Nooit meer gitzwart totalitarisme

In een zijspan gegooid, meegevoerd en naakt aan een bed geketend. (Trouw)

Op het moment dat de kredietcrisis de interesse voor Marx en de communistische leer doet herleven, komt de Russische regisseur Alexei Balabanov met zijn gruwelijke meesterwerk ’Cargo 200’.

Balabanov keert in zijn film terug naar de Sovjet-Unie anno 1984 om in het gezelschap van zuipende, moordende en verkrachtende Russen de hel op aarde uit te tekenen, terwijl op de achtergrond de oorlog in Afghanistan woedt (1979-1989) en de lijken van gesneuvelde soldaten met transporten onder de codenaam ’Cargo 200’ het land binnenkomen.


Geleverd door Filmtrailer.com

]]>

Balabanov reageert met zijn lugubere vertelling op de sovjetnostalgie die in het Rusland van Medvedev en Poetin de kop opsteekt. Evenals in het Duitse stasi-drama ’Das Leben der Anderen’ maken we in de Russische sovjet-thriller kennis met een eenzame agent in een stijf jasje. Beide films zijn gesitueerd in het Orwelliaanse jaar 1984, maar daar houden de overeenkomsten zo’n beetje op. Vergeleken bij ’Cargo 200’ is ’Das Leben der Anderen’ een heel net drama, smaakvol genoeg om een groot publiek aan te spreken, en een Oscar te winnen. ’Cargo 200’ zoekt niet de opluchting, maar de ontnuchtering.

De Russische agent van Balabanov die op zijn kantoor een buste van Dzerzjinski (oprichter van de eerste communistische geheime dienst Tsjeka) heeft staan, duwt op een dag een jonge vrouw in zijn motor met zijspan. Thuis ketent hij haar naakt vast aan zijn bed. In huis scharrelt een oude moeder rond, maar die is te dronken om achter de tv vandaan te komen. We zijn dan al een heel eind op weg in de steeds grotesker wordende fabel die in een donkere nacht in een afgelegen destilleerderij begon. Zoals ook de wonderlijke paukslag ’4’ van de Russische regisseur Ilja Khrzhanovski ons in een wodkanevelige nacht van de ene bizarre bestemming naar de andere bracht.

Balabanovs nachtmerrie over verraad, moord, oorlog en verkrachting is gesitueerd in 1984, maar confronteert ons evenals Khrzhanovski’s film met het verleden én het heden. Alexei Paloejan, de uitstekende hoofdrolspeler –strak lichaam, uitgestreken kop en staalblauwe ogen– lijkt verdacht veel op Poetin.

’Cargo 200’, in Rotterdam bekroond met de prijs van de filmkritiek, is radicale, compromisloze cinema. Het is 1984, en het duurt nog een jaar voordat Gorbatsjov partijleider wordt en met zijn perestrojka het vervallen sovjet-rijk aan de beademing zal leggen. Nooit meer de gitzwarte, goddeloze horror van het totalitarisme is de glasheldere boodschap van Alexei Balabanov.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden