Nog onlangs vond iedereen homo zozo

Nederlanders hebben imams met verouderde ideeën over homoseksuelen niet veel te verwijten. Tot voor 50 jaar dachten deskundigen net zo. Wel toont het incident met imam el-Moumni dat er een minimale set waarden moet zijn waar iedere burger zich in vindt

In de Duitse CDU loopt al enige tijd een discussie over de vraag of immigranten geacht mogen worden zich aan te sluiten bij de Duitse Leitkultur, een in Duitsland algemeen aanvaard waardenpatroon. Aanhangers van de multiculturele samenleving spraken er schande van. Ten slotte besloot de CDU wél te spreken van een Leitkultur die echter onder meer in de Grondwet zijn neerslag vindt.

Dat is van belang als men een bewust immigratiebeleid wil voeren. De samenleving heeft er geen baat bij als migranten worden uitgenodigd, die met de nationaal geldende waarden niets op hebben.

In Nederland is de discussie over de Leitkultur vooral door Paars opgepakt en wel op een tamelijk vulgaire, rellerige manier, aan de hand van een 'Nova'-uitzending. Het recept is simpel. Men zoeke een exotisch geklede en niet al te innemend ogende imam en ondervrage hem over zijn opvattingen over homoseksualiteit. Men kan dan voorspellen dat die opvattingen negatief zullen uitvallen. De imam, zonder enige training in de omgang met media, drukte zich eigenlijk nog onverwacht voorzichtig uit. Prompt stortten zelfs ministers zich op de arme drommel.

Wat betreft de veronderstelde ziekelijkheid vertegenwoordigt de imam echter een opvatting die in de jaren vijftig in handboeken voor de neurosenleer en dergelijke werken te vinden is. Ik las mijn oude studieboeken er nog eens op na. Havermans en Oosterbaan (1956) behandelen homoseksualiteit onder de paragraaf 'Driftpsychopathieën'; Carp, Van Bemmelen en Wiersma (1956) constateren 'In de meeste gevallen .... een polymorfie van perverse neigingen'. In de 'Allgemeine Psychopathologie' (1953) van de wereldberoemde filosoof en psychiater Karl Jaspers komt homoseksualiteit voor in de paragraaf 'Triebstörungen'. Alleen Jaspers heeft ook oog voor culturen waarin homoseksualiteit een normaal verschijnsel gevonden werd. In het werk van de VU-hoogleraar Van der Horst kon ik het thema tot mijn genoegen niet vinden. Ik vraag me af hoeveel jaren later deze teksten uit de handboeken verdwenen zijn.

De meeste Nederlanders zullen niet vóór hebben gelegen op de wetenschappelijke inzichten van hun tijd. Maar ons geheugen is slecht. Tien jaar geleden poogde ik in het Europees Parlement verblijfsrechten te regelen voor levenspartners van homoseksuele studenten, die elders in de EU studeerden. Een meer ervaren liberale collega zei me toen dat ik dat begrip daar niet kon gebruiken. Nog altijd moet je in het EP erop letten dat de homorechten zo goed mogelijk behartigd worden. In andere lidstaten is men namelijk niet verder dan de geciteerde psychiaters.

Genoeg om te constateren dat men niet van een, uit de Marokkaanse bergen ingevlogen, imam kan verwachten dat hij psychiatrische visies al overwonnen zou hebben, die zo'n veertig jaar of korter geleden in Europa en Amerika nog opgeld deden en veelal nog doen.

Blijft over dat hij de homoseksuele voorkeur schadelijk voor de samenleving acht. Inderdaad een onjuiste en te bestrijden mening. De imam komt daarmee echter nog niet in botsing met de Nederlandse rechtsorde (ik zou Leitkultur daartoe willen beperken). Dat is pas het geval als hij stiekem of openlijk zou opwekken tot discriminatie van homoseksuelen. Het is goed dat het thema discriminatie van homoseksuelen aan de orde wordt gesteld, mede in verband met de aanwezigheid van mensen uit andere culturen (hoewel ook in sommige bedrijfstakken in Nederland de bejegening van homoseksuelen heel wat te wensen overlaat).

Maar waarom kiest een omroep niet in de eerste plaats voor een interview met een moslimtheoloog die een positieve visie op homoseksualiteit naar voren brengt. Die zijn er wel, maar ze zijn kennelijk niet sensationeel genoeg en komen dus pas in derde instantie aan bod. Uit de literatuur over het moslim-fundamentalisme is bekend dat door de voorkeur van westerse media voor de presentatie van meer exotische, fundamentalistische moslims -zelfs tot in islamitische landen toe- de indruk wordt gewekt dat de fundamentalisten de échte principiële moslims zijn.

Laat men eens terugdenken aan hoe men zelf veertig jaar (of veel korter) geleden over het thema dacht, voordat men zich met het verhitte fanatisme van een pasbekeerde op een exotische imam stort. De discussie laat intussen wel zien dat de CDU gelijk heeft met haar stelling dat het individualistische multiculturalisme een schadelijke fictie is. Er moet inderdaad gesproken worden van een normatieve cultuur die de binding tussen alle burgers bepaalt. Daar past een veel grotere aandacht (van allochtonen én autochtonen) voor de Grondwet bij. In dat kader moet discriminatie van homoseksuelen duidelijk en intelligent bestreden worden. Maar op basis van diezelfde Grondwet moet men niet trachten de ene discriminatie te bestrijden door het opwekken van de andere.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden