NOS voelt geen concurrentie van de commerciëlen

MARSEILLE - Het is zaterdagochtend, 12 uur voor de wedstrijd Nederland - Korea. De NOS-ploeg in Marseille zit aan het ontbijt en krijgt er weer een beetje zin in. Het was ook wel trekken de afgelopen week. Zeven dagen WK-journaaluitzendingen maken zonder dat Oranje een bal aanraakte. De affaire-Kluivert was na een paar dagen volledig uitgemolken. Vlak voor de uitzending van vrijdagavond kwam gelukkig Hiddink met de opstelling, een kluif waar presentatoren en studiogasten zich hongerig op wierpen.

Wedstrijdcommentator Frank Snoeks zit op de dag van de wedstrijd eenzaam te blokken. Hij moet de Koreanen in zijn hoofd krijgen van wie er zeker vijf Kim schijnen te heten. Over de uitspraak van hun namen hoeft hij zich niet meer druk te maken. Zijn correcte uitspraak van de Braziliaanse namen (Ronaldoe, Romarioe) werd niet geapprecieerd. Martijn Lindenberg, chef sport NOS, heeft besloten dat de namen zo 'normaal mogelijk' moeten klinken. Om verwarring bij het publiek te voorkomen. “Het werd kennelijk niet gewaardeerd”, zegt Snoeks gekrenkt.

De 35-koppige NOS-ploeg is tijdens de weken van het WK een rondreizend circus. De basis is Menton. Vanuit daar reizen de journalisten, presentatoren, regisseurs, producenten en cameramensen achter het Nederlands elftal aan, dat donderdag is aangekomen in Marseille. In een klein kamertje in het stadion is een provisorische studio gebouwd, van waaruit de WK-journaals worden gepresenteerd. Dicht bij de kleedkamers, zodat de spelers voor hun optreden snel kunnen worden aangevoerd. Zo is dat afgesproken met de KNVB: per dag is één speler korte tijd beschikbaar; Hiddink voor en na de wedstrijd. De NOS is er tevreden mee. Hoewel, Davids en Bogarde weigeren te komen en dat zit ze niet lekker. Juist aan Davids zijn wel wat vragen te stellen, gezien zijn weerzin tegen de pers en zijn gevoelige verhouding met Hiddink. “Als zou hij me alleen maar willen vertellen waarom hij niet met ons wil praten”, zegt presentator Tom Egbers. Het klinkt een beetje verwend voor wie weet dat op afstand de collega's van de commerciële omroepen RTL 4 en Veronica zitten te knarsetanden, en de hele schrijvende pers zit te grommen. Zij krijgen bijna helemaal niemand van het Nederlands elftal te spreken. Zij moeten het doen met de kruimeltjes die van de tafel vallen tijdens de trainingen bijvoorbeeld. Achter de hekken kijken ze naar de spelers. “Edgar, Edje doe je mee? Patrick! Patrick! Hoe is het met je?” Waar trainen ze op? Zijn er blessures? Wie worden er opgesteld? Een enkele speler loopt naar de kant om een hand te geven, een praatje te maken. Maar veel levert het niet op, hoogstens wat beeldmateriaal.

De aanwezige elftallen zijn volledig bedolven onder de media-aandacht. Vierduizend journalisten en even zoveel technisch personeel volgen hun bewegingen. Steeds meer media-aandacht, meer reclame en commercie. Het wordt er allemaal niet sympathieker op, vindt Hans Kraay, de vaste gast van het WK-journaal. Hij reist op en neer tussen Frankrijk en Nederland. De wedstrijden vindt hij leuk, het gedoe er omheen voornamelijk flauwekul. Wat vindt hij eigen van de afstandelijke houding van Davids en Bogarde? “In mijn tijd had je commentatoren als Van Emmenes en Kuiphof. Denk je dat die afdaalden naar de catacomben? Ben je gek! Je werd bij ze ontboden. En dan kwam je. Maar die waren ter zake kundig. Vroegen niets over je privé-leven. Ik kan me ergens wel voorstellen dat die jongens tegenwoordig de aandacht van de media benauwend vinden.”

De NOS-ploeg is zeer ingenomen met Johan Cruijff. Ten eerste straalt zijn schitterende roem op hen af. Als Cruijff zich in het stadion vertoont staat iedereen op. Zelfs Platini stond op om Cruijff een hand te geven, is geconstateerd. Johan Cruijff, die in de buurt vakantie houdt en op afroep beschikbaar is, was vorige week zijn stadionaccreditatie kwijt geraakt. De regels zijn zo streng dat niemand zonder de kaart het stadion in komt, dus zelfs Cruijff niet. De NOS-medewerker die voor Cruijff een nieuwe kaart ging halen veroorzaakte opschudding aan de balie. Kaart kwijt? Oké. Naam? Johan Cruijff? Ha, ha, ha! Eerlijk waar? Het personeel liep uit.

“Cruijff is de ideale studiogast zegt Tom Egbers verheerlijkt. Geniaal, grillig, briljant. Hij weet alles, hij ziet alles. Hij heeft altijd gelijk, ook als je denkt nou..., dan krijgt hij achteraf toch gelijk.”

Alleen, Cruijff denkt te snel. Zijn mond kan het niet volgen. Vandaar dat Egbers af en toe ingrijpt. “Kun je me nog eens uitleggen wat je bedoelde over Ronald de Boer?” Opdat de kijkers dit orakel ook kunnen begrijpen.

Over de eigen NOS-uitzendingen is ploegleider Martijn Lindenberg tevreden. Hij voelt geen concurrentie van de commerciële collega's, zegt hij. 'Regenjas Vermeegen of Barend en Van Dorp met hun compaan Jan Mulder. Nee, de NOS heeft zelfs niet overwogen om Mulder uit te nodigen. De NOS heeft de beeldrechten van de wedstrijden en maakt WK-journaals die rechtstreeks op de wedstrijden inhaken. De commerciële collega's moeten het hebben van het randgebeuren . Bij de beeldrechten hoort het gesprek met de trainer en de speler-van-de-dag. Maar de KNVB wil extra geld als de spelers meer moeten doen dan antwoord geven op journalistieke vragen. Over de kosten die de NOS maakt voor het WK wil Lindenberg zich niet uitlaten. Maar, bezweert hij de journalisten die op uitnodiging van de NOS een kijkje komen nemen bij de NOS-ploeg, het gaat om een beperkt budget gezien de bezuinigingen bij de publieke omroep en in vergelijking met wat buitenlandse collega's uitgeven.

Hoe dan ook, het zal in de miljoenen lopen. Zolang het Nederlands elftal meedoet reizen minimaal 35 NOS-medewerkers door Frankrijk. De studiogasten doen het niet voor niets, vanuit Nederland worden medewerkers en gasten ingevlogen met charters om de wedstrijden van het Nederlands elftal bij te wonen. Toch overheerst bij de NOS Hollandse soberheid, vindt Lindenberg. Hij vindt bijvoorbeeld dat de Franse televisie verkwistend te werk gaat. Er staan rond het veld zeventien camera's. Dat leidt tot een rijstebrij aan beelden waaruit de Franse regisseurs als kinderen in een snoepwinkel hun keuze doen. Het gespecialiseerde hoofd van Lindenberg ziet wel verkeerde keuzes: een close-up van de overtreding van de Franse voetballer Zidane, maar te vroeg. En dan die overdaad aan herhalingen en slow-motion beelden. De slomo-ziekte wordt het genoemd. De NOS houdt in Frankrijk goed de ogen geopend voor het EK over twee jaar in Nederland en België. De NOS is daarvan mede-organisator. Eén ding staat vast: er komen minder camera's, minder herhalingen en minder slow-motions. Het gaat erom de wedstrijd te laten zien aan de kijkers. Zo simpel is het eigenlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden