Noodwet voorkomt sluiting Amerikaanse overheid - voorlopig

null Beeld AFP
Beeld AFP

De dreigende sluiting van de Amerikaanse overheid lijkt te zijn afgewend. Voor even.

Het Congres heeft vrijdag voor een noodwet gestemd die voorkomt dat Donald Trump op zijn honderdste dag als president van de VS de lichten van de overheid moet uitdoen. In ruil daarvoor heeft hij financiering voor zijn grensmuur bij Mexico en de stemming over de nieuwe zorgwet moeten uitstellen. “Die twee rondes op grote thema’s heeft hij verloren”, zegt Molly Reynolds van onderzoeksinstelling Brookings in Washington.

De zogeheten shutdown zou er komen als er geen nieuwe begrotingswet was gekomen die tot eind september 1 biljoen dollar beschikbaar stelde aan overheidsdiensten. “Dat was een zeperd geweest”, zegt Doeko Bosscher, hoogleraar Amerikastudies aan de universiteit van Groningen. Het Congres heeft nu echter voor een week uitstel gestemd.

Bluf en borstgeroffel

In dagenlange onderhandelingen vol bluf en borstgeroffel had Trump moeten inbinden. Eerst zag hij af van zijn eis om de muur op de grens met Mexico in de begroting op te nemen. Vervolgens beseften Republikeinen dat de aangepaste zorgwet er niet voor het weekend door zou komen. Vooral twijfelaars in de eigen partij maakten een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden onzeker.

Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er al 17 shutdowns geweest, zegt Bosscher. Principiële opvattingen over de rol van de overheid leiden nu eenmaal tot dit terugkerende conflict. “Amerika heeft een staatsschuld van 19.000 miljard dollar. Als je elke dag na de geboorte van Christus 2 miljoen dollar door de wc spoelt, kom je nog niet aan dat bedrag. Trump wil de staatsschuld terugbrengen, maar door de maatregelen die hij voorstelt, groeit die juist. In de Republikeinse partij bestaat wel een sterke neiging tot kostenbeheersing: zo zien sommige Republikeinen niks in die dure muur. Principieel leggen zij de overheid het liefst lam.”

Is dit nu de beste manier om te besturen? Ook volgens Reynolds kan het niet anders. “De verschillen zijn zo groot dat er zonder deadline geen compromissen ontstaan. Niemand gaat uit zichzelf aan tafel zitten.”

Pesterij

Soms is een shutdown vooral een pesterij, zoals de vorige, 17 dagen durende sluiting in 2013, toen de Republikeinen Obamacare wilden dwarsbomen. Bosscher: “Dat explodeerde in hun gezicht. De sluiting kost geld en sympathie.” De economische schade bedroeg 160 miljoen dollar per dag.

Essentiële diensten mogen niet gesloten worden. Maar veel ambtenaren worden zonder salaris naar huis gestuurd. Uitkeringsinstanties sluiten het loket. “Niet de multimiljonairs maar gewone mensen zijn de dupe”, zegt Bosscher.

Het Amerikaanse begrotingssysteem is “wanordelijk”, zegt Nick Kounis, specialist financiële markten bij ABN Amro. “Maar investeerders zijn eraan gewend geraakt. Zij beseffen na deze week opnieuw dat Trumps plannen er niet vanzelf komen. Ook al hebben de Kamers dezelfde kleur.”

Een ontnuchterend effect. Duurt het conflict langer, dan kan dat een kras op het consumentenvertrouwen betekenen, wat weer gevolgen heeft voor het sentiment op de markten. Reynolds verwacht dat de begrotingswet er volgende week wel door komt. “De signalen zijn positief.”

Levert zo’n shutdown weleens iets goeds op? Bosscher: “Bill Clinton liep door de krochten van het gesloten Witte Huis en kwam op afdelingen waar hij anders nooit kwam. Daar zat Monica Lewinsky achter een bureau onbetaald te werken. En er bloeide iets moois op.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden