reportage

Nog 100 euro op zak en gestrand in Idomeni

Een jongen warmt zich bij een vuurtje in Idomeni, waar duizenden vluchtelingen zijn gestrand.Beeld afp

Een groot grasveld met honderden koepeltentjes. Kriskras staan ze opgesteld, links, rechts, voor, achter, waar je ook kijkt. Wie niet beter weet, kan in de Griekse grensplaats Idomeni zomaar denken dat hij op een popfestival is beland. Inclusief jongeren die zitten te kaarten en smerige portable toiletten.

Maar de doordringende geur van verbrand hout en afval in plaats van wietdampen verraadt dat dit een vluchtelingenkamp is. Het is bedoeld voor maximaal 1500 mensen, maar er verblijven nu ruim zeven keer zo veel. En het aantal blijft groeien nu buurland Macedonië dagelijks slechts een paar honderd vluchtelingen doorlaat. Of geen.

"Oostenrijk is het probleem, toch?" Dat heeft Syriër Mohammed Jarosha (23) tenminste via Whatsapp van vrienden in Duitsland gehoord. Oostenrijk laat sinds tien dagen nog maar een beperkt aantal vluchtelingen per dag toe. Daarop besloten Slovenië, Kroatië, Servië en Macedonië hetzelfde te doen. "Een domino-effect. Wij zitten al tien dagen vast hier", zegt Jarosha.

De ingenieur is samen met zijn ouders, kersverse vrouw, en broertjes van 20 en 1 jaar oud drie maanden geleden gevlucht uit een kleine stad bij het verwoeste Homs. "Het leger van Assad kwam van links, Islamitische Staat van rechts. We hadden geen keus. Ik had het anders gewild, geloof me. Drie dagen voor vertrek zijn we getrouwd."

Het geld raakt op
Zijn vrouw ligt ziek in het tentje dat ze kregen van een Griekse vrijwilliger. Net als zijn moeder en kleine broertje. Niet zo gek: voor die tijd sliepen ze in de openlucht. Het laatste stuk naar het kamp, tientallen kilometers, hebben ze te voet afgelegd. De Griekse autoriteiten hebben het busvervoer naar de grens nagenoeg stilgelegd om verdere overbelasting van Idomeni te voorkomen.

Jarosha wil best wachten, maar het geld van de familie raakt op. Ze hebben misschien nog zo'n 100 euro. Hoe moeten ze de reis verder Europa in dan betalen? Jarosha heeft geen idee. Zijn eerste zorg is dat zijn familie eten krijgt. "We krijgen hier een sandwich per dag. Dat is niet genoeg. Daarom gaan we naar het dorp om wat eten te halen." Zijn vader, voor de tent, kookt in een opengewerkt blik waar ooit babymelk in zat zes eieren, op een zelfgestookt vuurtje. "En voor vanavond hebben we ieder een aardappel."

Beeld afp

4300 anderen
Jarosha moet er zelf om lachen, maar hij is de wanhoop nabij. Hij wil best nog even wachten. Maar dat kan met het huidige tempo nog meer dan een maand duren. Zijn familie heeft nummer 152 gekregen. Steeds vijftig vluchtelingen krijgen hetzelfde nummer. De laatste groep die door mocht, had nummer 66. Oftewel: er zijn nog 4300 anderen eerder aan de beurt. En wat als de grens helemaal dichtgaat?

"Het is gevaarlijk in Syrië. Ik was de hele tijd bang daar. Als ik had geweten dat het zo'n ramp zou zijn hier, was ik misschien gebleven."

Hulporganisatie Artsen zonder Grenzen noemt de situatie onhoudbaar. "Op deze schaal is het niet te beheersen", zegt woordvoerster Gemma Gillie. "Alle hulporganisaties zijn 24 uur per dag in de weer, voor 11.000 kwetsbare mensen. En Europa laat het volledig afweten. Deze mensen zoeken asiel in Europa, niet bij hulporganisaties." Voorheen klaagden hulporganisaties vooral over het gebrek aan medewerking van de Griekse autoriteiten. Die houding kantelt. "De Grieken stampen nu het ene na het andere kamp uit de grond. Dit hier is uitsluitend het gevolg van Europese besluiten."

Ondanks de overbevolking is de sfeer op de meeste plekken gelaten. Zelfs op het spoor, waar tientallen vluchtelingen een goederentrein tegenhouden, is het rustig. Net als in de rij voor het karige voedselrantsoen, uitgedeeld door Griekse hulporganisaties. Wachttijd: drie uur.

De tientallen satellietwagens van tv-stations zijn populaire plekken om de tijd te doden; ze stellen stroom van hun dieselgenerator ter beschikking om telefoons op te laden. De handel tiert welig. "Marlboro! Marlboro!", roept een man met een doos sigaretten. "Eleni, heb jij nog sokken?", vraagt een oudere man aan zijn vrouw. Ze zijn gekomen om vluchtelingen te helpen. Hij wijst op een kleuter die op blote voeten door het zand loopt. Het stel is uit Thessaloniki gekomen, met een achterbak vol spullen. "Goedkoop ingekocht. Ja, we hebben een economische crisis in Griekenland. Maar dit, dit is een catastrofe."

Beeld getty
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden