Nog gewoner dan Assepoester

Half huilend vertelde de Noorse toekomstige koningin Mette-Marit deze week voor de televisiecamera's dat ze spijt heeft van haar drugsverleden. Morgen geeft ze haar ja-woord aan kroonprins Haakon. Haar zoontje Marius komt ook mee naar de bruiloft.

Koning van negen tot vier uur en daarna 'gewoon zijn' zoals alle andere Noren. Dat zou kroonprins Haakon graag willen. Hoe kan het ook anders? Zijn ouders, koning Harald en koningin Sonja, wilden immers dat hij zo 'gewoon mogelijk' opgroeide. Voor hem geen privé-scholen, het reguliere onderwijs was goed genoeg. Haakon ging op de fiets naar de universiteit, woonde in studentenhuizen en bezocht rockconcerten. Nu heeft de kroonprins een ernstig probleem: hij is te gewoon geworden. Haakon (28) woont samen met Mette-Marit in een appartement in het centrum van Oslo en doet zijn boodschappen bij discountsupermarkt Rimi om de hoek.

Er is een bekende foto uit de jaren zeventig van de grootvader van Haakon, koning Olav V, tijdens de oliecrisis. Hij staat in een tram in Oslo een kaartje te kopen, net zoals iedereen. Olav was zo geliefd dat hij nog altijd bekendstaat als de koning met de vier miljoen lijfwachten. Ook al zijn de meeste Noren nog steeds enthousiast over hun koningshuis, toch laten recente opiniepeilingen zien dat de steun voor de monarchie al een tijd daalt. Zelfs nu Haakon morgen in het huwelijk treedt, vaarwel zegt tegen zijn alledaagse leventje en zijn appartement verruilt voor een koninklijk slot.

Oudere Noren komt dit bekend voor. In 1968 trad de vader van Haakon, koning Harald, in het huwelijk met het burgermeisje Sonja Haraldsen. Ook om die verbintenis was destijds veel te doen. Koning Olav verzette zich bijna tien jaar tegen dit huwelijk. Ten slotte gaf hij toe, omdat hij inzag dat zijn 'nee' het einde van de dynastie zou betekenen.

Kroonprins Haakon heeft zich door zijn relatie met Mette-Marit Tjessem Hojby in gevaarlijk water begeven. Toen hij met haar ging samenwonen, brak er een heftig debat los over de toekomst van de monarchie in Noorwegen. Zelfs de moeder van Mette-Marit zag geen toekomst voor hen beiden: ,,Dat ze een dag zouden trouwen was ondenkbaar. Mette-Marit heeft immers de kleine Marius en bovendien is ze maar een gewoon meisje'', zei ze tegen een Noorse krant. Een meisje van wie de ex-vriend, tevens de vader van haar zoontje, is veroordeeld wegens bezit van drugs.

De vraag is: hoe gewoon kan een koninklijke hoogheid zijn? Dat de grens nu dicht genaderd is, bewijst de heftigheid van het debat in Noorwegen. Krap een halfjaar geleden startte Bernt Nilsen (42) de organisatie For Republikk i Norge. Deze onafhankelijke politieke organisatie heeft één doel: Noorwegen moet een republiek worden. ,,In minder dan zes maanden hebben zich ruim vierduizend sympathisanten gemeld. Ik heb me verbaasd over de agressiviteit van veel oudere mensen die mij brieven schreven. Ze ergeren zich aan de levensstijl en partnerkeuze van de kroonprins en zijn zuster, prinses Mürtha Louise'', aldus Nilsen.

Veel jongeren zien daarentegen geen bezwaren tegen dit huwelijk. Gescheiden ouders, nieuwe relaties en 'zusjes' en 'broertjes' uit eerdere huwelijken zijn voor hen alledaagse verschijnselen. Het hof bracht onlangs een foto naar buiten van koningin Sonja die met de kleine Marius speelt, terwijl de rest van de familie vertederd toekijkt.

Mette-Marit heeft echter in de ogen van veel Noren nog een minpuntje: ze heeft geen opleiding van betekenis. Ook een serieuze baan heeft de achtentwintigjarige verloofde van de prins nooit gehad. Ze heeft daarom, zo menen veel Noren, niet de juiste achtergrond om koningin te worden. In veel Noorse kranten werd Mette-Marit vergeleken met Assepoester, het arme, vieze maar ijverige meisje dat het glazen muiltje past. Een vergelijking die volgens velen in het voordeel van Assepoester uitvalt, want zij was tenminste een hardwerkend meisje, dat beloond werd voor haar goedheid, zo was te lezen in de ongekende stroom ingezonden brieven in kranten en via discussiepanels op internet.

Ook de partnerkeuze van de zus van Haakon, prinses Mürtha Louise (29), heeft de gemoederen in beroering gebracht. Na een aantal kortstondige romances heeft zij nu een relatie met de flamboyante Noorse schrijver Ari Behn. Voor een televisieprogramma liet hij zich filmen in een hotelkamer in Las Vegas met twee cocaïne snuivende prostituees.

Eerder deze zomer verscheen een boek van de vroegere souschef van het Hof, Carl Erik Grimstad. Hierin beschuldigt hij zijn vroegere werkgevers van extravagantie, manipulatie en gebrek aan respect voor constitutionele spelregels. Hij spreekt van de 'Ikea-monarchie' die gebruiktmaakt van mediastunts en strategische optredens.

De koninklijke familie heeft het volgens hem uitsluitend aan zichzelf te wijten dat de monarchie als instituut verzwakt is.

Dan waren daar nog andere kwesties. De koning zou zijn positie misbruikt hebben om toestemming te verkrijgen voor uitbreiding van een haven bij zijn zomerverblijf ten zuiden van Oslo. Bovendien werd onthuld dat officiële procedures omzeild waren bij de renovatie van het koninklijke slot. Deze renovatie overschreed alle budgetten.

Ondanks deze moeilijke aanloop worden nu de laatste voorbereidingen getroffen voor het 'sprookjeshuwelijk'. Het centrum van Oslo heeft een extra schoonmaakbeurt gekregen, wegen zijn gerepareerd, straatmeubilair is vernieuwd en nieuwe bloemenperken zijn ingericht. Veel etalages zijn versierd met officiële foto's van het jonge paar. Om te voorkomen dat het rommelig wordt, heeft het Hof een boekje uitgegeven met voorschriften voor decoraties.

Volgens een Scandinavische traditie bij koninklijke feesten zijn er urenlange televisie-uitzendingen, zaterdag liefst negen uur achtereen. De kerkelijke inzegening zal te zien zijn door 300 miljoen mensen in vele landen.

Ook is het gebruikelijk om delen van het galadiner direct uit te zenden. Terwijl men in de studio keuvelt over de opgediende gerechten, de aanwezige gasten en hun garderobe, klinkt op de achtergrond geroezemoes en het gekletter van bestek uit de dinerzaal. Zo dra er tegen een kristallen wijnglas wordt getikt, stopt het studiogesprek en zoemen de camera's live in op degene die gaat speechen. Die speeches worden dan de volgende dag in de pers breed uitgemeten. Tegen middernacht wordt ook de wals van het bruidspaar, waarbij alle gasten klappend om hen heen staan, direct uitgezonden.

Het paar heeft vierhonderd mensen uitgenodigd, koninklijke gasten, hoogwaardigheidsbekleders, vrienden en niet te vergeten, veertig 'gewone' Noren. Deze veertig zijn getrokken uit de grote stapel brieven die het Hof ontving. Giften kunnen gestort worden op de rekening van een speciaal hiervoor opgericht humanitair fonds. Ook gewone cadeaus zijn welkom, verzekerde Haakon. Liefst kunst of design van jonge Noorse kunstenaars.

Ondanks al deze feestelijke voorbereidingen blijft de organisatie voor de Noorse republiek streven naar een referendum in 2005. Oprichter Nilsen schetst graag het scenario van de koninklijke familie die zich over een aantal jaar uit eigen beweging terugtrekt, wanneer de steun voor de monarchie blijft dalen.

Maar of het zover komt, valt te betwijfelen. Bekend is dat de populariteit van het koningshuis staat of valt met de personen in kwestie. Zeker is dat ook in Zweden en Denemarken alle ogen gericht zijn op Haakon en Mette-Marit. Maken ze een uitglijder, dan zal ook in deze landen de monarchie als staatsvorm heftiger ter discussie staan. De Nederlandse kroonprins is, zoals bekend, al voorzien van een huwelijkskandidaat. De Zweedse kroonprinses Victoria (24) en de Deense kroonprins Frederik (33) staan nog steeds op de uitkijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden