Noord-Holland krijgt aparte gevangenis voor psychisch gestoorde gedetineerden

ALKMAAR - Gevangenissen in Noord-Holland willen gestoorde gedetineerden niet langer in cellen huisvesten, maar hen onderbrengen in een speciaal voor justitie gebouwde psychiatrische inrichting waar zij worden verpleegd door medisch personeel. De inrichting blijft wel onder de verantwoordelijkheid van de gevangenisdirecties.

De ministeries van justitie en WVS zouden de opvang 'tussen detentie en behandeling' gezamenlijk moeten gaan financieren. Noord-Holland denkt in eerste instantie een gesloten inrichting nodig te hebben met veertig plaatsen, die gebouwd kan worden op het terrein van de Willibrordusstichting in Heiloo.

Gestoorde gedetineerden zorgen op dit moment voor grote problemen in de huizen van bewaring en gevangenissen. Ze vragen veel aandacht, zijn lastig, en de gevangenisdirectie weet dat snel na de vrijlating, weer een arrestatie zal volgen omdat men niets aan de stoornis heeft kunnen doen.

Stoornis

Zeven procent van de gedetineerden is niet veroordeeld voor een delict dat met een bepaald doel is gepleegd, maar dat voortkomt uit hun stoornis. Pyromanen bijvoorbeeld voelen de dwang om brand te stichten, psychiatrische patiënten kunnen door een fantasie gewelddadig optreden. Ze komen op een gegeven moment met justitie in aanraking, maar horen eigenlijk niet in een gevangenis thuis. Nog sterker, ze houden cellen bezet die voor criminelen zijn bedoeld.

Voor die groep die door zijn ziektebeeld met justitie in aanraking komt, wil Noord-Holland de aparte voorziening in het WVS-circuit. Verslaafden komen niet voor de nieuwe inrichting in aanmerking, hetzelfde geldt voor vluchtgevaarlijken.

Succesvoller

Volgens directeur C. Boeij van de gevangenis Toorenburgh in Heerhugowaard kunnen gedetineerden in zijn regio op dit moment verschillende typen detentie doorlopen, zodat hun terugkeer naar de maatschappij succesvoller kan worden.

“We hebben in Hoorn een huis van bewaring, we hebben een gesloten, een half open en een open inrichting. We hebben contact met het arbeidsbureau, het consultatiebureau, een woningbouwvereniging en hulpverleningsinstellingen die gedetineerden na hun vrijlating kunnen begeleiden. Maar voor psychiatrische patiënten kunnen we niets doen. Ze horen ook niet in de bajes thuis,” aldus Boeij.

- Vervolg op pagina 3

'Ze staan snel weer compleet verwaarloosd voor de deur' VERVOLG VAN PAGINA 1

Boeij zegt dat de psychiatrische patiënten die uiteindelijk achter tralies zijn gekomen, een verleden in psychiatrische klinieken hebben. “De jongens mogen uiteindelijk het weekend naar huis, komen vervolgens voorgoed op een etage in de Bijlmer terecht, vergeten hun medicatie, gaan drugs gebruiken, en zorgen voor overlast. Uiteindelijk gebeurt er dan iets waardoor ze bij de politie terecht komen. We laten ze na hun detentie keurig in pak vertrekken, maar na twee maanden staan ze weer compleet verwaarloosd voor de deur.”

De groep staat in de gevangenis ook als laagste in de bajes-hiërarchie. “Het zijn de 'piepeltjes' die kwetsbaar zijn, worden uitgebuit. Ze zijn de boodschappenjongens voor de criminele gedetineerden.” Veel gevangenissen hebben wel een speciale afdeling voor bijzondere zorg, maar deze is vooral bedoeld voor de tijdelijke opvang van gestoorde gedetineerden zodat deze tot rust kunnen komen en hun medicatie kan worden vastgeteld. Deze afdelingen kunnen nog amper functioneren, omdat de grote aantallen psychiatrische patiënten de zaak verstoppen.

Met de nieuwe inrichting in Heiloo willen gevangeniswezen en gezondheidszorg in de regio de psychiatrische patiënt onderbrengen waar hij thuishoort: in een psychiatrische inrichting. De Willibrordusstichting in Heiloo ziet een aantal voordelen in de opvang van gedetineerden. “Het is beter voor de patiënt die gespecialiseerde zorg krijgt, het is beter voor de gevangenis die meer ruimte overhoudt, en Willibrordus kan met de nieuwe groep patiënten personeel aanhouden dat anders vanwege bezuinigingen op straat was komen te staan”, aldus R. Offermans, directeur behandelzaken van Willibrordus. Een plaats in de speciale inrichting kost evenveel als een cel, maar als de ministeries de kosten delen is dit voor beide departementen voordelig.

Boeij benadrukt dat de gestoorde gedetineerden een groot beslag op de celcapaciteit leggen. “Ze komen immers elke keer terug. Met een wat langer, intensief verblijf in een speciaal voor hen gecreëerde inrichting, is de kans dat ze opnieuw in de fout gaan, een stuk geringer.”

Juridisch gezien moet bij plaatsing van een patiënt die in voorlopige hechtenis zit, de officier van justitie die hechtenis schorsen en daar bijzondere voorwaarden aan koppelen. Bij veroordeelden die hun straf al ondergaan, zou de detentietermijn kunnen doorlopen na opname in de speciale 'bajeskliniek'. Gedetineerden dienen er wel rekening mee te houden dat als zij in de kliniek zijn geplaatst, de directeur - ook als hun straf is afgelopen - aan de rechter om een machtiging kan vragen zodat de patiënt langer gedwongen opgenomen kan blijven.

Boeij, die het regionale experiment over twee jaar wil laten beginnen, denkt dat deze constructie landelijk toepasbaar zal zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden