Nog even en we zijn allemaal om

Cosmetische chirurgie is tegenwoordig ook toegankelijk voor gewone stervelingen. Waar blijft toch de Michelingids of de Zoover-website voor cosmetische klinieken, vraagt filosofe Antoinette Thijssen zich af.

Ooit, toen het nog gewoon plastische chirurgie werd genoemd, was cosmetische chirurgie alleen toegankelijk voor de rich and famous. Je las erover in de bladen bij de kapper. Tegenwoordig zijn cosmetische ingrepen er ook voor gewone stervelingen. Het taboe is eraf. Met dank aan Linda de Mol en andere televisievrouwen die openlijk vertellen dat ze botox gebruiken of anderszins aan zich hebben laten sleutelen. En wie een klein beetje oplet, ziet ze ook op straat, bij de kappers en in winkels: chirugisch opgeknapte vrouwen.

De opmars van de cosmetische industrie lijkt onstuitbaar. Met hulp van vrouwenglossy's en zwaar gesponsorde make-overprogramma's op televisie weten we inmiddels alles van de mogelijkheden van liposculpture, collageen- en laserbehandelingen en mini-facelifts. Zelfs van een vaginacorrectie lijkt bijna niemand meer raar op te kijken. Cosmetische ingrepen zijn mainstream geworden.

Nu ja, bijna dan. Want ondertussen wordt de sector ook geplaagd door incidenten die maken dat er iets onaangenaams omheen blijft hangen. Zo was er in 2007 grote verontwaardiging toen in een Utrechtse kliniek een 21-jarige vrouw overleed tijdens een borstvergrotingsoperatie gecombineerd met een liposuctiebehandeling. Het gebruik van permanente fillers waardoor vrouwen ernstig gehavend raakten, leidde begin 2012 tot Kamervragen en de roep om een verbod. Ook het zogenoemde PIP-schandaal heeft het imago van de sector bepaald geen goed gedaan. Het bedrijf dat PIP-siliconenimplantaten produceert, bleek jarenlang op grote schaal te hebben gefraudeerd - met als gevolg dat tienduizenden vrouwen ondeugdelijke implantaten moeten laten verwijderen, omdat ze grote gezondheidsrisico's lopen.

Huiveringwekkende beelden op televisie en internet van kapotte, kledderige implantaten die stukje bij beetje weer uit een vrouwenborst worden gepeuterd, drukken ieder opkomend verlangen naar een kunstmatig vergrote boezem snel de kop weer in. In elk geval bij mij. En anders doen de verhalen in kranten en tijdschriften dat wel van vrouwen die hun gezondheid en hun leven geruïneerd zagen door siliconen die door hun lichaam gingen zwerven en allerlei klachten en kwalen veroorzaakten.

Maar risico's en incidenten zijn niet het enige probleem. Tegenstanders en critici maken zich vooral zorgen over de toenemende druk op - vooral - vrouwen om te voldoen aan onrealistische schoonheidseisen. Sunny Bergman bracht dat naar voren in haar egodocumentaire 'Beperkt Houdbaar' uit 2007. De Utrechtse psychologe Liesbeth Woertman is een andere prominente vertolkster van dit geluid. Ze is auteur van 'Moeders mooiste, de schone schijn van het uiterlijk' over de negatieve invloed van het moderne schoonheidsideaal op het zelfbeeld van vrouwen,

Hoewel critici als Bergman en Woertman op veel steun kunnen rekenen, krijgt het verzet tegen de schoonheidsindustrie uit feministische hoek toch steeds meer de trekken van een achterhoedegevecht. Want het aantal ingrepen blijft groeien. Net als de macht van de mooimakers met hun marketingmiljoenen. Cosmetische chirurgie is here to stay. De vraag is hooguit of het toch een nichemarkt blijft, of dat we er uiteindelijk allemaal aan moeten geloven - omdat de samenleving blubberbuiken, hangende oogleden, gerimpelde gezichten en kleine borsten niet langer accepteert. Net zoals dat eerder gebeurde met scheve tanden en jampotglazen.

Zo bezien zijn implantaten en injectables niets anders dan de opvolgers van push-up bh's en make-up. Waarom zou je veranderen in een gerimpeld appeltje als je elegant kunt rijpen zoals Catharine Deneuve? Waarom zou je genoegen nemen met grove gelaatstreken als je met wat 'simpele' ingrepen de verfijnde looks kunt krijgen van Angelina Jolie?

Hoe snel die ontwikkeling doorzet, hangt voornamelijk af van de snelheid waarmee er nieuwe en betere technologieën en middelen op de markt komen ter vervanging van de huidige - die soms toch nog in de categorie paardenmiddelen vallen. De griezelig verstarde botoxhoofden van actrices en tv-presentatrices die er niet jonger, maar vooral raar uitzien, zijn niet echt reclame voor het middel.

Maar de technologie schrijdt voort. Er komen ongetwijfeld betere middelen en technieken met een subtielere werking en minder risico's. En dan gaat de meerderheid overstag - net zoals dat gebeurde met vruchtbaarheidstechnologieën die een diep menselijk verlangen naar een kind helpen verwezenlijken.

De groeiende macht en invloed van de cosmetische industrie vraagt niet zozeer om intellectuele bespiegelingen en ideologisch getinte kritiek, maar om iets heel anders, namelijk tegenmacht. Het wordt tijd dat klanten van cosmetische klinieken het initiatief nemen om een serieuze belangenvereniging of een consumentenplatform op te richten.

Fietsers en vegetariërs hebben hun eigen bonden. Mensen die hun kinderwens niet op natuurlijke wijze in vervulling zien gaan, kunnen terecht bij Freya. En voor elke chronische of ernstige ziekte is er wel een patiëntenvereniging in Nederland. Waar blijft toch de bond of vereniging - gesteund door minister Schippers van volksgezondheid, de vereniging van cosmetisch chirurgen en de koepelorganisatie van schoonheidsklinieken - die ijvert voor een veilige en verantwoorde cosmetische chirurgie? Waar blijft de pagina Schoonheid in serieuze media met recensies van cosmetische salons en klinieken? Waarom is er eigenlijk geen Michelingids met inspecteurs die als mystery guests de kwaliteit beoordelen en sterren toekennen?

Het begin is er. Twee vrouwen, Elvire Jaspers en Marian Pronk, hebben de website www.Ietsmooier.nl opgezet met reviews van cosmetische artsen en klinieken, nieuws en besprekingen van middelen en ingrepen. Vergelijkbaar met Zoover (voor vakanties) en Iens (voor restaurants).

De aanvechting om mijn tanden te laten bleken, is na het lezen van de reviews op Ietsmooier.nl wat weggezakt. De behandeling schijnt behoorlijk pijnlijk te zijn en over het resultaat is ook niet iedereen echt te spreken.

Voorlopig liever gewoon beter poetsen.

Reageren
Wat is voor u een aanvaardbare cosmetische ingreep? Schrijft u ons, in maximaal 150 woorden, en stuur uw reactie naar tijdpost@trouw.nl

Hunter Tylo en Astrid Joosten
We kennen Michael Jackson die nauwelijks nog een neus over had. Priscilla Presley die, nadat ze in handen was gevallen van ene dr. Serrano, transformeerde van een beeldschone vrouw in een personage uit een freakshow. Nicole Kidman die dankzij botox een Stepford-wife werd.

Zelf ben ik het meest ontdaan door wat er is gebeurd met Hunter Tylo, ster uit de langlopende soap 'The Bold & The Beautiful'. In de jaren negentig keek ik een tijdje bijna elke dag naar de verwikkelingen rond de familie Forrester. Met als hoofdpersoon de tall, dark and handsome Ridge die maar moeilijk kon kiezen tussen de twee vrouwen in zijn leven: de blonde Brooke Logan en de donkere psychiater dr Taylor Hayes, gespeeld door de verpletterend mooie brunette Hunter Tylo.

Op enig moment verdween 'The B&B' een tijdje uit mijn systeem. Toen ik jaren later al zappend weer op de serie stuitte, schrok ik toen dokter Hayes in beeld verscheen. Wat was er gebeurd met haar prachtige klassieke trekken? Haar lippen waren op een merkwaardige manier naar voren gekomen. Haar ogen zagen eruit of ze door twee onzichtbare handen schuin onhoog werden getrokken. En haar huid leek zo strak te staan dat je vreesde dat hij zou scheuren. Op internet zocht ik naar een verklaring. Daar werd mij al snel duidelijk dat ik niet de enige geschokte fan was. Ik stuitte er ook al snel op de nieuw verworven bijnaam van Hunter: Katrien Duck. Treffend, maar vooral tragisch. Hunter Tylo, een van de mooiste vrouwen op aarde, die ongetwijfeld ook op latere leeftijd prachtig zou zijn gebleven, was veranderd in een eend.

Eerlijk is eerlijk, het omgekeerde verhaal bestaat ook. Wie op internet zoekt naar 'before' en 'after' (cosmetic surgery) foto's, komt steevast ook Angelina Jolie tegen. Wie naar foto's van een jonge Angelina kijkt, ziet een leuke meid, maar zeker niet de bovenaardse beauty die ze later werd.

Ik ben geen expert. Maar dat ze een nose job heeft gehad waarbij haar vroegere, tamelijk fors uitgevallen wipneus is bijgewerkt tot het veel kleinere kaarsrechtere exemplaar dat ze nu heeft, lijkt onmiskenbaar. Zelfs bij haar sensationele lippen kun je vraagtekens zetten.

In Nederland kennen we geen bekende vrouwen wier uiterlijk dan wel compleet is verpest door cosmetische ingrepen dan wel sensationeel is opgeknapt. Het veranderde uiterlijk van Linda de Mol leidt wel tot enige discussie. En Monique van de Ven heeft volgens ingewijden door overmatig botoxgebruik een zogenoemde 'leeuwenkop' gekregen, met de kenmerkende verdikking tussen de ogen. Verder valt het allemaal wel mee.

Gelukkig is daar altijd nog Astrid Joosten. Zij geldt als een voorbeeld van een rijpere vrouw die puur natuur is en toch mooi om te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden