'NORD' De lucht boven Noordfrans provinciestadje is even grijs als de mensen

Amsterdam-Rialto en Nijmegen-Cinemarienburg.

Afgezien van de titel zijn er nog enkele frappante overeenkomsten tussen beide films. Via tussenkomst van een jongen dringt de kijker door in een afgesloten gemeenschap. Thuis lijdt de hoofdpersoon onder de verstikkende situatie, gelukkig is hij pas in zijn eigen domein buiten de stadsgrenzen: respectievelijk in een bos en op zee.

De verschillen tussen beide films zijn echter groter. Waar Van Warmerdam koos voor een gefingeerd universum, streeft debutant Xavier Beauvois (1967) naar maximaal realisme. Bij 'Nord' valt er niets te grinniken, daar is de werkelijkheid te grauw voor. De lucht is even grijs als de mensen in het havenstadje waar de twintigjarige Bertrand woont met zijn ouders. We nemen aan dat het gaat om Calais, de stad waar Beauvois zelf opgroeide.

Misschien is het te gemakkelijk om 'Nord' te beschouwen als een afrekening met de eigen achtergrond, verleidelijk is het wel. Vier jaar lang was Beauvois, assistent bij Manoel de Oliveira en Andre Techine, bezig met de voorbereiding en 24 was hij toen hij zijn film maakte. Hij speelt zelf de rol van Bertrand.

Vader (Bernard Verley) is alcoholist en apothekersassistent, moeder (Bulle Ogier) is vooral lijdzaam. Zij verzorgt de zwaar gehandicapte dochter, die slechts tot rust komt met muziek van Nana Mouskouri. Gesproken wordt er weinig in de rijtjeswoning, de tv maakt al genoeg lawaai in de woonkamer met te laag plafond en te groot aquarium. Moeder en zoon vinden elkaar in hun afkeer van de tirannieke vader, een samenzweerderig contact dat en passant uitmondt in een verrassend natuurlijke incestueuze scene.

Lijkt het Beauvois aanvankelijk te doen om de verstikkende provinciestad en het ontwrichte gezin, gaandeweg ontwikkelt 'Nord' zich tot een portret van een alcoholist. In uiterst sobere beelden toont Beauvois, gesteund door prachtig spel van Verley als angstige reus, de strijd tegen verslaving. Dat die strijd vergeefs is en de verslaving het gezin fataal wordt kan nauwelijks een verrassing heten.

Franje

Hoewel passend bij het onderwerp staat deze voorspelbaarheid meeslepende fictie in de weg. Vanaf het openingsshot is duidelijk dat dit geen vrolijke film wordt en dat er zonder veel franje zal worden geregistreerd. Dat houdt Beauvois inderdaad de hele film uitstekend vol. Geen onverwachte uitstapjes of extra's als bijvoorbeeld muziek, slechts het afwikkelen van de lijn. Zoveel consequentie wekt eerder professionele bewondering dan emotionele betrokkenheid. Als Beauvois die twee met elkaar in balans weet te brengen, wint hij met zijn volgende film een Felix.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden