'Nooit meer Auschwitz' wint aan zeggingskracht

AMSTERDAM - ,,Vergeten zijn zij niet, en nooit zullen zij vergeten worden'', besluit rabbijn Sonny Herman zijn kaddisj en jizkor, joodse gebeden voor de doden. ,,Amen'', mompelt de menigte zachtjes, eerbiedig.

Het is deze zondag precies 57 jaar geleden dat Auschwitz werd bevrijd. Bij het spiegelmonument van Jan Wolkers, in het Amsterdamse Wertheimpark, worden de doden, de miljoenen slachtoffers van de nazi-terreur in de concentratiekampen herdacht. Herman noemt de plaatsen, ze verwaaien in de stille zondagmorgen van de stad: ,,Auschwitz, Bergen-Belsen, Dachau, Majdanek, Mauthausen...'' Hierna klinkt de stemmige muziek van het Koninklijk Zigeunerorkest Tata Miranda, waarin het verdriet om de Sinti- en Romaslachtoffers van de holocaust weerklinkt.

Ironisch genoeg is deze plek, waar het pleidooi voor vredelievendheid en respect voor anderen centraal staat, vandaag omgeven door politie. Bovendien staan overal rondom het Wertheimpark leden van de mossad, de Israëlische veiligheidsdienst. De aanwezigheid van een aantal hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de ambassadeurs van Israël, Duitsland en Polen, maakte deze beveiliging noodzakelijk. Maar, zegt een beveiligingsman over de strenge maatregelen, ,,elf september speelt ook een rol.''

Die elfde september komt terug in de toespraken van zowel de Amsterdamse burgemeester Job Cohen als van de voorzitter van het Nederlandse Auschwitz Comité Jacques Grishaver en Forumdirecteur Ahmed Aboutaleb.- Cohen roept op tot waakzaamheid. ,,Wie tv kijkt ziet dagelijks hoe menselijke waarden met voeten worden getreden,'' zegt hij. Daarbij memoreert Cohen de woorden van de onlangs overleden oud-voorzitter en mede-oprichtster van het Nederlands Auschwitz Comité Annetje Fels: ,,Nooit meer Auschwitz betekent dat je nooit het lef moet hebben om te denken dat je als enige het recht hebt om te leven.''

Grishaver verwoordt namens het Nederlands Auschwitz Comité: ,,Ten onrechte worden fundamentalisme en islam in één adem genoemd. Vooringenomenheid is een wapen geworden in handen van hen die kwaad willen, met de gebeurtenissen van elf september als excuus.''

Zo heeft elf september de strijd tegen racisme, fascisme en anti-semitisme van hen die jaarlijks bij het spiegelmonument samenkomen om 'nooit meer Auschwitz' te belijden, ongewild geactualiseerd. Aboutaleb: ,,We zijn gevangenen van de grote tegenstellingen tussen het westen en de islamitische wereld.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden