Noorderzon veelbelovend van start met bitterzoete herinneringen

THEATER

Noorderzon, openingsdag

****

Je moet de tijd nemen voor de video-installatie '21-Memories of Growing Up' van de Zwitser Mats Staub. En dan nóg is het schier onmogelijk om alle 63 videoportretten van 'gewone' mensen, elk zo'n vijftien minuten, te bekijken. Hoppend van scherm naar scherm die vanwege het festival Noorderzon boven in de Groningse watertoren staan opgesteld, word je steeds nieuwsgieriger naar de mensen die door Staub die ene - zo blijkt - allesomvattende vraag werd gesteld: hoe kijk je terug op het jaar dat je je 21ste verjaardag vierde? Sterk is dat Staub de mensen, van jong tot oud, van Wenen tot Kinshasa, niet direct aan het woord laat, maar in beeld brengt als ze hun eigen woorden terugluisteren.

De Servische mevrouw Djurovic bijt op haar lip als ze luistert naar haar eigen relaas: hoe ze in 1994 als 21-jarige in een bubbel leefde van sportschool en vriendjes, terwijl de Balkanoorlog gaten schoot in haar toekomst. Meneer Demirel uit Frankfurt huilt stilletjes als hij terughoort hoe hij in 1977 als 21-jarige vol verwachting Turkije verliet maar zijn moeder hartverscheurend ging missen.

Migratie, secularisatie, terreur: er komt nogal wat voorbij in de levens van de 63 mensen, met wie in deze installatie tachtig jaar wereldgeschiedenis in een persoonlijk perspectief wordt gezet. Verwachtingen worden op de drempel naar volwassenheid door het leven zelf ingehaald. Dat universele gegeven is op een bitterzoete manier troostrijk.

Een betere opmaat is er niet voor Noorderzon dat naar eigen zeggen verbinding zoekt om te kunnen reflecteren op de uitdagingen waarvoor de wereld zich ziet gesteld. In de openingsvoorstelling 'Chekhov's First Play' van de Ierse theatergroep Dead Centre gebeurt dat door Anton Tsjechovs eerste toneelwerk 'Platonov' onder het fileermes te leggen. Diens onspeelbaar geachte jeugdzonde is met een beukende stootkracht relevant gemaakt voor een publiek van nu.

Via een koptelefoon horen we het geestige livecommentaar van de regisseur als subtekst bij zijn eigen artistieke keuzes. Maar daardoor gaat Tsjechovs naturalisme zich ook mengen met de werkelijkheid, en bestaat die wel echt? In een krankzinnige theatrale 'mindfuck' wordt het 19de-eeuwse decor met een sloopbal bewerkt, en desintegreert Tjechovs thematiek van verlangen, nalatenschap en onttakeling via een discodansje, de bezorg-Chinees en de bankencrisis tot een nihilistisch nu.

Knap hoe het ensemble een radicale mep uitdeelt aan de theaterconventies en daarin zo'n beetje alle levensvragen door laat klinken. Een start als een kanonschot voor een veelbelovend festival.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden