Nog steeds verliefd op het leven

Zou Vroman ook ná zijn dood doorschrijven?

De Japanse dichteres Toyo Shibata was bijna honderd toen ze haar dokters een wijze raad gaf: val oude mensen niet lastig met infantiele vragen als welke dag het eigenlijk is, maar blijf hun geest scherpen, vraag naar hun mening over politiek of literatuur. Ook Leo Vroman (1915) nadert de honderd, en ook hij adviseert zijn leeftijdsgenoten in het 'stakkergebouw' waar hij, nog altijd in gezelschap van zijn vrouw Tineke, woont: "Blijf zo lang mogelijk bezig."

Zelf zit hij nauwelijks een moment stil en hij schrijft nog 'abnormaal veel'. Die woorden zijn van hemzelf en gaan aan zijn nieuwe bundel, 'Die vleugels', vooraf. Alweer een fikse bundel, met Vromans poëtische oogst van de afgelopen twee jaar, een soort dagboek in dichtvorm. Autobiografische poëzie die laat zien dat in een oud lichaam, dat 'geen gevaarlijke tochten' meer wil maken, nog een beweeglijke geest kan zitten. Vromans hoofdthema - het zal niet verbazen - is al geruime tijd de dood, die komt iedere bundel een stapje dichterbij. En Vroman staat 'm met de springerigheid van een opgewonden kind op te wachten. Niet omdat hij graag dood wil, integendeel. Hij is nog altijd verliefd op het leven. Niettemin, als wetenschapper is Vroman nieuwsgierig naar hoe hij zal gaan, en wanneer. Want 98 of niet, hij wil toch het liefst sterven op een zelfgekozen moment en niet door een willekeurig ramp te vroeg worden weggerukt: "zoals een jonge soldaat / door een bom, een handgranaat, / met een restant zeg maar / van eenenzeventig jaar."

Vroman is opgewekt, maakt grapjes, ook over zichzelf en houdt het veelal licht. Als hem iets van droefenis overvalt, dan transformeert hij die in een handomdraai tot een surreële gedachte, zoals hier, tijdens een moment waarop hij samen met z'n vrouw televisie kijkt:

ik ben op een vreemde planeet

waar mijn vrienden mij achterlieten

en voor zover ik weet

zit ik eenzaam op visite.

En hoewel hij nog altijd betrokken is bij wat er in de wereld gebeurt - hij schrijft over Utoya en de aardbeving in Japan - leeft Vroman in huis, in zijn eigen hoofd, in zijn brein, in herinneringen. Niet voor niets vraagt hij zich haast wanhopig af wat met zijn hersens te doen, als ze geen gedicht meer voortbrengen?

Wat overigens niet wil zeggen dat elk gedicht een meesterwerk is. 'Die vleugels' telt beslist ook mindere poëzie, zoals de luchtige taaloefeningen ( 'Voor mijn part / blijf ik hier / nog maar een kwart / ier') en de lange gedichten die soms verzanden door een gebrek aan spanning. Het zij de bijna-eeuweling vergeven. Het zou maar zo kunnen dat hij na z'n dood gewoon doorschrijft.

Leo Vroman: Die vleugels.

Querido, Amsterdam; 160 blz. euro 18,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden