Nog geen kalifaat in Koewacht

Trouw reist deze zomer kriskras door Nederland, op zoek naar het onverwachte religieuze leven in elke provincie. Vandaag: Zeeuws-Vlaanderen, waar weinig moslims en veel PVV'ers met elkaar samenleven.

In de zuurstofloze moskee van Terneuzen bidt een man zijn shirt nat. Op zijn rug vermenigvuldigen donkere stipjes zich tot een vlek in het oranje katoen. Het is warm en vol in het godshuis. Terwijl hij een plek zoekt op de vloerbedekking legt Ibrahim Eryürük (21) uit dat de drukte uitzonderlijk is. "Het is ramadan, vandaar." Laatkomers moeten hun gebed op de trap verrichten.

Vrouwen zijn er niet. Halverwege de ruimte zit een man die dat graag zo wil houden. Met volgroeide baard en driekwart broek toont de man de uiterlijke kenmerken van een salafist. Hij klimt over de hoofden van de mannen heen naar de deurpost, waar ik me heb opgesteld. Met toestemming van de imam, nota bene. "Zij moet verlaten!". Eryürük springt ertussen en brengt hem tot bedaren. "De imam vindt het goed."

Na het gebed serveert Eryürük frisdrank in de moskeekantine. Als hij niet moet voetballen - hij is middenvelder op het hoogste amateurniveau bij HSV Hoek - is hij hier te vinden. "Beter dat je hier bent dan op straat jointjes loopt te roken, toch?" Hier in Zeeland vormen moslims een kleine minderheid van de bevolking. En bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen werd er in de streek Zeeuws-Vlaanderen veel PVV gestemd. In die campagne was de 'dreiging van de islam' een kernthema.

Ja, knikt Eryürük, hij weet van de PVV-stemmers, maar hij merkt er weinig van. Of het moeten de reacties zijn die onder zijn interview over de ramadan met Omroep Zeeland werden geplaatst. Spottend werd er over 'Rammeldan' gesproken. "Jammer", vindt Eryürük. "Vooral dat ze het anoniem plaatsen, dus achter je rug om doen."

Het is niet iets waar Eryürük mee kan zitten. "Ik heb superveel Nederlandse vrienden. Die houden van mij. Ik hou van hen. Het lukt de haatzaaiers niet. Niemand gelooft hen." Glimmend begint hij over premier Rutte. "Heb je gezien wat hij laatst in de Tweede Kamer over een Turkse ondernemer zei? Dat hij meer voor de samenleving had gedaan dan Wilders, en dat hij niet in zijn schaduw kon staan. En dat hij een tweet stuurde met 'Fijne ramadan'? 'Ramadan kareem?'" Hij grijnst breeduit. Zijn lippen, die al droog waren vanwege het vasten, springen bloedend open. "Hier tegenover woont de dominee, die is bevriend met de imam. Dat zijn de belangrijkste mensen. Wat doet de rest dan moeilijk?"

undefined

Wisselbekers

Aan de wand hangen foto's van het voetbalteam van de moskee tussen prenten van Turkse sultans. De landelijke moskeekoepel Diyanet, onderdeel van het Turkse ministerie van binnenlandse zaken, organiseert landelijke toernooien voor de jongens van de 140 moskeeën die ze bestieren. Op de boekenkast met theologische lectuur tronen de wisselbekers. Eryürük laat het enige boek zien dat hij gelezen heeft. Een kinderversie van de Hadith - verhalen uit het leven van de Profeet. Daarnaast ligt een stukgelezen exemplaar van 'In de schaduw van de Koran', van Sayyid Qutb. De man die Osama bin Laden inspireerde in zijn strijd tegen het Westen. Voor Eryürük is dat nieuw. Hij trekt zijn wenkbrauwen op. "Nooit van gehoord."

Volgens Eryürük heb je hier in Terneuzen 'totaal' geen radicalisme. "Dat is hier streng verboden door de imam", zegt hij. Elke week herhaalt de imam in zijn preek: "Wie een mens vermoord heeft, heeft de hele mensheid vermoord." En: "Als je iemand vermoordt, ga je sowieso naar de hel, ook al bid je de rest van je leven vijftig keer per dag."

Twintig kilometer aan graanakkers en andijvievelden verder, in het dorpje Koewacht, waakt een badmeester over het bomvolle zwembad. Piet Dam (65) - mouwloos hemd, snelle zonnebril - is dorpsraadslid geworden nadat hij is afgekeurd voor de sleepvaart. De badmeester heeft zo zijn eigen ervaring met moslims. Hij heeft, net als veel van zijn dorpsgenoten, destijds PVV gestemd. "Wilders durft met de waarheid naar voren te komen: We moeten iets doen, anders komt het niet goed. Over vijftig jaar..." Hij slikt zijn zin in. "Toevallig werd ik laatst nog gebeld vanuit België door zo'n figuur. Of zijn vrouw mee mocht naar het zwembad. Ja, zei-ie, ze is wel van boven tot onder gekleed." Dat kon hij niet toestaan, legt Dam uit. "Dat zijn kleren, daar zit een bepaalde stof in, die niet goed is voor het milieu van het zwemwater. Nee, dat is iets waar we zeer alert op zijn in Koewacht."

Toevallig was er gisteren om een uur of zes weer zoiets aan de hand. "Op het paadje hierachter", gebaart Dam, "zat een man of tien ineens richting het oosten. Te bidden." De badmeester heeft ingegrepen. "Ze zeiden: 'Maar het is ramadan'. Ik zeg: 'Ja jongens, dat kan wel wezen, maar het mag niet." Hij tuurt de zonneweide over. "Ik zit er wel wat kort op, op zulke mensen. Maar dat paadje is voor als er wat gebeurt. En het grenst aan de tuinen van de buren daarachter. Die zouden overlast kunnen hebben."

De bidders zijn uiteindelijk achter het kleedhok gaan zitten. Dam: "Ik had nog andere dingen te doen, dus ik heb het maar zo gelaten."

undefined

Waar gaat dat naartoe?

Niet in alles is Dam het met Wilders eens - dat wil hij er wel bij gezegd hebben. Maar de dreiging van de islam ziet hij als een belangrijk internationaal vraagstuk. "Sorry, maar als je IS bekijkt, waar die toe in staat zijn. Dat vind ik niet meer normaal hoor. Dan denk ik, jongens, waar gaat dat naartoe?"

Toegegeven, zegt Dam, in Koewacht is het kalifaat ver weg. Toch is hij op zijn hoede. "Nu is het hier nog rustig. We hebben op het dorp nog betrekkelijk weinig last van die mensen."

Het dorp Sluiskil, weer twintig kilometer verder, stemde in 2012 ook massaal op de PVV. Op een van de warmste dagen van het jaar is het dorp uitgestorven. Bij de ingang van het wokrestaurant loopt Bennie Martens (66), kleinzoon aan de hand. "Nee", zegt hij, "met het geloof kan het niet te maken hebben." Volgens Martens, die sinds kort ook lid van de dorpsraad is, leggen moslims in de streek hun geloof langzamerhand af. "Vroeger liepen ze met een kap over het hoofd, nu zie je dat bijna niet meer."

Waar het dorpsraadlid zich grotere zorgen om maakt, is de afvalverbranding aan de overkant van het kanaal. Met een zorgelijke frons op zijn gezicht tuurt hij naar de hopen puin. "Kadavers, alles verbranden ze daar." Eerder dan moslims zijn 'buitenlanders' de reden dat de PVV hier zoveel stemmen kreeg, denkt Martens. "Ik vind zelf ook dat er wel genoeg wonen." Negen jaar lang heeft hij gestreden om een asielzoekerscentrum uit het dorp te houden, dat in een leegstaande verpleegflat moest komen. "Dat gebouw is nu eindelijk tegen de vlakte. Gelukkig. Van die mensen heb je altijd, altijd overlast. Hoe? In het begin weten ze niet waar ze naar toe moeten bijvoorbeeld, dan gaan ze je de weg vragen."

In het dorp ging afgelopen februari een steen door een ruit. De plek des onheils was de doorzonwoning van PVV-Statenlid Caroline Kooman. Wilders noemde het een 'aanslag', maar de zaak is onopgelost. "Tsja", zegt Martens. "Tegenover haar wonen allemaal moslims, Turken en Marokkanen. Dat kan je allemaal verwachten van zulke....." Denkpauze. "Niet dat ik zeg dat zij het gedaan hebben."

undefined

Weinig moslims in Zeeland

In Zeeland vormen moslims een kleine minderheid: ze maken 2,4 procent van de bevolking uit. Alleen in Groningen, Friesland en Drenthe wonen minder moslims. Zeeuwse moslims wonen vooral in Zeeuws-Vlaanderen. Een van de streken in Nederland waar bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen het meest PVV is gestemd. Zeeland telt zeven moskeeën. Een in Vlissingen, Goes, Rilland, Terneuzen en Axel, en twee in Middelburg.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden