Noodmaatregel kabinet is 'paniekvoetbal'

Vlnr: Arie Slob (ChristenUnie), Halbe Zijlstra (VVD), Kees van der Staaij (SGP) en Alexander Pechtold voor aanvang van het debat in de Tweede Kamer.Beeld anp

Een 'pleisterakkoord', een 'list', een 'flauw spelletje'. De kritiek op het kabinet was niet van de lucht tijdens het debat over de  aangepaste zorgwet. De wet zelf is nauwelijks veranderd, zo bleek gisteren uit een brief van premier Rutte aan de Kamer. Het kabinet heeft daarom een truc achter de hand als het opnieuw misloopt in de Eerste Kamer. Maar is die wel geoorloofd?

Het kabinet heeft een soort 'achterdeurconstructie' bedacht als de aangepaste zorgwet opnieuw strandt in de Eerste Kamer.

Met een zogeheten Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) kunnen de afspraken met de zorgsector dan alsnog geregeld worden, omdat die maatregel niet in het parlement behandeld hoeft te worden. De Senaat komt er dan niet aan te pas. En dat plan B komt het kabinet goed uit, want diezelfde Senaat sloeg de coalitie dinsdag het deksel op de neus doordat drie PvdA-senatoren onverwachts tegen de zorgwet stemden.

Zand in de ogen
Het klinkt ingewikkeld en dat is het ook, vertelt Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Leiden. Hij begrijpt de felle reacties uit de oppositie volkomen. "De regering heeft een heel ingewikkelde constructie bedacht en strooit daarmee zand in de ogen van de Tweede Kamer. Je proeft de paniek rondom deze maatregel."

De oppositie toonde zich vannacht allerminst ingenomen met het 'slinkse' plan, zo bleek tijdens het spoeddebat in de Tweede Kamer. Alexander Pechtold (D66) noemde de maatregel een 'dreigement' en Arie Slob (ChristenUnie) vroeg zich af of deze uitweg wel 'staatrechtelijk zuiver' is. De ChristenUnie wil de nieuwe zorgwet niet steunen als het kabinet die blijft koppelen aan een Algemene Maatregel van Bestuur.

'Het kabinet doet alsof haar neus bloedt'
Bovendien, zo legt uit Voermans uit, is de maatregel in strijd met het primaat van de wetgever. "Het kabinet probeert te doen alsof haar neus bloedt, maar ze kunnen helemaal geen zelfstandige AMvB in het leven roepen zonder opdracht van de parlementaire wetgever. Dat dit verankerd zou zijn in het staatsrecht, zoals Halbe Zijlstra gisteren zei, klopt dus helemaal niet." Ook oud VVD-politicus Frans Weisglas sloot zich op Twitter bij de mening van Voermans aan.

Normaal gesproken is een Algemene Maatregel van Bestuur een besluit van de regering waarbij een wet tot in de verdere details wordt uitgewerkt. De mogelijkheid van zo'n besluit moet al in de 'hoofdwet' verankerd zijn, en dat is bij de zorgwet niet het geval. De oppositie voelde zich daardoor terecht gepasseerd, meent Voermans.

Schermen met de landsadvocaat
"Alexander Pechtold had gisteren het best in de gaten wat hier gebeurde", vindt de hoogleraar. "Hij noemde de maatregel een dreigement. Dat is precies wat het is. Het kabinet geeft het signaal af: wij doen het wel zonder jullie. Ze lopen een beetje te schermen met de landsadvocaat, maar het is heel onverstandig als ze zit echt willen doorzetten."

Ook PvdA-leider Samsom gaf gisteren toe dat de AMvB een 'minder fraaie' oplossing is, maar hij leek niet van plan om koers te wijzigen. "Ik ga er vanuit dat het met dit wetsvoorstel in de Eerste Kamer lukt. Maar als het niet lukt, ga je het doen met een AMvB die minder fraai is, maar wel de doelen dichterbij brengt. Het zou gek zijn als we die mogelijkheid laten liggen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden