Nooit klagen over gebrek aan humor

“Als u aan mij zou vragen hoe ik in de kerk sta, en dat is me al gevraagd, dan antwoord ik direct: Heel breed!!!” schrijft de nieuwe pastoraal werker in de Heilige Willibrordparochie in Oegstgeest in het plaatselijke kerkblad. Hij bedoelt het niet leuk maar goed. Ook het plaatselijke kerkblad van Oegstgeest is heel breed, van de Verenigde Protestanten, Nederlands Gereformeerden en Rooms-katholieken samen. Het heet OKE.

“Nu moet je nooit gaan klagen over gebrek aan humor, want daar wordt het natuurlijk niet beter van”, maant E. van der Veer in de Groninger Kerkbode zichzelf en anderen. Maar “wat zou het onze omgang met elkaar binnen de kerk niet ten goede komen als we konden beschikken over een gezonde dosis zelfspot en ironie”.

Maar wat is leuk? 'Een prikkelende cartoon' tegen Den Heyer (theoloog en auteur van een recentelijk verschenen 'te' vrijzinnig boek over de verzoeningsleer - red.) zou volgens Van der Veer leuk kunnen zijn. Of 'een mooie bijnaam' voor de gewraakte Den Heyer, 'bijvoorbeeld de vleesgeworden pluraliteit'. “Of trek eens in een protestmars naar het THU-gebouw in Kampen met een spandoek: Van Den Heyer worden wij niet blijer.”

“Gisteravond was hij nog zo opgewekt. Nu ligt hij in het ziekenhuis, zijn maag leeggepompt. 'Ik wil weer terug naar Abri', klinkt de stem van Alex flauwtjes door de telefoon. 'Maar ik wil niet iemand in huis die mogelijk weer zelfmoord pleegt', antwoordt Herman. 'Als je dood wilt, prima. Maar niet in Abri'.”

Zo begint een droge, knappe reportage in Hervormd Nederland, over een bijzonder opvangscentrum voor asielzoekers in Amsterdam. In Abri komen asielzoekers terecht die wegens gedragsproblemen in gewone opvangcentra niet te handhaven zijn. Abri ligt heel ver van het land van brave goede wil. Dol- en doorgedraaide asielzoekers, getraumatiseerd en suf van het eindeloze wachten op uitsluitsel over hun aanvraag, zijn lang niet altijd aardig of leuk.

“Drie kwart van de bewoners moeten we steeds op het goede spoor zetten”, zegt Sander, met zijn 29 jaar de jongste van het Abri-team. “In de illegaliteit ben je zo rijk. Dat leren ze snel genoeg in Amsterdam. (...) Van een aantal jongens vermoeden we dat ze bijverdienen in drugshandel en prostitutie.”

Toch maar geen filosofieonderwijs op de middelbare scholen, zo is er in de Tweede Kamer besloten. Sarah Blom, een pedagoge die promoveerde op de verschillen in intellectuele vorming tussen Frankrijk en Nederland, vindt dit polder-besluit typerend, tekent Hervormd Nederland op. Volgens Blom 'koestert Nederland de gedachte dat het vermogen tot denken is aangeboren'; Nederlanders geloven heimelijk niet erg in de mogelijkheid mensen iets te léren.

De Fransen zien het anders. In Frankrijk is 'aan de ene kant cultuur voor de hogere klassen een middel tot distinctie'. Maar aan de andere kant “bestaat (er) de verplichting om cultuur voor iedereen toegankelijk te maken; noblesse oblige is de beste karakterisering voor die Franse vormingstraditie. Het filosofieonderwijs speelt daarbij een belangrijke rol. Als je zegt dat denken belangrijk is en dat je kunt leren denken, dan is het vanzelfsprekend om kennis te nemen van de denktradities, zodat je die kunt ontsluiten.”

Het D66-Kamerlid Lambrechts: “In Frankrijk hebben ze dan wel filosofieles maar spreken ze hun talen weer niet.”

Markeert het verschijnsel-Muskens een cultuuromslag van belang? Dat weet alleen een profeet. Dat de bisschop zelf trouw blijft aan zijn 'verschijnsel' is al opvallend genoeg. Bisschop Muskens gaat gewoon door met aanklagen, zonder zich modegevoelig af te vragen of hij nog aandacht krijgt: “Op het gebied van de mentaliteitsverandering kunnen we een heleboel doen. Door er alsmaar over te praten, maak je rijkdom belachelijk en uiteindelijk vies. Bij het dragen van bont is het toch ook gelukt?” zegt Muskens in Roodkoper, het blad van de Rode Hoed in Amsterdam. “Als rijkdom weer het image gaat krijgen van 'schandalig' dan zijn we al een stap verder. Als het ons lukt de zaak om te draaien en rijkdom in de verdediging te duwen. Blijven schrijven. Het erover blijven hebben. En niet ophouden als iemand terug blaft.”

De kritiek van de bisschop van Breda wordt eigenlijk steeds radicaler. “Ik hoor veel verhalen van ouders die zich zorgen maken over de houding van hun kinderen. Betrokkenheid bij anderen is niet vanzelfsprekend meer, de kinderen blijken vooral te kijken naar wat iets oplevert. 'Denk bij elke stap aan het gewin'. 'Je moet je weren, want anders word je weggedrukt en zijn anderen je te slim af'. Zo leren kinderen van jongs af aan om zich te verrijken. Het risico is groot dat mensen op den duur alleen maar op die manier gaan denken. Terwijl ze zouden moeten leren hun talenten ter beschikking te stellen van de gemeenschap. Om tijd te nemen voor aspecten van het sociale leven. De verantwoordelijkheid om dingen te doen, ook al levert het geen geld op.”

Roodkoper staat deze maand half-en-half in het teken van de strijd tegen het neoliberalisme. “Wie een 'egalitaire, vrije, solidaire, democratische en politieke' maatschappij wil, moet goed weten dat hij zich begeeft in een onverzoenlijke tegenspraak met de reëel bestaande maatschappij. Al onze vroegere overtuigingen zijn uit de mode”, schrijft Ton Veerkamp in een kwaad manifest. “Een nieuw begin betekent aan het eind van onze eew bijna bij nul beginnen: weinig ideeën, veel verwarring, sporadisch verzet, flarden herinneringen aan de grote, oude verhalen. Tegen het storingsvuur van de media in, en ondanks de belachelijkheid waaraan men zich blootstelt, moet de enige vraag luiden: Wat voor maatschappij willen wij?”

Het Engelse, katholieke blad The Tablet pakt de oorlog tegen het mondiale neoliberalisme ingetogener en zakelijk aan in Doing battle with globalisation, part two: Laat de geïndustrialiseerde wereld een niet exorbitant hoge belasting afspreken op de winsten uit speculatieve valutahandel, de Tobin-tax. Daar worden investeringen en werkgelegenheid niet door geschaad, het zou speculatie tegengaan. En zo'n belasting zou een permanente geldstroom kunnen opleveren voor investeringen in onderontwikkelde landen.

In het Centraal Weekblad (Samen op Weg) draait het op de voorpagina om de pijn die geleden wordt als een plaatselijke gemeente haar oude kerkgebouw moet 'wegdoen'. “Het lijkt tegenwoordig wel alsof er meer commotie ontstaat over het afstoten van kerkgebouwen dan over afwijkingen in de leer”, zegt mr. J. Broekhuizen van de hervormde bouw- en restauratiecommissie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden