Noors voorstel voor Scandinavische Task Force

Rusland schendt ook het Noorse luchtruim geregeld. In augustus 2007 gebeurde dat door deze jachtvliegtuigen die in de lucht worden bijgetankt (Noorse Luchtmacht)Beeld EPA

De Noorse ex-minister Thorvald Stoltenberg kwam met een plan voor civiel-militaire samenwerking tussen de vijf Scandinavische landen.

Thorvald Stoltenberg, de Noorse ex-minister van defensie en buitenlandse zaken en vader van de huidige Noorse premier, kwam er deze week mee: Noorwegen, Zweden, Denemarken, Finland en IJsland moeten een eenheid oprichten, de Nordic Stabilisation Task Force, die in actie kan komen voor operaties van de VN, EU of Navo. Het gaat daarbij om militaire samenwerking, én humanitaire, op het gebied van wederopbouw en ontwikkelingshulp.

Het plan, opgesteld in opdracht van de Scandinavische ministers van buitenlandse zaken, bestaat uit dertien concrete punten, die uiteenlopen van de bewaking van het luchtruim van IJsland –dat zelf geen leger heeft– tot de surveillance van zeegebieden rond de Scandinavische landen en het Arctische gebied.

„Defensietechnologie wordt steeds duurder, en dat maakt het voor elk land afzonderlijk moeilijker om die aan te schaffen,” verklaarde Stoltenberg. Hij benadrukte dat de samenwerking niet is bedoeld om de banden met de EU en de Navo te vervangen, maar als aanvulling hierop.

Noorwegen, Denemarken en IJsland zijn lid van de Navo. Zweden, Finland en Denemarken zijn lid van de EU, maar Denemarken heeft een uitzonderingspositie op het gebied van defensie. Zweden veroordeelde de inval in Irak, terwijl Denemarken troepen stuurde, en Finland is geen lid van de Navo, maar heeft wel troepen in Afghanistan. Juist door deze verschillen is er al een debat ontstaan over de zogenaamde solidariteitsverklaring, één van de punten uit het plan. Die is bedoeld als een onderlinge veiligheidsgarantie, als één van de landen wordt aangevallen of ernstig bedreigd.

„Er staat niet in het plan hoe dat in de praktijk uitgevoerd kan worden,” zegt Nina Grüger, afdelingshoofd bij het Noorse instituut voor buitenlandse politiek (NUPI). Volgens haar is het plan vooral ’een idee’.

Dat vindt ook de Noorse defensie-analist John Berg. „Het is bovendien vaag en onrealistisch, omdat de Scandinavische landen, met uitzondering van IJsland, een beperkt militair budget hebben en daarnaast hun eigen militaire industrie, waarvoor ze zich erg protectionistisch opstellen,” aldus Berg. Zweden en Noorwegen werken nu al samen aan een artilleriesysteem. „Maar in totaal hebben ze er maar vijftig nodig. Dat wordt dus erg duur.”

Vorig jaar koos Noorwegen voor de aanschaf van het Amerikaanse F-35 gevechtsvliegtuig (JSF), ten nadele van een toestel van het Zweedse Saab. „Voor Noorwegen is op dit vlak de band met de VS blijkbaar belangrijker dan samenwerking met de Scandinavische landen,” aldus Berg.

Nu al is er een Nordic Battle Group, die naar Afghanistan gestuurd zou kunnen worden. „Maar het is nog niet gebeurd en ik verwacht ook niet dat het ooit gebeurt. Er is gewoon geen geld voor weggezet,” aldus de Noorse expert. Hij noemt het opvallend dat het aantal Noors-Zweedse oefeningen is toegenomen. „Om een politiek signaal te geven aan de Russen, die het Finse luchtruim herhaaldelijk hebben geschonden, komen er waarschijnlijk meer oefeningen in Finland,” aldus Berg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden