Noordelijke katholieken erg bezig met identiteit

Het bisdom Groningen Leeuwarden bestaat een halve eeuw. De jubileumbundel beschrijft een geïnspireerd diaspora-katholicisme, in het op een na jongste diocees.

’De katholiek in het Noorden beleeft een dubbele loyaliteit. Buiten de grenzen van het gewest merkt hij dat hij een Fries is, een Groninger of Drent. Weer thuisgekomen weet hij enigszins buiten het ’wij-gevoel’ van zijn stad, dorp of streek te vallen. Want hij is ’rooms’. In de loop der jaren leert hij daarop een beetje trots te worden.”

Het is een aardige typering die Leo van Ulden o.f.m., pastoor te Sneek en vicaris van het bisdom Groningen-Leeuwarden, van ’zijn’ diocesanen geeft. Die zoektocht naar identiteit komt wellicht voort uit de minderheidspositie die de rk noorderling zich soms zeer bewust laat aanleunen. Een enkele keer is hij het niet met de gang van zaken eens, maar doordat maar zeven procent van de Noord-Nederlanders achter zijn naam ’rk’ invult, ontbreekt ’de luxe voor conflicten’. Ook dát kenmerkt dit bisdom.

Het had weinig gescheeld, of er was helemaal geen herdenking van ’Vijftig jaar bisdom Groningen’ (destijds nog zonder Leeuwarden) geweest, omdat de heroprichting van dit diocees in de jaren vijftig nogal wat voeten in de aarde had. De herindeling van de Nederlandse kerkprovincie was vooral een idee van de Heilige Stoel.

De vaderlandse bisschoppen maakten geografische, financiële en pastorale bezwaren kenbaar – aan de geringere promotiekansen binnen het nieuwe bisdom werd stilzwijgend voorbijgegaan! –, maar de oprichtingsbulle kon niet worden tegengehouden. Slechts met enkele territoriale wensen van het Nederlandse episcopaat, toen net onder leiding van mgr. Alfrink, bleek rekening te zijn gehouden.

In de jubileumbundel beslaat het verhaal van de oprichtingsgeschiedenis maar een aantal bladzijden. Waar historische beschouwingen in boeken als deze doorgaans de boventoon voeren, is het aantal ’actuele’ bijdragen over de diverse werkvelden – ook beschreven door direct betrokkenen – verrassend hoog. Juist in dit diaspora-bisdom blijkt de meerwaarde van een geïnspireerde, actieve geloofsgemeenschap boven die van een getalsmatig grote, ofschoon de kerkverlating ook hier niet onopgemerkt is voorbijgegaan. De stukken over parochiale en diocesane vrijwilligers, de catechese en de plaats van de vrouw getuigen van de betrokkenheid van het kerkvolk. Ook de artikelen over oude en nieuwe vormen van religieuze beleving, het rk maatschappelijke leven, katholieken door de eeuwen heen en de rijk-geïllustreerde pagina’s over de kerkenbouw lezenswaard. Sible de Blaauw, auteur van dat laatste hoofdstuk, hekelt de kortstondige ’beeldenstorm’ na Vaticanum II. Nadat het verstand had gezegevierd, bleek echter „tot veler verrassing de postconciliaire liturgie ook in een neogotische dispositie goed vierbaar te zijn”.

En de toekomst? Volgens bisschop Eijk is er behoefte aan een ’intrinsieke katholieke identiteit’. Catechese, ontmoetingen, retraites en de vestiging van religieuze congregaties moeten ertoe bijdragen dat je op je katholiek-zijn, in de woorden van vicaris Van Ulden, ’een beetje trots leert te worden’. Maar of dat exclusief voor de gelovigen van het op één na jongste bisdom geldt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden