Nooit meer referendum: met internet kan de democratie nog directer

Bij het raadgevend referendum van 6 april werd nog gebruik gemaakt van het rode potlood. Beeld anp
Bij het raadgevend referendum van 6 april werd nog gebruik gemaakt van het rode potlood.Beeld anp

Het internet zorgt voor nieuwe vormen van zelfbeschikking, aldus Rogier van Kralingen.

Een gek voorstel: nooit meer een referendum. Met behulp van het internet kan democratie namelijk nog veel directer: écht contact, zonder politieke inmenging, met werkende oplossingen voor wereldproblematiek. Een positieve verandering.

Om dat uit te leggen, starten we bij ChangeByUs in New York. Via dit online portaal kunnen burgers suggesties doen om hun directe leefomgeving te verbeteren. Bijvoorbeeld bomen planten op hun plein, een openbare moestuin beginnen of de verkeerssituatie verbeteren.

Iemand stelt een idee voor en anderen zeggen toe te helpen. De belangrijkste verandering? De overheid heeft geen controle meer. Een ambtenaar checkt slechts of de wet niet wordt overtreden. Als de buurt iets wil, dan gebeurt het.

Olie opruimen
Onze volgende stop is Boston, waar MIT-onderzoeker Cesar Harada op tv zag hoe de Amerikaanse overheid welgeteld tien opruimschepen inzette tijdens de BP-olieramp in 2010. Dweilen met de oliekraan open. Drie weken duurde het om de haven uit te varen.

Hij bedacht een klein onbemand bootje, dat zichzelf kon sturen. Erachter hangt een lang, pijpachtig net om de olie in op te vangen. Duizend van zulke (spotgoedkope) bootjes zouden razendsnel, milieuvriendelijk en zonder gevaar de olie kunnen weghalen.

Zijn eerste grove ontwerp zette hij online. Tientallen vrijwilligers verbeterden daarna (gratis) zijn design. Vervolgens haalde hij met crowdfunding 30.000 dollar op en begon de productie. De ironie? Het proces duurde ook drie weken. Tegen een fractie van de kosten, tijd en mankracht was er een echte oplossing. Los van de overheid.

Het is slechts het topje van de ijsberg op de weg naar een nieuwe democratie. Een prachtig voorbeeld zijn mensen die vanuit hun stoel duizenden kilometers ver weg aan kustwachten doorgaven waar de vluchtelingenbootjes waren. Terwijl de politiek bekvechtend over straat ging, was de burger levens aan het redden.

Stemmen wordt passé
Dat is echte vernieuwing en verbetering. Volgens allerlei vertrouwens­barometers is vertrouwen in de ­politiek rap aan het verdwijnen. Dus vinden we alternatieven. Ze zijn heus niet perfect. Maar wel vele malen ­effectiever en positiever dan de oude, pre-internet bedachte politieke ­stelsels kunnen leveren.

De politiek wil maar niet inzien dat zij in deze tijden van megakwesties zelf het grootste obstakel is geworden. Neem het klimaatakkoord in Parijs. Denken politici nu werkelijk dat het opleggen van quota en 'leiderschap tonen' het milieu kan redden? Dat is nog nooit gelukt.

De oplossing ligt onderop. Het internet zorgt overal voor nieuwe vormen van zelfbeschikking. De overheid is slechts het laatste bastion. De initiatiefnemers van het referendum hebben dus de klepel gemist. Ze hadden hun podium moeten opengooien voor oplossingen, in plaats van een 'ja' of 'nee'. Veel belangrijker dan al dat gevit is dit inzicht: stemmen wordt passé en zo'n referendum achterhaald. Je moet niet meer de politieke arena opzoeken, je moet haar links laten liggen. Dat was tenminste echt hard aangekomen bij de politiek. De boodschap? Jullie zijn niet meer nodig voor het vinden van de oplossing.

Dus voor de volgende keer; maak het nog veel directer. Van ons eigen plein tot het schoonmaken van de oceaan, miljoenen mensen zijn bereid om dingen gewoon te doen. Dat aantal zal de komende tijd alleen nog maar groeien.

Rogier van Kralingen is schrijver van 'The Outerweb - En de vrouwen tegen de robots'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden