Noors gas moet monopolie van Gasunie ondermijnen

De consument kan, na het bedrijfsleven, nu ook zijn eigen gasboer kiezen. De concurrentie op de gasmarkt laat echter te wensen over. Handelaren zijn aan de machtige Gasunie overgeleverd.

AMSTERDAM - De Nederlandse ondernemers, groot-profiteurs van goedkoop aardgas, klagen. Ze kijken verwijtend naar Gasunie, het energiebedrijf dat in hun ogen als een sultan over de Nederlandse gasvelden heerst en rivalen zou buitensluiten. De vrije gasmarkt ontwikkelt zich daardoor al te traag, signaleert de industrie.

De gang van zaken op de zakelijke markt voor aardgas, sinds 1998 stukje bij beetje vrijgemaakt, is een waarschuwing voor de kleine consument. De huishoudens die sinds 1 juli hun eigen gasleverancier kunnen kiezen -een feit dat door de gelijktijdige opening van de elektriciteitsmarkt is ondergesneeuwd- hoeven niet te hopen dat zij daar onmiddellijk rijker van worden. Op het ogenblik valt er hoogstens een enkel tientje te verdienen bij het switchen van de ene naar de andere gasboer, meestal hetzelfde bedrijf dat ook de stroom levert.

De verklaring waarom de concurrentie maar geen body wil krijgen -slechts vijf nieuwe gasleveranciers hebben zich aangediend- is simpel. ,,De markt wordt gemaakt door Gasunie. Die bepaalt de Nederlandse gasprijs'', zegt een Essent-zegsman. ,,En zolang je zelf geen gasbronnen hebt, ben je als handelaar afhankelijk van Gasunie. Je kunt in Nederland spreken van een monopolie 'aan de put'.'' Een 'put' staat voor een concessie.

Kenners van de Nederlandse gasmarkt, onder meer afkomstig van Gasunie zelf, noemen concurrentie op retail-niveau 'onzin'. In hun ogen leidt een toename van het aantal gashandelaren slechts tot meer kosten, want tot een grotere papierwinkel en meer personeel. Laat de thermostaat van de cv het werk doen, dat is voldoende, klinkt het. De deskundigen wijzen erop dat het beproefde Nederlandse gassysteem als uiterst efficiënt te boek staat. Anders dan de Britten, die hun aardgasvelden praktisch hebben opgesoupeerd, is Nederland erin geslaagd de Slochteren-bel (1074 miljard kuub) achter de hand te houden als buffervoorraad.

Voor permanente gaswinning zijn de zogenaamde 'kleine velden' aangewezen (denk aan het Waddengas), die vooral op het continentaal plat liggen. De Europese Gasrichtlijn staat deze handelwijze toe, omdat het beheer van gasreserves als een soevereine kwestie wordt beschouwd. De producenten die het gas uit de kleine velden zuigen, kunnen het tegen een gegarandeerde prijs aan Gasunie kwijt. Zo stelt de overheid de ontwikkeling van gasvelden veilig. Maar het Internationaal Energie Agentschap (IEA) wees er vorige week op dat het kleine-veldenbeleid de concurrentie belemmert: Gasunie reguleert het aanbod te zeer.

Dat het Nederlandse aardgas ooit serieuze concurrentie zal ondervinden van gas uit Rusland en Noorwegen, ligt zo bezien niet voor de hand. Nederland barst zelf van de productiecapaciteit en lange-afstandstransport van gas is prijzig. De Essent-zegsman denkt daar anders over. ,,We hebben zojuist een contract voor jaarlijks 500 miljoen kuub afgesloten met het Noorse Statoil'', zegt hij. Volgens Essent, oorspronkelijk een stroomproducent, heeft gasimport een gouden toekomst. Niet voor niets heeft ook Gasunie miljardencontracten afgesloten in het buitenland.

Om commercieel succes te boeken, moeten nieuwelingen echter nog een paar hindernissen nemen. De prijsvorming van aardgas moet op den duur vrij worden gelaten. ,,In Nederland is de gasprijs gekoppeld aan de olieprijs'', zegt de Essent-woordvoerder. Het is een feit dat deze indexatie een relatief hoge gasprijs in de hand werkt. ,,Als de lagere wereldhandelsprijs voor gas wordt aangehouden, kunnen wij iets voor de klant doen'', stelt Essent.

Essent denkt op de trend mee te surfen. Onderzoekers van het Centraal Planbureau schilderen een scenario waarbij steeds meer gas beschikbaar komt op de Europese markt, ,,waardoor de olieprijskoppeling aan betekenis zal verliezen''.

Als zich zo'n scenario ontvouwt, zal Gasunie zich gewonnen moeten geven en zal ook in Nederland concurrentie een realistische optie worden. Dat de Nederlandse overheid hecht aan de koppeling tussen gasprijs en olieprijs, spreekt voor zich. Iedereen weet dat ook de aardgasbaten -zo'n vijf miljard euro per jaar- 'meeademen' met de olieprijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden