Nog genoeg adem om te knallen

Van Desdemona, Elektra, Shirley Valentine en koningin Wilhelmina tot oud-prostituee. Actrice Anne Wil Blankers viert dit jaar haar vijftigjarig jubileum met 'Madame Rosa': wel het Wilhelmina-loopje, maar geen glamour.

Het toeval wilde dat, helemaal onafhankelijk van elkaar, zowel regisseur Theu Boermans als mijn manager bij impresariaat Senf met het idee van 'Madame Rosa' kwamen. Het is zeker geen glamourrol, die van een krakkemikkig geworden oud-prostituee, maar daar heb ik geen enkele moeite mee. Zeker niet als twee gerenommeerde theatermensen dat interessant vinden."

Met 'Madame Rosa' viert actrice Anne Wil Blankers (1940) haar vijftigjarig toneeljubileum. 'Madame Rosa' is de toneelversie van de Franse roman 'La vie devant soi' (1975) van Romain Gary over een Pools-Joodse ex-hoer, die Auschwitz overleefde en in haar nadagen de zorg voor kinderen van andere prostituees op zich nam. De Arabische Momo is haar laatste pleegkind dat zij, naar een vroegere afspraak, als moslim opvoedt. Gary's onder pseudoniem geschreven boek kreeg internationale roem door de verfilming in 1977 met Simone Signoret. Doorleefd, kwetsbaar en liefdevol is Blankers' vertolking in de pers genoemd.

"Ik ben begonnen met het boek te lezen, in het Frans," zegt Blankers. "De film heb ik expres maar heel klein, op een laptop, gezien. En snel doorgedraaid, alleen om de grote lijn te pakken. Anders word je te veel beïnvloed. Als ik een stuk lees, denk ik steeds: kan ik dat een lading geven, kan ik daarin geloven, kan ik daar een mens van maken? En ik kijk om me heen naar types die me inspireren."

Dikmaakpak
"Bij Madame Rosa slibt alles dicht. Ze eet taartjes en koekjes om het verdriet te vergeten. En ze is kortademig. Dat dikmaakpak dat ik onder mijn kleren draag, dat wilde Theu. Ik trok eens een jurk aan die ik bij haar vond passen en die wat dikker maakte. Toen zei Theu: véél te mager. Zeg dat nog eens, zei ik. Want, kijk, zo in de loop van de jaren ben ik flink wat aangekomen, en dan wil je zoiets best graag horen."

"Over het algemeen geef ik me helemaal over aan een regisseur. Ik wil eerst weten wat hij gedroomd, wat hij gedacht heeft. Al gebeurt onderweg weleens, dat je zegt: laat me even wat anders doen. Maar de regisseur heeft het overzicht. Ik ben heel plooibaar. Voor mijzelf geef ik stuk en afzonderlijke scènes kleur. 'Madame Rosa' heeft veel paars. Paars betekent voor mij: het heeft gewicht. Er zit een stevig drama achter. En passie. En veel mededogen. Roze is voorzichtiger, zachter. Zo markeer ik het ook in mijn script."

Met 'Madama Rosa' is Blankers terug op haar nest, waar ze in 1963 begon. Bij de Haagsche Comedie, later Nationale Toneel, waar ze nog datzelfde jaar haar eerste grote rol mocht spelen, Desdemona in 'Othello' van Shakespeare: "Ik heb geluk gehad. Al op de toneelschool, in Maastricht, sprak alles wat ik van de Haagsche Comedie zag mij het meeste aan. Zo stijlvol en doordacht. Heerlijk, dat ik al die oude acteurs heb meegemaakt. Ko van Dijk die me het belang leerde van komedies naast tragedies. Om beter contrasten te kunnen aanbrengen. Paul Steenbergen die, als artistiek directeur van een echt heel groot gezelschap met zo'n veertig mensen, mij heel bewust begeleidde bij de opbouw van mijn carrière. Eerst deze rol, dan die en zo toegroeien naar 'Hedda Gabler', enzovoort. Dat gebeurt niet meer, zo zorgvuldig rollen afstemmen op iemands ontwikkeling.

"De sfeer, het soort stukken, dat hele Haagse beviel me. Ik had er heel erg een familiegevoel. Experimenteren of improviseren en zelf iets maken? Dat is niet mijn kwaliteit. Mijn vak is spelen, niet toneel maken of schrijven. Tekstrepertoire is voor mij belangrijk om het verhaal dat je ermee vertelt. Omdat je mensen elk op hun eigen manier kunt laten praten. Zodat je karakters kunt neerzetten. Dat is meteen het knappe van een toneelschrijver."

Oud publiek
Op enkele uitstapjes na zou Blankers vijfendertig jaar in Den Haag blijven, eenmaal de Colombina (Agnes in 'School voor vrouwen') en tweemaal de Theo d'Or ('Elektra', Christina van Zweden in 'De troonsafstand') krijgen en, als kroon op het werk, de Theo Mann-Bouwmeesterring. Ze had al ettelijke film- en tv-rollen vertolkt, maar toen kwam koningin Wilhelmina. Eerst in 'Wilhelmina: Je maintiendrai' (1998) van Ton Vorstenbosch, later in de daarop gebaseerde tv-serie en in 2011 in de langstlopende musical 'Soldaat van Oranje'. Wilhelmina - ook in dikmaakpak - werd de overgang van ensembletoneel naar vrije productie en vestigde definitief haar reputatie van groot actrice met warme uitstraling, melodieuze stem en briljante dictie bij een breed publiek.

"Ik heb een oud publiek," zegt Blankers, "maar een trouw publiek, waar ik stapels post van krijg. Zo'n tournee van zeventig à tachtig keer dezelfde voorstelling heb ik altijd fijn gevonden. Je hebt de gelegenheid om steeds iets anders uit te proberen. Soms ontdek je op het laatst nog iets nieuws in een tekst. Je gaat uit van hetzelfde ritueel, maar moet dat weer aanpassen aan de situatie ter plekke. Zoals aan dat lachen laatst in Rijswijk. Al bij de eerste zin. Zo leuk is het stuk helemaal niet. Voor dat jonkie was het helemaal schrikken." Dat jonkie, tegenspeler Aziz Akazim, stelde Blankers aan zijn (Marokkaanse) familie en vrienden voor met 'dit is mijn moeder': "Zo schattig."

In haar spel is volgens echtgenoot Ger wel het 'Wilhelmina-loopje' ingeslopen. "Verder heb ik weinig last van het ouder worden," zegt Blankers. "Reizen heeft als consequentie laat naar bed gaan, maar dan sta ik de volgende ochtend wat later op. En ik word gereden. Ik heb een eigen chauffeur. Chauffeuse nu. Die me ook overhoort. Want tekst zit niet meer na drie keer repeteren in mijn hoofd, zoals vroeger.

"Het prettige van ouder worden is, dat je wat ontspannener in het leven staat. Ik heb nog genoeg kracht en adem om uit te pakken. Ik zou zo weer 'Shirley Valentine' kunnen spelen. Voor de rol ben ik nu te oud, maar zij zit nog helemaal in mijn hart." Voor die solovoorstelling over de Griekse romance van een Liverpoolse huisvrouw zette Blankers haar op de toneelschool afgeleerde Rotterdamse accent met doorslaand succes in. Waarom dat Rotterdams nu niet weer gebruikt? "'Madame Rosa' is Parijs en geen Rotterdam."

'Madame Rosa' t/m 25-1 Stadsschouwburg Amsterdam. Tournee t/m 7-5.

Anne Wil Blankers als oud-prostituee in 'Madame Rosa'. 'Ik ben heel plooibaar'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden