Nog altijd geen regels voor hormoonverstorende stoffen

Bisfenol-A zit onder andere aan de binnenkant van conservenblikken. Beeld thinkstock

Het Europees Parlement is het zat: het moet uit zijn met het onbeperkt gebruik van hormoonverstorende stoffen in voedsel en gebruiksvoorwerpen. Ze gaf gisteren een zware waarschuwing aan de Europese Commissie omdat de regels er al in 2013 hadden moeten zijn.

Hormoonverstorende stoffen (EDC's) zijn chemicaliën met namen als Bisfenol-A, Parabenen, Ftalaten (weekmakers) en Organotinverbindingen. Ze worden in veel producten gebruikt waar wij dagelijks mee te maken hebben. Van tandpasta en shampoo tot de binnenkant van conservenblikken, textiel, toiletpapier, slippers, plastic speelgoed, pesticiden en schoenpoets. Sommigen zijn schadelijker dan anderen, maar toxicologen zijn het erover eens dat ze allen negatieve gevolgen hebben voor de volksgezondheid.

Ongeboren baby's
Volgens wetenschappers lopen vooral ongeboren baby's risico's, maar hebben de stoffen effect op iedereen. Verminderde vruchtbaarheid, obesitas, kanker, schade aan hersenontwikkeling met IQ-achterstand tot gevolg, verlaagd testosteron bij mannen met kans op hart- en vaatziektes: het wordt allemaal in verband gebracht met de blootstelling aan EDC's.

Laboratoriumonderzoek toont dat aan bij proefdieren, maar uitvoerig wetenschappelijk bewijs voor mensen is moeilijker te vergaren. Prenataal onderzoek op foetussen ligt een stuk ingewikkelder. Toch is de wetenschap eenduidig: EDC's zijn schadelijk.

Lobby
De industriële lobby maakte handig gebruik van de voortslepende wetenschappelijke discussie om regelgeving vanuit de Europese Commissie te vertragen. De industrie hamerde op de economische consequenties als het gebruik van bepaalde chemicaliën zou worden beperkt. Het zou ten koste gaan van export en werkgelegenheid. De Commissie besloot tot een 'impact-analyse', met als gevolg dat uiteindelijke regelgeving tot 2017 op zich kan laten wachten.

De economisch gedreven aarzeling van de Commissie zette wetenschappers ertoe aan om te becijferen dat de Europese schade voor de volksgezondheid jaarlijks 157 miljard euro bedraagt, uitgedrukt in economische termen. In Nederland gaat het om een kostenpost van 5,8 miljard.

Rechter
Op initiatief van Zweden en gesteund door twintig andere lidstaten daagde het Europees Parlement de Commissie vorig jaar voor de rechter vanwege de vertraging in het proces. De uitspraak van het Hof liet geen ruimte voor interpretatie: de criteria voor het gebruik van EDC's moeten er komen en wel zo snel mogelijk. Maar de Commissie hield vast aan haar voornemen om eerst een impact-analyse te maken.

Nu geeft het Parlement de Commissie een laatste waarschuwing. Er moeten nú criteria worden geformuleerd en er moet wetgeving komen. Anders stapt het Parlement opnieuw naar de rechter. Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66): "Het is uitzonderlijk dat het parlement een laatste waarschuwing geeft, maar er was geen andere keuze. Niet alleen moet de commissie nu onmiddellijk de criteria voor hormoonverstorende stoffen vaststellen, maar ook aantonen dat economische afwegingen daarin geen invloed hebben gehad".

Lijst met schadelijke stoffen
De Commissie heeft inmiddels laten weten volgende week woensdag met de wetenschappelijke criteria te komen. Hoe die er precies uit gaan zien is nog onduidelijk, evenals wat de consequenties zullen zijn. Gerbrandy's woordvoerder zegt nog 'niet echt tevreden te zijn' met de aangekondiging van de Commissie. "Elke dag is er één te veel en dit is pas de eerste stap."

Op de lijst zal alleen staan welke stoffen schadelijk zijn. Pas daarna wordt bepaald of en in welke mate de stoffen worden toegestaan. Een proces dat gerust nog een jaar kan duren. "Juridisch gezien voldoet de Commissie nu aan de uitspraak van de rechter. Het is aan het Parlement om de druk erop te houden. Als we merken dat er om politieke redenen weer wordt vertraagd, stappen we opnieuw naar de rechter. Wij zijn ook voor zo min mogelijk regels en tegen bureaucratie, maar niet als dat ten koste gaat van de volksgezondheid", aldus de woordvoerder.

Andere Europese landen wilden de Europese regelgeving helemaal niet afwachten en hebben inmiddels zelfstandig stappen ondernomen. In Frankrijk is het gebruik van Bisfenol-A in voedselverpakkingen al verboden en in Denemarken krijgen zwangere vrouwen uitvoerig voorlichting over de gevaren van EDC's voor het ongeboren kind. In Nederland weigerde Minister Schippers van Volksgezondheid tot nu toe maatregelen te nemen omdat het volgens haar 'nog te vroeg is om hier concrete conclusies aan te verbinden'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden