Nooit meer baby’s in de asielcel

Australië wil voortaan een ’immigratiebeleid met compassie’ voeren. De tijden zijn voorbij dat asielzoekers automatisch werden opgesloten.

Kate Gauthier heeft een kater. De directeur van de actiegroep A Just Australia (een rechtvaardig Australië) heeft een feestje gevierd met haar medewerkers en het bier smaakte goed. Gauthier is in de wolken over ’de historische stap voorwaarts’ die de Australische regering met het asielbeleid heeft gezet. Menselijkheid in plaats van afschrikking.

Met deze koerswijziging komt een einde aan de opsluitpolitiek die jarenlang het imago van Australië bepaalde. Een politiek ook die de vorige premier John Howard in eigen land populair maakte, maar die Australië internationaal in de beklaagdenbank zette. Bekend zijn de beelden van asielzoekers en kinderen achter prikkeldraad in de woestijn van Zuid-Australië. „Mensonterend en in strijd met internationale verdragen”, oordeelden niet alleen actiegroepen als Amnesty International, maar ook de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN.

„We hebben de muren geslecht. Er komt een einde aan één van de schaamtevolle periodes uit de Australische geschiedenis”, zegt Gauthier. Haar organisatie – 11.500 individuen en 120 non-gouvernementele organisaties – werd in 2002 opgericht uit protest tegen de immigratiepolitiek van premier Howard.

Gauthier wil niets weten van de waarschuwing dat Australië door zijn humaner asielbeleid een toevluchtsoord wordt voor mensensmokkelaars en illegale immigranten. „Op het hoogtepunt van de detentiepolitiek, toen er honderden kinderen achter prikkeldraad in de woestijn zaten, kwam er nog steeds een grote stroom bootvluchtelingen naar Australië. Zo afschrikwekkend was het beleid dus niet. En mensensmokkelaars maakt het niet uit of asielzoekers worden opgesloten of niet; die zijn alleen uit op geld.”

De 44-jarige Amir Mesrinejad moest bijna huilen toen hij het nieuws hoorde. Mesrinejad zat vijf jaar vast in een detentiecentrum voor asielzoekers. Hij vluchtte met hulp van een mensensmokkelaar uit Iran, waar hij om politieke redenen werd vervolgd. Na een lange, ingewikkelde reis door Turkije, Indonesië en Papoea-Nieuw-Guinea, kwam hij in 2000 met een bootje aan in Noord-Australië. Daar vroeg hij politiek asiel aan. De autoriteiten brachten hem onmiddellijk over naar een detentiecentrum in Sydney.

„Het was erg zwaar”, vertelt hij. „Ik was er totaal niet op voorbereid om vast te zitten. Als ik een moord had begaan, dan zou ik drie tot vier jaar celstraf hebben gehad. Voor de ’misdaad’ om asiel aan te vragen, zat ik vijf jaar vast. Ik verkeerde elke dag in onzekerheid: wat ging er gebeuren met me? Zou ik gedeporteerd worden? Elk uur van de dag die onzekerheid; geestelijk en fysiek was het slopend. Iedere asielzoeker had daar last van. Ik ben in het centrum tien jaar ouder geworden.”

De gevluchte Iraniër volgde in het kamp een cursus van de universiteit, en haalde zijn diploma in gevangenschap. „Ik doodde mijn tijd verder met het helpen van mensen, dat was in het centrum gewoon. Er zaten veel families, er waren in het begin ook honderden kinderen. Ik heb kinderen in gevangenschap geboren zien worden. De ouders konden hun kinderen geen enkel perspectief bieden. Dat maakte het extra zwaar, je zag die kinderen lijden.”

Mesrinejad kreeg in 2005 eindelijk zijn vluchtelingenstatus. Waarom het zo lang duurde? Hij weet het nog steeds niet. Hij is inmiddels Australiër geworden. Zijn huidige vrouw, een Zuid-Chinese, heeft hij in het detentiecentrum leren kennen. „Ik heb mijn tijd in gevangenschap gebruikt als een leerproces. Ik deed veel mensenkennis op, het heeft mijn leven ten goede gekeerd. Maar godzijdank heeft de Laborregering de asielpolitiek veranderd. Ik heb veel levens gezien die door de gevangenschap zijn vernietigd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden