Nog even en dan is Titus Brandsma een heilige

In de kapel van het karmelietenklooster in Nijmegen hangt een reproductie van de tekening die John Dons van Titus Brandsma maakte in kamp Amersfoort. Beeld Koen Verheijden

Vandaag is het 75 jaar geleden dat Titus Brandsma in Dachau overleed. Hij wordt nog altijd vereerd en zijn heiligverklaring lijkt nabij.

In de Titus Brandsma Gedachteniskerk, net buiten het centrum van Nijmegen, ligt in vitrines een aantal relieken van de man die ooit werd uitgeroepen tot de grootste Nijmegenaar aller tijden. Een riem, een koorkap en een aantal van zijn geschriften vormen de stille getuigen van een rijk en bewogen leven.

De kerk hoort bij het ernaast gelegen klooster van de karmelieten, de orde waartoe Titus Brandsma behoorde. In een kapel staat een reproductie van de beroemde tekening die medegevangene John Dons van hem maakte in kamp Amersfoort. Ernaast een grote urn met as van het strooiveld in het voormalig concentatiekamp Dachau.

"Misschien dat er een korreltje as van Titus in zit", zegt pater Paul Reehuis, ordegenoot van Titus Brandsma die hier dagelijks bidt. "Die urn staat symbool voor Titus, maar ook voor andere gewetensgevangenen die voor hun overtuiging hun leven gegeven hebben. "

De karmelieten doen er alles aan de gedachtenis van Titus Brandsma in ere te houden. Voor Reehuis is hij een voorbeeld: "Hij had aandacht voor ieder mens." Vandaag, op zijn vijfenzeventigste sterfdag, is er een symposium over hem en bisschop De Korte van Den Bosch gaat voor in een 'feestelijke' eucharistieviering.

"Wij vinden het de moeite waard om zijn leven te vieren en daarom houden we een eucharistieviering", vertelt Marieke Rijpkema, karmelietes en in de verte familie van de zalige. Voor haar was Titus Brandsma een van de redenen om zeven jaar geleden op haar vijfenveertigste in te treden. "Hij leefde uit een diepe verbondenheid met God en had van daaruit een open oog voor wat er in de samenleving aan de hand was. En dus was het volkomen vanzelfsprekend voor hem dat hij zich uitsprak tegen de Jodenvervolging."

Benodigde wonder

Titus Brandsma is een van de belangrijkste uithangborden van de karmelietenorde "Hij wordt over de hele wereld vereerd", zegt Rijpkema. Brandsma is al zalig verklaard, maar voor een heiligverklaring ontbrak lange tijd het benodigde wonder dat op voorspraak van Titus Brandsma tot stand zou zijn gekomen.

Maar dat is er nu. Een Amerikaanse karmeliet kreeg twaalf jaar geleden te horen dat hij leed aan een agressieve vorm van kanker. De plaatselijke bisschop vroeg heel het bisdom te bidden tot Titus Brandsma om redding en genezing en de karmeliet genas.

Het wonder ligt nu ter beoordeling van de medische commissie van de Congregatie voor de Heiligverklaringen in Rome. Pater Falco Thuis – oud generaaloverste van de orde en een groot pleitbezorger van de heiligverklaring – is voorzichtig optimistisch. "Titus is nog altijd actueel in zijn zoeken naar een persoonlijke band met God en de zin van het leven. Daar zou hij een icoon van kunnen worden."

Pater Paul Reehuis heeft zo z'n vragen bij de kerkelijke procedures. "Ik vind het mooi hoor als het lukt. Maar voor mij is hij al lang heilig. Gewoon door wie hij was. Daar heb ik zo'n wonder niet voor nodig."

Van friese ugoklooster naar karmelieten nijmegen

Anno Sjoerd Brandsma wordt op 23 februari 1881 geboren in Ugoklooster bij Bolsward in een sociaal betrokken gezin. In 1898 treedt hij in bij de karmelieten en neemt de kloosternaam Titus aan. In 1905 wordt hij tot priester gewijd.

Brandsma is hoogleraar in Nijmegen en actief in talloze rooms-katholieke organisaties, van dierenwelzijn tot de oecumene en het katholiek onderwijs. Al vroeg waarschuwt hij voor de gevaren van het nationaal-socialisme en veroordeelt hij de anti-Joodse maatregelen van het naziregime.

In januari 1942 wordt hij door de Duitsers gearresteerd. Directe aanleiding is zijn oproep aan katholieke dagbladen om NSB-advertenties te weren. Uiteindelijk komt hij in het concentratiekamp Dachau terecht. Daar overlijdt hij na ontberingen op 26 juli 1942.

In 1985 wordt hij door paus Johannes Paulus II zalig verklaard, een belangrijke stap op weg naar een heiligverklaring.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden