Nog één keer meezingen met BZN

Geen enkele Nederlandse band had meer hits dan BZN. De Volendamse popgroep leverde 42 jaar een grote bijdrage aan de Palingsound en is nu op afscheidstournee door Nederland.

Fans van BZN zijn trouw. Ook nu de band voor het laatst in thuishaven Volendam speelt, komt een kwart van het publiek uit het hele land, schat zanger Jan Keizer. De gezichten op de eerste rijen ziet hij dagelijks. „Vrijdag in Heerhugowaard, gisteren in Someren en morgen weer.” Na 42 jaar is de Band Zonder Naam bezig met de laatste tournee. In juni valt het doek in Ahoy’ Rotterdam. Tot die tijd is elk concert een afscheid.

In Sporthal Opperdam is het basketbalrek omhoog geklapt, gekleurde lampjes zorgen voor sfeer. Terwijl technici de instrumenten klaarzetten, wachten buiten drie generaties fans. Zoals Rennie Nawijn (53) uit Leeuwarden. Heel vroeger reisde ze met haar zus BZN achterna op de brommer. Ze sliepen in een tentje. „Daar heb je de Friezen weer, riep manager Dick de Boer dan. Vaak mochten we gratis naar binnen.” Nawijn hielp mee de eerste fanclubboekjes te nieten en ze ontmoette haar man bij een BZN-concert. Toen zangeres Annie Schilder in 1984 stopte en Carola Smit haar plek innam, hield ze op met haar knipselmappen. Maar de laatste tijd knipt ze weer, ’om het af te ronden’. Als de deuren opengaan, rent ze naar binnen. Ze wil vooraan staan en ’gek doen’.

Ondertussen druppelen de bandleden de kleedkamer onder de sporttribune binnen. Ze zijn laat - nog een half uurtje. Sommige fans hebben BZN zo stevig omhelsd, dat ze Keizers beslissing om te stoppen niet konden accepteren. „Het is vreselijk geweest”, zegt hij. „Ik kreeg boze brieven en scheldkanonnades op internet. Nu bieden enkelen me daarvoor hun excuses aan.” Het is beter te stoppen nu BZN nog een fantastische band is, zegt hij.

Deze week scoorden ze hun 55ste Top 40-hit, het afscheidslied ’Goodbye’. De grootste was ’Mon Amour’ in 1976, toen de voormalige hardrockband met Annie Schilder een nieuwe weg insloeg en meteen op nummer 1 belandde. Andere hits waren ’Banjo Man’ en ’Yeppa’, inmiddels met Carola Smit als zangeres. BZN heeft 12 miljoen geluidsdragers verkocht en was ook in Zuid-Afrika en Azië populair. Is volgens beheerder Jan Smit van het lokale Palingssound-museum, Piet Veerman de ’godfather van de palingsound’, BZN zijn de vaandeldragers.

Sinds zijn besluit voelde Keizer veel spanning. „Van de stress en nervositeit kreeg ik rode vlekken en roos, een sneeuwbui op mijn schouders.” Op vakantie naar Curaçao met drummer Jack Veerman ging dat weer over. Afleiding helpt, en daarom is hij alvast begonnen aan zijn solo-cd.

Het vuur was gedoofd, zei Veerman vorig jaar op een persconferentie. Maar er speelde meer. „Zoals het overlijden van huisproducer Roy Beltman in 2005, en van gitarist Dirk van der Horst een jaar eerder. Door het downloaden van muziek zijn de verdiensten niet rooskleuriger geworden. En ik wil mijn eigen keuzes maken. Die vrijheid is verdiend.”

Van der Horst werd vervangen door John Meijer, die uit Wormer komt maar al twintig jaar met Volendamse artiesten had gespeeld. Al heeft het dorp een ’gesloten cultuur waarin je je niet makkelijk handhaaft’, hij voelt zich geaccepteerd. „Maar de praatjes die rondgaan ken ik niet.”

Carola woont ’errug dichtbij’ maar is met de auto vanwege haar ’joekelzware tas’. „Alle kleinkinderen van de opa’s in de band komen kijken”, zegt ze. „Die hebben het nog nooit gezien en zullen het hierna nooit meer zien.” Op de website van BZN tikt een teller af naar het laatste concert, zoals in alle hoofden een zandloper leegstroomt. „Dat was even een rem op het speelplezier, maar daar ben ik overheen.”

Meijer: „Je chagrijn verdwijnt zo als 2200 man voor je staan te dansen en te springen.” Veertig jaar Nederlandse muziekgeschiedenis is niet niks. „Vijfenvijftig hits. Misschien allemaal commerciële deuntjes, maar doe het eens na.”

De cameraploeg van de Tros filmt Keizer als die met twee kleinkinderen ’Yeppa’ oefent. In elke aflevering van de reality soap over het afscheid zit wel een ’emotioneel moment’. Keizer: „Maar als je goed kijkt, ben ik de man van de vrolijkheid. Mij doet het ook pijn, maar onze bassist is droeviger gestemd.”

Bassist Jan Tuijp rolt een enorme luchtfoto uit van de haven van Volendam. Na juni zal hij vooral vliegen en fotograferen. Hij legt een archief aan met luchtfoto’s van Noord-Holland. „Mijn kleinkinderen gaan dat beheren en exploiteren. Het wordt belangwekkend. Niet als Google Earth, maar met kwaliteit: dertig miljoen pixels.” Hij draagt een grote zonnebril, alsof hij zo de cockpit instapt.

Tuijp heeft het moeilijk. „In 42 jaar BZN ben ik vijf keer ziek geweest, waarvan vier keer tijdens deze Final Tour. Stress en emoties maken je een ander mens.” Hij speelde gewoon door, met eenenveertig graden koorts. In 1965 stond hij aan de wieg van de band. „Sinds mijn zestiende heb ik alles gedaan ter bescherming en verbetering van BZN. De groep is een instituut dat niet zomaar stopt. Daarom sterven we anderhalf jaar elke dag een beetje.”

Carola verkleedt zich een ruimte verderop, tussen de bierfusten. Om de haverklap valt het personeel binnen om de bar van drank te voorzien. Haar riem gaat met de gesp achterop zodat je geen bobbel ziet. De dunne stof van haar jurk ’hangt zo’ tussen de benen. „Dat was in de winkel al.” Ze spuit haarlak op de stof en dat helpt.

„The vamp is back”, roept Tuijp haar toe, op weg naar het podium. Twee sets van een uur spelen ze, met drie kwartier pauze. Meteen krijgen ze het publiek mee. Bij sommige oude nummers is Annie Schilder te zien in videobeelden. Alsof ze de Carola playbackt.

Manager De Boer was er als 22-jarige bij toen de band ontstond. In juni gaat hij met pensioen. Hij was een rocker in de jaren zestig en haalde met collega Jacques Hespen, die nu het BZN-boekingskantoor bestiert, ’The Small Faces’ naar het parochiehuis in Volendam. „Precies die week kwamen ze op nummer 1 met ’Lazy Sunday’. Sensatie eigenlijk!” In de beginjaren was BZN Volendams eerste hardrockband. „Maar dat liep af, in 1975 was de groep op sterven na dood. Dag Pastoor!”

De oude pastoor Van der Hulst komt in de pauze backstage kijken en vertelt dat BZN in de kerk begon. „Ze oefenden voor niks in de Nicolaasschool en speelden als tegenprestatie bij het Heilig Vormsel en in de Nachtmis. Keiharde beat, en toen heb ik gezegd: jullie moeten met een meisje gaan. Toen kwam Annie erbij en zo begon het succes.”

De pastoor gaat de kleedkamer in, ’even naar de jongens’. Zijn leven met BZN was uniek, zegt De Boer. „Ik was een radertje in het succes van de band. Toch heb ik onvoldoende genoten. Ik was altijd bezig met de vraag hoe we alles konden vasthouden. En nu is het opeens voorbij.”

Hij brengt een schaal broodjes naar de kleedkamer. Smit zal de gesprekken missen in de Chevrolet stationwagon, ’ons huisje’, met De Boer achter het stuur. „Na afloop ouwehoeren en een geintje.” Met de jaren werd het muziekwereldje zuiniger. Vroeger ging de band bij opnamesessies uitgebreid eten. „Dat was als een feestje. Terugkijkend zie ik wat een rijke tijd dat was. Het kon ook omdat alles haast vanzelf platina werd.”

Ze is onzeker over volgend jaar. „Ik ben niet gewend om alleen vooraan te staan.” Nu zo de tweede concerthelft begint, voelt ze alleen spanning voor haar solonummer. „Ik zal eerst kijken of mijn solo-cd loopt, en dan een tweede album maken om voldoende materiaal te hebben. Je moet niet met covers beginnen.” Covers van BZN uitgezonderd. „Die liedjes mag ik wel lenen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden