North Sea toont hoe hybride en levendig de jazz is

De Amerikaanse rhythm & blues band Vintage Trouble met leadzanger Ty Taylor treedt op tijdens de eerste dag van North Sea Jazz in Ahoy Rotterdam. Beeld ANP Kippa

Het mixen van stijlen stond centraal op jazzroute van de 42ste editie van het North Sea Jazz, afgelopen weekend in de Rotterdamse Ahoy.

Dat een eeuw geleden jazz voor het eerst op plaat verscheen, werd afgelopen weekend uitgebreid herdacht op North Sea Jazz. Dat terwijl omkijken eigenlijk niet past bij een genre dat vanaf het begin voortdurend in ontwikkeling is geweest. En daardoor zo veranderd dat ze soms nauwelijks te herkennen valt.

Hoewel, minstens één uitgangspunt is gebleven. Jazz is nog altijd een hybride muziekstijl. Deze editie stond mengen dan ook centraal. Logisch, stijlen vloeien steeds vaker in elkaar over. Hoornist Morris Kliphuis gaf de jaarlijkse compositie-opdracht vorm met zijn project ‘Dimlicht.’ Passend getiteld, voor muziek die zich ergens tussen droom en waken bevindt, zoals ze ook een positie zoekt tussen jazz, pop en klassiek.

Van saxofonist Wayne Shorter is bekend dat hij zich het beste thuis voelt in muzikaal niemandsland. Shorter combineerde dit keer zijn vaste kwartet met een groot orkest. Het orkestrale deel klonk redelijk traditioneel en stond daarmee in contrast met het onttakeld soort jazz dat Shorter al sinds jaren speelt. Muziek die aanstipt, maar niets vastzet. Muziek ook die voortdurend verschuift waardoor de indruk ontstaat dat ze geen kern heeft. Niet helemaal trefzeker, wel intrigerend.

De Amerikaanse saxofonist Wayne Shorter, geflankeerd door bassist John Patitucci tijdens North Sea Jazz in Ahoy Rotterdam. Beeld ANP

Mengen van stijlen

Pakkender was het Håkon Kornstad Ensemble dat opera mixt met jazz. Kornstad was al saxofonist, maar kwam een paar jaar terug uit de kast als klassiek zanger. Sommige bezoekers konden hun lachen nauwelijks inhouden, toen Kornstad zijn lievelingsaria uit ‘De Parelvissers’ inzette, maar wie in de smoorhete zaal bleef, hoorde hoe intens dit kwartet speelde en hoe gedurfd het grenzen overstak, soms ook die tussen kunst en kitsch.

Die laatste scheidslijn was wel vaker dun. Bij de Tunesische oud-speler en zanger Dhafer Youssef bijvoorbeeld, die de emotie erg dik en theatraal aanzet. Of bij het duo van pianist Jef Neve en zanger/rapper Typhoon. Maar dat zoeken naar balans maakt het wel spannend. Op een eerdere festivaleditie kwam Typhoon onaangekondigd bij Neve de toegift meezingen. Dat verrassingsoptreden is nu uitgegroeid tot volwaardige samenwerking.

Die manier van mengen is op North Sea maar mondjesmaat waarneembaar. Het blijven meerdere festivals binnen de muren van hetzelfde pand. Zoals een deel van het publiek drie dagen lang niets meekrijgt van de vaak verrassende acts in de kleine zalen, ziet een ander deel niets van de grote publiekstrekkers in de immense hallen. Het zou mooi zijn als die werelden nog wat meer bij elkaar worden gebracht. En dat kan, want wie rondloopt, hoort soms opvallende overeenkomsten. Zo vertoonde de prachtig ijle trompet van Arve Henriksen in de groep Atmosphères een onverwachte gelijkenis met de ultrahoge zang van Dhafer Youssef.

Eric Vloeimans treedt op met de Marinierskapel. Beeld ANP

Dat veel musici zelf ook verrassende verbindingen zien, blijkt uit de opmerkelijke samenwerkingen. Altsaxofonist Steve Coleman met het klassieke Doelen Ensemble, de excentrieke Matthew Herbert met een bont gezelschap verzameld onder de naam Brexit Big Band. Trompettist Eric Vloeimans met de Marinekapel en gitarist Bram Stadhouders met grootste verrijdbare dansorgel ter wereld. Ook als de muziek pure jazz blijft, zoals bij het spectaculair virtuoze New Jawn van bassist Christian McBride, staan de ramen wijd open. Een nieuwe-stijl-bopband die zowel nummers speelt van Weather Report als Ornette Coleman. Nog niet zo lang geleden was dat ondenkbaar.

Dansmuziek

Jazz heeft de naam amusementsmuziek te zijn, maar is ook de muziek van de revolutie genoemd. Dat die twee elkaar niet uitsluiten, bewees onder meer Eric Vloeimans. Zo liet hij het indringende ‘Song For Syria’ volgen door het luchtige ‘Fun In The Sun.’

Verrassend dansbaar was de nieuwe stap die tenorist Kamasi Washington heeft gezet. Minder sixties, minder psychedelisch, maar meer richting funk en fusion en dus ook meer op de groove, zij het nog steeds wat gezwollen en wijdlopig. Ook saxofonist Donny McCaslin zit in een overgangsperiode. Zo vertoonde een brandnieuw nummer zelfs duidelijke reggae-invloeden. Zoals altijd ging McCaslin er vol in onder meer in een diep doorvoelde versie van David Bowies 'Lazarus' waarbij ten minste één iemand in de zaal danste.

In de categorie niet dansbaar maar wel op het scherpst van de snede had het met name het zondagprogramma het nodige in petto. Zoals een bij vlagen bloedstollende verkenning van het klankspectrum door trompettist Peter Evans en percussionist Levy Lorenzo. De hotsknotsbegoniajazz van Angles 9 werd ondanks de fikse hitte in de zaal zonder terughoudendheid zij het iets minder pakkend dan anders gespeeld. Trompettist Ambrose Akinmusire zocht de intensiteit dan juist weer vaak weer in de verstilling. Die ene toon die hij in 'Moment in between the rest' tellenlang aanhield was een van de mooiste van alle drie de dagen.

Het optreden van het Brits/Zuid-Afrikaanse Shabaka & Ancestors was doorspekt met politieke teksten die als een opzwepend mantra werden gebracht en extra olie op het toch al laaiende vuur van de muziek gooiden. Het was mooi te zien hoe een jongere garde musici North Sea weer volop actueel heeft gemaakt. Verandering is noodzakelijk, dat zei zangeres Siyabonga Mthembu van Shabaka & The Ancestors ook in dat uitmuntende concert dat onovertroffen bleef.

Vervaarlijker en doorleefder werd er op North Sea niet gespeeld. Dat op deze geladen muziek prima kan worden gedanst, benadrukt eens te meer hoe hybride jazz is. En hoe levendig.

Lees ook: North Sea Jazz was voor de diva's en het verleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden