Noord-Ierse partijen draaien dreigend om elkaar heen

Bij de Noord-Ierse verkiezingen van vorige week wonnen de radicale partijen aan protestantse en katholieke zijde. De Britse en Ierse regeringen zijn inmiddels begonnen de DUP en Sinn Fein nader tot elkaar te brengen. Maar dat lijkt tot mislukken gedoemd.

AMSTERDAM - De Britse premier Tony Blair heeft het maar moeilijk. Irak is een blok aan zijn been, de resultaten van zijn binnenlands beleid blijven wisselend, de nieuwe Conservatieve leider Michael Howard geeft hem plots serieus weerwerk in het parlement. En alsof dat allemaal nog niet erg genoeg is, dreigt nu ook nog eens het juweel uit zijn politieke kroon te vallen.

Ruim vijf jaar geleden kon Blair triomfantelijk met het Goede Vrijdag-akkoord wapperen. Daarin werden de voorwaarden vastgelegd voor een gezamenlijk zelfbestuur in Noord-Ierland. Na dertig jaar oorlog tussen protestanten (die Noord-Ierland Brits willen houden) en katholieken (voorstander van een vereniging met Ierland) zou er eindelijk vrede komen in de Britse provincie.

Maar inmiddels zijn we vijf jaar verder en het vredesproces zit in de diepste crisis tot nu toe: het Noord-Ierse zelfbestuur is al ruim een jaar opgeschort, en vorige week wonnen radicale partijen de verkiezingen. De winnaar aan protestantse zijde, de Democratische Unionisten Partij (DUP), weigert samen te werken met de katholieke winnaar Sinn Fein (de politieke tak van het Ira). Daarnaast heeft de DUP het Goede Vrijdag-akkoord dood verklaard.

Aan de Britse en Ierse regeringen (partners in het vredesproces) de ondankbare taak om te proberen de partijen dichter bij elkaar te brengen. Gisteren hield de Britse minister van Noord-Ierland Paul Murphy een eerste bespreking met vertegenwoordigers van de DUP. Die verliep 'positief', aldus DUP-leider Ian Paisley. Opmerkingen eerder op de dag beloofden echter weinig goeds. ,,Ik accepteer het principe niet dat we moeten overleggen met gewapende terroristen die genoeg wapens in bezit hebben om heel Noord-Ierland op te blazen'', aldus de 77-jarige dominee.

Premier wil Paisley ook niet worden als Sinn Fein in de regering zit. Daarmee is de vorming van een nieuwe Noord-Ierse regering (en de teruggave van het zelfbestuur) onmogelijk geworden: Sinn Fein heeft er als grootste katholieke partij zelfs recht op om de vice-premier te leveren.

En er is nog meer slecht nieuws voor het Noord-Ierlandproject van Tony Blair. Want de gematigde partijen bevinden zich ook nog eens in crisis. De gematigde katholieken van de SDLP dreigen politiek irrelevant te worden, nu ze van 24 naar 18 zetels zijn gegaan en daarmee stuivertje hebben gewisseld met Sinn Fein. De gematigde protestanten van de Ulster Unionisten Partij (UUP) zitten in een nog moeilijker pakket. Leider David Trimble, voorstander van het Goede Vrijdag-akkoord, ligt zwaar onder vuur van dissidenten binnen zijn eigen partij, die het akkoord net als de DUP willen herzien. Wellicht is Trimble bezig aan zijn laatste week als partijleider, en een radicalisering van de UUP zal de zaak nog moeilijker maken. De Ierse premier Ahern heeft al laten weten dat een herziening van het akkoord geen optie is. Wel zal er een evaluatie plaatsvinden.

De vraag is nu vooral of de DUP zal blijven vasthouden aan de weigering met Sinn Fein te praten. De laatste tijd lijkt er een beetje beweging in de partij te zitten. Tijdens de campagne werd de onverzoenlijke Ian Paisley op de achtergrond gehouden. Misschien dat zijn gedoodverfde opvolger Peter Robinson een doorbraak kan bewerkstelligen. Die schoof -uniek!- vorige week aan voor een verkiezingsdebat waar ook Gerry Adams van Sinn Fein bij was. Gisteren had Robertson bemoedigende woorden: ,,Wij lopen niet weg voor het vinden van oplossingen.''

De Britse regering kan alleen maar hopen dat het vooruitzicht van het regeringspluche voor de pragmatici binnen de DUP een argument vormt om toch met Sinn Fein te gaan praten. Want wat hebben zij aan hun goede verkiezingsuitslag als de macht in Britse handen blijft? Eerst moeten ze echter Paisley opzij schuiven, die al heeft gedreigd het vredesproces zolang te traineren als hem uitkomt: ,,Ik zit misschien achter het stuur, maar ik hoef niet per se te rijden.''

Vooralsnog lijken alleen nieuwe verkiezingen een uitweg te bieden uit de impasse. Paisley waarschuwde de Britten echter al tevoren:,,De bevolking zal weer stemmen en hem (Blair,red.) over zes weken of zes maanden dezelfde boodschap geven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden