Noord-Ierse kiezer misgunt Paisley zijn slopershamer

AMSTERDAM - Een krappe week nog te gaan, en de kaarten bij de verkiezingen voor de nieuwe Noord-Ierse Assemblee op 25 juni lijken goeddeels geschud. Ten gunste van de partijen die zich een maand geleden bij het referendum vóór het vredesakkoord voor Noord-Ierland van 10 april hebben uitgesproken.

En meer dan dat. Viel het referendum op 22 mei met een soldide 71 procent 'ja' al ruim uit in het voordeel van de voorstanders van het Goede Vrijdag-akkoord, uit de peilingen blijkt dat die aanhang sindsdien alleen maar is gegroeid. De partijen die het voor het akkoord zijn, kunnen nu rekenen op zo'n tachtig procent van de stemmen voor het 108 zetels tellende parlement voor de Britse provincie.

De grootste partij van Noord-Ierland, de protestantse Ulster Unionist Party van David Trimble, lijkt met 27 procent ook af te stevenen op de meeste zetels in de Assemblee. Lijkt, want Trimble's UUP kwam in de jongste poll zes procent lager uit dan bij de peiling vlak na het refendum, en wordt nu op de voet gevolgd door SDLP, de gematigde sociaal-democraten van John Hume. De Social Democratic and Labour Party die het gros van de Noord-Ierse katholieken vertegenwoordigt, staat op 26 procent.

Dominee Ian Paisley en zijn gestaalde protestantse kaders van het anti-akkoord blok, verenigd in de Democratic Unionist Party, kunnen nu bogen op 16 procent. Een winst van drie weliswaar, maar nog ver verwijderd van hun score op 22 mei, toen het 'nee'-kamp 28,82 procent van de stemmen vergaarde.

Sinn Fein, de politieke vleugel van het Ierse republikeinse leger Ira, en - net als de terreurbeweging zelf - sterk voorstander van het akkoord, staat op tien procent. Ruim onder de 17 procent welke de republikeinen, die aansluiting van Noord-Ierland bij de Ierse republiek nog steeds als hoogste doel hebben, vorig jaar bij de verkiezingen scoorden.

Een andere voorstander van het akkoord, de Alliance Party die 'oecumenische' steun vindt onder zowel protestanten als katholieken, moet het voorlopig doen met 9 procent.

Hoewel de aanhang van het pro-akkoord kamp drie procent is teruggelopen sinds de peiling na het referendum, zal deze voorspelling, mits vertaald in zetels in de Assemblee, weinig reden tot zorg geven. Hooguit bij David Trimble dan, die als leider van de grootste partij zijn 'zekere' kans op de functie van Eerste Minister in het kabinet toch enigszins in gevaar ziet komen.

Want hoe gerespecteerd John Hume, de onvermoeibare vechter voor vrede in Noord-Ierland en geestelijke vader van het vredesakkoord, zelfs in unionistische kring ook moge zijn, het aanvaarden van de katholiek Hume als First Minister zal voor veel UUP-ers onverteerbaar zijn. En koren op de molen van Paisley en zijn regiment, die dan luidruchtig kunnen schuimbekken over het akkoord als 'paaps complot', met Hume als bewijs.

Dit lijkt het enige gevaar dat boven de uitslag hangt. Tenzij de aanhang voor Paisley drastisch groeit, waardoor zijn rondgebazuinde voornemen dat hij “de Assemblee zal slopen” alsnog kan worden gerealiseerd.

Immers, bij wetgeving over de Assemblee is in het akkoord beklonken dat besluitvorming in het nieuwe Noord-Ierse kabinet alleen kan plaatshebben met steun van de meerderheid in zowel het protestantse als het katholieke kamp. Vertaald in zetels zouden die 'communautaire' krachtsverhoudingen tussen protestanten en katholieken (of liever: loyalisten en nationalisten) neerkomen op zo'n zestig voor de protestanten, tegen veertig voor de katholieken, waarbij de 'neutrale' Alliantie de resterende acht zetels voor haar rekening kan nemen.

Zouden Paisley c.s. erin slagen om straks een zetel of dertig in de wacht te slepen - en dat is met de 'nee'-uitslag van 22 mei in het achterhoofd theoretisch mogelijk - dan breekt de hel los. Dan immers kan Paisley met zijn blok rabiate contra's aan loyalistische zijde elke besluitvorming blokkeren. Kortom, de Assemblee 'slopen', en daarmee het vredesproces.

Maar houden de 1,2 miljoen Noord-Ierse kiezers het op 25 juni grosso modo bij de huidige 16 procent voor Paisley's DUP, dan is er geen vuiltje aan de lucht. Paisley en zijn clubje hardliners kan blaffen wat ze willen, de karavaan trekt verder.

Blaffen zal Pailey zeker als straks in juli 'het marsseizoen' losbarst. De periode waarin de orthodox-loyalistische Orangisten onder hun bolhoeden, vaandels en oranje sjerpen onder zwaar geroffel op hun Lambeg-drums paraderen ter nagedachtenis aan de glorieuze overwinning van de Nederlandse koning William of Orange op de katholieke koning James II in de slag aan de Boyne.

Parades die meestal in alle rust verlopen, maar die op sommige plaatsen, zoals in Portadown naar de Dumcree-kerk of in Belfast via Ormeau Road, vanwege hun provocerende route door katholiek territorium, in het verleden vaak tot grote ellende leidden. Vertaald in hevige rellen.

En die steeds opnieuw voedingsbodem zijn voor protestantse fanatici als Paisley, om zo weer weer hun anti-katholieke nummer te kunnen opvoeren en de antieke verdeeldheid tussen protestanten en katholieken een extra dimensie te geven. Niet voor niks hebben de Britse autoriteiten in Londen de verkiezingen voor de Assemblee gepland vóór het grote marsseizoen. Voor de bui binnenzijn, heet zoiets.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden