Noorderlicht

Een groeiende stroom toeristen steekt de poolcirkel over - noorderlicht willen ze zien! Volgens experts worden 2012 en 2013 topjaren voor aurora borealis. Een intieme, indrukwekkende ervaring, tot je hem wilt vastleggen met je camera.

TEKST EN FOTO'S ERIC FOKKE

Het noorderlicht, ook poollicht of aurora borealis, kondigt zich aan in de vorm van een vage, passieve groene boog in de donkere, heldere sterrenhemel. Ik sta midden op Gimsøy, één van de eilanden van de Noorse archipel Lofoten, gelegen boven de poolcirkel. Het is windstil, het is koud. De stilte ligt als een dikke deken over het landschap van bevroren venen en spijkerharde zwart-granieten bergen. Dit is een groots landschap, robuust. Broos ook. In het maanlicht fonkelen ijskristallen als diamanten in de sneeuw. Tere twijgjes van struiken zijn wit van de ijsnaalden die alleen van zeer nabij hun breekbare schoonheid tonen.

De stilte, het wijdse en de fijnzinnige details zorgen voor een intieme sfeer. Het landschap en ik, meer is er niet. Hoewel, ver weg, onderaan de berghelling, keft een vos. Een zachte ruis is hoorbaar, van golfjes die ver weg over het strand struikelen. Of is het bloed dat door mijn aderen stroomt? Alle zintuigen staan volledig open voor de vele prikkels die mijn omgeving op mij loslaat. Het lijkt wel of ik het hoor vriezen. Of knispert het noorderlicht zacht? Ik voel mij zalig nietig.

In her en der verspreide huisjes brandt licht. Die huisjes storen niet, ze zijn bescheiden, ze passen in het landschap. De bewoners liggen diep weggedoken onder behaaglijke dekbedden of kijken loom tv naast de houtkachel. Zo stel ik mij dat voor. Ze zijn in ieder geval niet buiten, want ik sta hier heel alleen, samen met een vos die ik niet zie.

Een vallende ster trekt een wit spoor in de groene boog noorderlicht. Het licht is sterker geworden. Je weet dat het dan zo kan gebeuren. De boog kan smaller worden, fel groen gaan kronkelen, als een kilometers lange rookpluim die uit de top van een berg komt. Het kan ook zijn dat de sliert overgaat in een rij heldere, lichtgevende lamellen die door een onzichtbare hand bruusk heen en weer worden geschud. Er komen dan rode en paarse tinten bij. Soms explodeert zo'n lichtboog tot een stralende wolk die op je neer lijkt te dalen. Aurora borealis is nooit hetzelfde.

Als we de verhalen moeten geloven die hier de ronde doen, zouden Japanners het noorderlicht krachten toekennen die ons verstand te boven gaan: seks onder noorderlicht leidt vrijwel zeker tot een kind omdat vrouwen vruchtbaarder zijn dan anders. Noorderlicht is magisch, mystiek. Het is te begrijpen dat Noorse kindertjes soms bang worden als aurora borealis zich in al zijn grootsheid manifesteert. Ongrijpbaar, verpletterend, niet te bevatten. Hoewel tegenwoordig toch makkelijk te verklaren: zonnestof botst op gasmoleculen en geeft licht. Simpel. Maar dat is voor de nabeschouwing - op het moment suprême is het louter een kwestie van over je heen laten komen, ondergaan.

Hoewel.

In de auto ligt een camera. Foto's moet ik hebben. Een donkere hemel met wat groen licht is niet goed genoeg, er moet een mooie voorgrond bij. Een huisje, rekken vol stokvis, een verstild meer, een ... Ik sta verkeerd. Ik spring in de auto en scheur weg. Ondanks de spijkerbanden drift ik door bochten. Linke soep. Ik probeer tussen de oranje paaltjes te blijven die de berm markeren, en houd tegelijk in de gaten waar het poollicht zich bevindt, hoe het zich ontwikkelt en of ik een leuke voorgrond zie. Dat zijn onverantwoord veel dingen te tegelijk.

Hier dan! Een rek met vissen. Tot mijn knieën zak ik in de sneeuw. Ik kom handen te kort. Met een zaklantaarn in de ene hand schijn ik op de houten palen, zodat ik scherp kan stellen met de andere hand, maar ik geloof dat ik de horizon niet recht heb en een derde hand om dat te corrigeren heb ik niet. Mijn vingers vriezen vast aan het metalen huis van de zaklamp. Wat wordt het poollicht sterk nu! Ik móet afdrukken. Klik. het is meer een 'k-l-i-k'. Twintig seconden belichten. Dat is lang. Na tien seconden zie ik de felle lamellen helemaal naar rechts suizen, ze gaan mijn beeld uit. Ik geniet niet meer, ik vloek. Ik verander in het donker sluitertijden, diafragma, lenzen, posities en na en kwartier is het felle uit het noorderlicht verdwenen. Dit herhaalt zich deze nacht nog een paar keer tot de zon zo dicht onder de horizon kruipt dat die oranje kleurt en het noorderlicht een schim wordt.

Eenmaal thuis ligt mijn vrouw al lang te slapen en is het te laat om het noorderlicht op z'n Japans te beleven. Ik weet nu al wat ze morgen zal zeggen: "Het was hier ook heel erg mooi hoor."

Misschien moet ik eens zonder camera op pad.

Poolicht kijken na drie vluchten

Noorderlicht ontstaat na explosies op de zon. Na twee dagen komen elektrisch geladen deeltjes in onze atmosfeer, die licht geven als ze op gasmoleculen botsen. Het licht is vooral in de poolstreken zichtbaar, omdat de deeltjes naar de magnetische polen trekken.

Experts verwachten in 2012 en 2013 veel zonneactiviteit. Het poollicht is te zien tijdens donkere nachten. Boven de poolcirkel is dat het geval van eind augustus tot de eerste helft van april. Het moet bovendien onbewolkt zijn.

Tromsø en de eilandengroep Lofoten zijn geliefde bestemmingen om het noorderlicht te bewonderen.

De Lofoten zijn met drie vliegtuigen - Oslo, Bodø, Svolvaer/Leknes - op één dag vanaf Amsterdam te bereiken. Retourtickets vanaf 500 euro. Of via Oslo en luchthaven Harstad/Narvik. Goedkoper, maar van daaruit is het nog drie uur met bus of auto.

Noorderlichtverwachtingen: http://www.spaceweather.com

Informatie over fotografie van noorderlicht: www.lofotenbilder.no

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden