Nog even en België heeft een regering

Verlaging kredietwaardigheid zet plots vaart achter formatie

De Belgische formateur Elio Di Rupo heeft gisteren gezegd 'in de loop van de week' te beginnen aan het vormen van een regering. Zoveel vaart is even schrikken, na een formatie die bijna anderhalf jaar heeft geduurd en die vorige week nog leek te mislukken. Toen bood Di Rupo zijn ontslag aan bij de Belgische koning. Gisteren spraken hij en de zes Vlaamse en Waalse onderhandelaars de pers toe over bezuinigingen voor de komende drie jaar.

Nadat de partijen in oktober al belangrijke knopen hadden doorgehakt over meer zelfstandigheid voor het Vlaamse en Waalse deel van het land, moeten de partijen het nu alleen nog eens worden over immigratie en justitie. Kennelijk verwachten zij geen onenigheid. Ook de Belgische koning heeft Di Rupo al gevraagd een regering te vormen.

Albert II aanvaardde vorige week Di Rupo's ontslag als formateur niet. Di Rupo maakte het daarna spannend door 'bedenktijd' te vragen. De Belgische formatie kwam dit weekeinde alsnog in een stroomversnelling nadat vrijdag de Amerikaanse kredietbeoordelaar Standard en Poor's de kredietwaardigheid van België had verlaagd van AA+ naar AA. Ook steeg de Belgische rente voor langlopende leningen naar een griezelige zes procent.

Het maakte dat de onderhandelaars zich vrijdagmiddag om zes uur opsloten op het kantoor van één van hen. Negentien uur later kwamen zij vermoeid, maar opgetogen, naar buiten met de mededeling dat zij compromissen hadden gevonden.

Di Rupo zei gisteren dat de eisen van de EU hadden geholpen de gestrande formatie vlot te trekken. Onderhandelaar Wouter Beke zei dat 'de financiële crisis de druk had verhoogd.'

België gaat onder meer een belasting invoeren op vermogenswinst. Ook wordt er bezuinigd op defensie. Het serieus opsporen van belastingfraude en fraude met sociale uitkeringen moet honderden miljoenen per jaar opleveren.

Nog tijdens de persconferentie was het eerste barstje al te zien in de eensgezindheid die Di Rupo en de onderhandelaars probeerden uit te stralen. De Vlaamse liberale voorzitter Alexander De Croo stelde ter discussie dat de 'index' ongemoeid blijft. Dat is de in België bij wet vastgelegde afspraak dat de inflatie wordt gecorrigeerd voor alle lonen en pensioenen. Het is een dure maatregel voor overheid en werkgevers, die maakt dat de Belgische lonen relatief hard stijgen in vergelijking met die van landen als Nederland. De uitspraak van De Croo was pijnlijk omdat Di Rupo zelf even tevoren had gezegd dat de 'index' ongemoeid zou blijven om de koopkracht van de burgers op peil te houden na hard gestegen energieprijzen.

De ruzies van de afgelopen maanden riepen al eerder twijfels op of de zes partijen wel een stabiele regering kunnen vormen. Onderhandelaars Bruno Tobback en Alexander De Croo hebben al aangegeven geen minister te willen worden.

De bonden hebben stakingen aangekondigd omdat ze vinden dat de bezuinigingen de armen en middeninkomens te veel kosten. Of speculanten voldoende zijn afgeschrikt, blijkt vandaag. Dan moet België tussen de 1 en 2 miljard euro ophalen op de internationale geldmarkt om lopende schulden af te betalen.

Advies voor Di Rupo: neem taalbad in Nederland
De Waalse socialist Elio Di Rupo wordt de eerste Franstalige premier sinds Edmond Leburton (1973-'74). Di Rupo won de verkiezingen in het Franstalige deel van België. Ook is zijn politieke 'familie', de Waalse en Vlaamse socialisten samen, de grootste in het land.

Di Rupo heeft krediet opgebouwd met zijn monnikenwerk om tijdens de formatie bevoegdheden voor Vlamingen en Walen opnieuw te verdelen. Geen Vlaming durft nog hardop te zeggen dat het bezwaarlijk is dat Di Rupo niet goed Nederlands spreekt. Gisteren ging bijvoorbeeld het voorlezen van de regeringsplannen zo hakkelig, dat het soms leek of hij een hem volstrekt onbekende taal voorlas. Wat niet zo is. Toen journalisten hem vragen stelden, beantwoordde hij die in behoorlijk Nederlands.

Hoe het verder moet? "Ik denk dat hij als de formatie rond is, twee maanden in een taalbad in Nederland moet", zei onlangs een wél tweetalige partijgenoot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden