Nog steeds emoties

Rutte: Aandacht voor gevoelens van onbegrip en verdriet blijft nodig

Premier Mark Rutte heeft nadrukkelijk oog voor de gevoelens van miskenning die leven bij de slachtoffers van de Japanse bezetting van het voormalige Nederlands-Indië.

De premier greep zaterdag de herdenking van de capitulatie van Japan aan om woorden te wijden aan dit gevoelige onderwerp. Rutte vindt dat "dit deel van de geschiedenis blijvend om aandacht vraagt". En hij voegde er aan toe: "Laat ons ervoor zorgen dat het gevoel van onbegrip en het verdriet dat velen daarover hebben gehad of nog hebben, langzaam maar zeker wordt weggenomen."

De herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag werd door enkele duizenden mensen bezocht, van wie velen geëmotioneerd waren omdat zij zelf onder het juk van de Japanse bezetter hadden geleden, of hun ouders of grootouders.

Tijdens de herdenking werd de Indische Klok geluid, er werd muziek gespeeld en er was een voordracht van acteur Eric Schneider, die werd geboren in Nederlands-Indië, en zijn zoon Beau Schneider. Koning Willem-Alexander legde als eerste een krans bij het monument. De herdenking werd afgesloten met het defilé langs het monument en de kransen, dat werd geopend door de koning.

Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Al kwam er op die dag een eind aan de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië, van een bevrijding was bepaald geen sprake, aldus de stichting die de herdenking organiseert. "Op de oorlog volgde een chaotische en gewelddadige periode. Velen konden de kampen lange tijd niet verlaten. Vele anderen werden alsnog geïnterneerd."

De Tweede Wereldoorlog kostte vele duizenden Europeanen in Nederlands-Indië het leven. In Japanse interneringskampen stierven naar schatting tussen de 13.000 en 17.000 burgers. Buiten de kampen kwamen nog eens 2000 mensen om, terwijl nog eens 2000 burgers omkwamen door het Indisch verzet.

Japan maakte, nadat het Nederlands-Indië in 1942 had ingenomen, ook meer dan 42.000 Europese militairen - vooral Nederlanders - krijgsgevangen. Van hen kwamen er ruim 8000 om het leven. Zij werden onder meer tewerkgesteld aan de beruchte Birmaspoorlijn en Pakan Baroe-spoorlijn op Sumatra. Ook de Japanse transporten van krijgsgevangenen over zee eisten een hoge tol.

undefined

Stichting zoekt getuigen van aanval met jachtvliegtuigen op Sumatra

De organisatie die rechtszaken heeft gevoerd voor weduwen en kinderen van geëxecuteerde mannen in Zuid-Sulawesi en het dorp Rawagedeh op Java, doet nu ook onderzoek naar mogelijke Nederlandse oorlogsmisdaden op het Indonesische eiland Sumatra. Het onderzoek richt zich onder meer op een bombardement op Bandar Buat waarbij veel burgerdoden zouden zijn gevallen. Jachtvliegtuigen van de luchtmacht zouden in januari 1947 de drukbezochte markt hebben bestookt. Volgens Jeffry Pondaag van de stichting Comité Nederlandse Ereschulden wordt gezocht naar nabestaanden en getuigen.

Nederland en Indonesië moeten vooral vooruit kijken. Dat zegt Ibnu Wahyutomo hoofd van de Indonesische diplomatieke missie in Den Haag in een gesprek met het ANP. "Ja, we hebben een lange en moeilijke geschiedenis samen. Alleen door vooruit te kijken kunnen we vrienden zijn en broeders en zusters." Na zeventig jaar onafhankelijkheid, die begon met een bloedige oorlog, zijn de verhoudingen nu zo dat de betrekkingen dit punt naderen, stelt Wahyutomo. De beide landen delen vooral ook een gezamenlijke geschiedenis.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden