Noord-Ierland viert eindelijk ongeremd zijn feestdagen

Twintigduizend kalkoenen verkocht in Noord-Ierland dit jaar voor de kerst. Twintigduizend, dat is bijna drie maal zoveel als vorig jaar.

Om van de jaren daarvoor maar te zwijgen, de jaren van The Troubles, waarin het elk jaar rondom de kerst weer angstig afwachten was of het Ierse republikeinse leger wel of niet een kerstbestand in acht zou nemen, en de terreuraanslagen in elk geval tot ergens in januari zou opschorten.

Dit jaar hoeft het Ira zo'n 'geste' niet eens meer te doen. Het is vanzelfsprekend, vorig jaar ook al, maar toen zat eenieder in Noord-Ierland en de rest van Groot-Brittannië nog met de kater van Omagh. De aanslag daar vier maanden eerder was met 29 doden de meest bloedige uit de dertigjarige Troubles. Ze was gepleegd door het 'Real Ira', een afsplitsing van het Ira. Dit jaar, zo lijkt het, zijn dergelijke extremistische splinters aan beide kanten ook onder controle gebracht en is alles pais en vree in Noord-Ierland.

En zo kuiert de protestantse 'First Minister' David Trimble, koud terug uit de Verenigde Staten, met zijn katholieke vice-premier Seamus Mallon heel presidentieel door de straten in de hoofdstad Belfast om de driftig winkelende Noord-Ieren een vredige kerst en dito nieuwjaar toe te wensen. De unionist en de nationalist, ooit elkaars opponenten, nu gebroederlijk op pad met die ene boodschap: de oorlog is voorbij, omdat wij dat willen.

Ook het loyalistische bolwerk Shankill Road is in de ban van de kerst. Zelfs het winkeltje met de grootse naam 'Shankill Historical Center', agitatie- en propagandacentrum van alle mogelijke loyalistische terreurgroepen, is opgetuigd.

Ach, zegt de beheerder, je moet met de tijd meegaan. En de tijd van bommengooien en kogelregens is nu voorbij.

In plaats van de opruiende en krijgslustige attributen en parafernalia die het centrum een jaar eerder nog in de etalages uitstalde - 'Proud to be a Prod', 'Dood aan het Ira', 'Leve UDA, LVF, UFF', of hoe de loyalistische terreurgroepen ook heten mogen - hangen daar nu shirts en shawls van de Glasgow Rangers. Want dat is het favoriete team van elke rechtgeaarde loyalist, omdat het zowel 'protestants' als Schots is, zoals de wortels zijn van de meeste unionisten hier.

De beheerder is er vrij zeker van dat het Ira straks zal overgaan tot een of andere vorm van ontwapening. Het mag dan de aartsvijand zijn, maar hij kent zijn pappenheimers.

Zojuist was Billy Hutchinson nog over de vloer, ooit een van de meest notoire loyalistische militieleiders, en die was het helemaal met hem eens.

En toch is de pub The Berlin Arms aan de overkant nog steeds beveiligd met traliewerk voor ruit en deur. Want, zegt de eigenares, die lui zitten op amper vijfhonderd meter hiervandaan. En ze wijst naar het zuiden, waar de Falls Road is, de republikeins-katholieke wijk, Ira-territorium, gescheiden van de Shankill door de 'Wall of Peace', de ijzeren 'Vredesmuur' die is opgericht om de elkaar naar het leven staande loyalisten en republikeinen uit elkaar te houden. Opgericht omdat men elkaars aanzien niet meer verdroeg. De 'Muur van Haat'. Eén doorgang is er, via Northumberland street, en daar is de militaire controlepost al opgeheven. Op sommige plekken langs de Muur lijkt het echter nog een slagveld.

Uitgebrande karkassen, een desolate vuiligheid. Bij de vervallen garage annex bezinepomp voor de zwarte taxi's van de Falls staat een ladder waarop je over de Muur heen kunt kijken in 'vijandelijk' gebied. Vroeger was hier een Britse militaire basis, zegt Sean, de pompbediende, maar die is bij een eerder bestand, in de jaren tachtig, opgeheven.

Zeker, de oorlog is voorbij, maar die Muur, die zal nog wel een tijdje blijven. Een jaar of vijfentwintig, schat hij, en een meeluisterende taxichauffeur knikt bevestigend. Sean heeft zelf in de jaren van de Troubles op de barricaden gestaan, tegen de loyalisten, tegen de RUC, de Noord-Ierse politie. ,,We vochten als leeuwen'', zegt hij met een grijns. Nostalgie? De goeie ouwe tijd? ,,Nee, alleen 'ouwe tijd'. Voorbij. Over en uit.''

Op Bombay street, even verderop, ging het in de eerste jaren van de Troubles het heetst toe. Letterlijk, alle woningen daar gingen in 1970-1971 in vlammen op. Nu staat er langs de 'Wall of Peace' nieuwbouw, net als aan Kashmir street. Republikeins domein, dat nog steeds, maar onder de onvermijdelijke vlaggen van de Ierse republiek vervagen de muurslogans die de gewapende strijd toejuichen al.

Slager Charlie Neeson op de Falls Road schat dat het nog maar een jaar of vijf zal duren voordat de Muur zal worden ontmanteld. Charlie Neeson beleefde zijn mooiste uur in 1996 toen de Amerikaanse president Clinton bij zijn visite op de Falls hem met een bezoek vereerde. Dat bezoek stak de burgerij hier op de Falls een hart onder de riem, ze werd serieus genomen, en toen voelde Neeson al dat het ooit goed zou komen.

Natuurlijk hoort hij die sombere voorspellingen over de Muur om zich heen, maar wie drie jaar geleden had voorspeld dat David Trimble met Ira-veteraan Martin McGuinness in één kabinet zou gaan zitten, zou voor gek zijn verklaard en onder een spanlaken zijn afgevoerd.

En toch is de Gaelic and Athletic Club op de Falls nog steeds beveiligd met traliewerk voor de ruiten en een gepantserde entree. Want, zegt de eigenaar, die lui zitten amper vijfhonderd meter hiervandaan, en hij wijst naar het noorden, naar de Shankill.

Daar, in een krantenwinkel, is geen Irish Times of Irish News te vinden. Nog steeds die weigering om ze te verkopen? ,,No luv'', zegt de vrouw allervriendelijkst, ,,ze zijn gewoon uitverkocht.'' Republikeins-nationalistische kranten, uitverkocht op de loyalistische Shankill Road, wie had dat een jaar geleden durven bevroeden.

En aan de Sandy Row, een ander loyalistisch 'getto' met de Union Jack aan menig huis en stoepranden nog in het rood-wit-blauw, heeft een waaghals in de muurtekst 'Welcome to Loyalist Renfrew Walk' het 'Loyalist' deels weggespoten. En de oorspronkelijke tekst is niet eens 'in ere' hersteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden