Noord-Iers kerstgeschenk voor Blair

AMSTERDAM - Waar aan het ene front de bommenregen op Irak met Britse steun nog even voortduurt, gloort aan het andere front, het Noord-Ierse, sinds gisteren opeens weer de hoop op de 'totale vrede'.

Eerst kwam de opwekkende mare dat de protestantse unionisten en de katholieke nationalisten er eindelijk in geslaagd waren een deal te sluiten over de langverwachte coalitieregering. Volgens het Goede Vrijdag-akkoord van april had die er al eind oktober moeten zijn. Maar dwarsliggerij van de unionisten, die deelname van Sinn Fein (de politieke tak van het Ierse republikeinse leger Ira) onverteerbaar vonden, blokkeerde dat tot dusverre.

En als klap op de vuurpijl verscheen gisteren een delegatie van de Loyalist Volunteer Force, de meest meedogenloze protestanse terreurgroep, onder politiebegeleiding in het hoofdkwartier van de ontwapeningscommissie in Oost-Belfast. Daar kreeg de Canadese generaal John de Chastelain, chef van de commissie die toeziet op ontwapening van de Noord-Ierse paramilitaire terreurgroepen, een voorraad wapens van de LVF uit hun bolwerk Portadown overhandigd. En nu is de beurt aan het Ira, klonk het.

Twee vliegen in één klap: dit onverwachte dubbele kerstgeschenk komt premier Tony Blair goed uit. Geplaagd door de kritiek van Europese bondgenoten op de Britse deelname aan de oorlogtegen Saddam Hoessein, en door het gehannes rond Pinochet, kan hij deze opsteker best gebruiken.

Blair maakte zich gisterochtend meteen enkele uren vrij uit de War Room om tijdens de cruciale fase telefonisch te overleggen met enkele hoofdrolspelers bij het acht-partijen-overleg op Stormont Castle in Belfast. Na achttien uur leidden de gesprekken tot dit succes, waarmee het vastgelopen vredesproces in Noord-Ierland weer flink de wind in de zeilen krijgt. Een opgeluchte Blair begroette het akkoord dan ook als “een zeer belangrijke doorbraak”.

Kern van het akkoord is de vorming van een regering van tien ministers: vijf protestanten en vijf katholieken. First Minister, ('premier') van dit 'Uitvoerend Comité' - dat gaat over zaken als landbouw en industrie, gezondheid, cultuur en onderwijs, financiën, regionale en sociale ontwikkeling - is David Trimble, leider van de Ulster Unionist Party, de grootste partij in Noord-Ierland.

Naast het Uitvoerend Comité komt dankzij dit vroege 'Kerst-akkoord' ook de omstreden Noord-Zuid Raad van de grond waarin de nieuwe Noord-Ierse regering nauw gaat samenwerken met de Ierse republiek. Op zes terreinen gaat Belfast met Dublin in zee, van maritieme zaken, handel en financiering van de EU, tot steun aan de 'eigen taal', het Gaelic en het 'Ulster-Scots'.

Trimble, ruim een week geleden nog gelauwerd in Oslo met de Nobel-prijs voor de vrede, was een tevreden mens. “Dit effent de weg voor de machtsoverdracht van Londen naar de Assemblee”, zei hij, duidend op het in juni gekozen, 108 koppen tellende Noord-Ierse parlement.

Trimble was begin deze maand op de valreep nog dwars gaan liggen, toen een akkoord al op tafel lag (wat Blair bijkans tot een bloedspuwing bracht) en de vooruitzichten leken somber. Maar kennelijk heeft de uitreiking van de Nobelprijs aan hem en aan zijn katholieke tegenhanger John Hume haar heilzame uitwerking niet gemist. Nadat Hume, leider van de gematigd-katholieke SDLP en de eigenlijke architect van het vredesproces, in Oslo onder citeren van Martin Luther Kings 'We shall overcome' voor de zoveelste maal de hand naar Trimble had uitgestoken, toonde de protestantse leider zich opvallend verzoenend - ook jegens de 'aartsvijanden' van Sinn Fein, de partij die met 17 procent van de stemmen recht heeft op twee zetels in de nieuwe regering, maar waarmee Trimble weigert samen te werken zolang het Ira geen begin maakt met inlevering van het wapenarsenaal.

Wellicht door die milde woorden in Oslo waren de twee privégesprekken die Trimble op Stormont Castle te elfder ure had met Sinn Fein-leider Gerry Adams naar verluidt de meest hartelijke en onspannen die de twee ooit hadden gevoerd. Adams verwelkomde het akkoord desondanks met de nodige aarzeling. De overeenkomst voldeed niet geheel aan Sinn Feins wensen, zei hij, maar ze toonde aan dat er “vooruitgang in zit”.

Adams terughoudendheid geeft aan dat er nog een lange weg te gaan is, en dat de komende tijd alles zal draaien om ontwapening van de terreurbewegingen. Na de stap van het LVF zijn nu aller ogen op het Ira gericht. Maar met het politieke akkoord is er is tenminste één kogel door de kerk, “een prachtig kerstgeschenk voor het volk van Noord-Ierland”, riep de katholieke SDLP-onderhandelaar Eddie McGrady. En voor Blair dus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden