hekel aan zichzelf, zijn werk en vooral aan de vaste clientèle, die bestaat uit "de merkwaardige sociale mix die je tegenkomt in de delen van Hollywood die niet beheerst worden door filmlampen en het scheppen van illusies". Toch wordt ook in deze bar de schijn opgehouden. De vriendschappen tussen barman en stamgasten zijn een noodzakelijk kwaad, omdat de gasten vooral uit zijn op gratis whisky, en de barman liever geen last wil hebben van deze klassieke alcoholisten. Op hun beurt gebruiken zij de drank om de brokstukken van hun stukgelopen dromen weg te spoelen. Dus schenkt hij maar weer bij, zonder zijn eigen glas te vergeten.

DeWitt schetst een lege, deprimerende wereld waarin het nihilisme de zuurstof lijkt die iedereen inademt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de barman op een van zijn vluchtpogingen naar de Grand Canyon trekt, in de hoop zichzelf te genezen. Onderweg speelt zich een scène af die rechtstreeks verwijst naar Nietzsche, de filosoof van het nihilisme, die volgens de overlevering een afgeranseld paard om de hals vloog alvorens hij volledig krankzinnig werd. In de roman loopt de barman dronken over straat, ziet een paard staan, voert het beest eerst wat drugs en verkoopt het vervolgens een paar flinke tikken, zonder echt te weten waarom. Als hij later medelijden krijgt en teruggaat is het dier verdwenen. Alsof deWitt zijn barman behoedt voor de totale krankzinnigheid. Er is nog hoop op ontsnapping.

Helaas ontbreekt het de roman aan meer van zulke passages. DeWitt zet markante personages neer, maar geen van hen, laat staan de hoofdpersoon, blijft je bij. De vertelvorm is verrassend en onconventioneel, maar went snel en wordt niet uitgebuit om er iets vernieuwends mee te doen. En hoewel deWitts stijl humoristisch is en hij sporadisch met wijsheden strooit, heb ik nog geen tegeltje besteld.

De roman kortom zit vol sterke elementen, is erg goed geschreven, maar deWitt laat na alles volledig uit te werken. Het blijft uiteindelijk een verzameling aantekeningen. Misschien toch een goede beslissing van de uitgever om dat niet met grote letters op de cover te zetten.

Patrick deWitt: Afwassingen. Aantekeningen voor een roman. (Absolutions. Notes for a novel) Vertaald door Saskia van der Lingen en Caroline Meijer. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam; 224 blz. euro 18,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden