NOC-NSF speelt hoog spel met Europese Spelen

ANALYSE | Oud-topambtenaar: Claim van 27 miljoen bij ministerie is misleiding

Geduld is niet het hoogste goed in de Nederlandse sport. Gebrek eraan leverde bij toewijzing van de Olympische Spelen van 1992 een smadelijke nederlaag op. Nieuw gezichtsverlies dreigt nu de kandidaatstelling voor de Europese Spelen van 2019 er met de franse slag doorheen is gejast.

Nederland is voor dat evenement de enige overgebleven serieuze kandidaat, zo werd afgelopen week bevestigd door Patrick Hickey, voorzitter van de EOC (Europese Olympische Comités). Op verschillende internetmedia is bericht dat Nederland het multi-sportevenement vandaag krijgt toegewezen.

Dat is een stap te ver. De toewijzing stond voor vandaag in het Turkse Belek op de agenda van de algemene ledenvergadering. Nederland zal formeel worden voorgesteld als organisator, maar de definitieve toewijzing wordt opgeschoven, mogelijk naar eind juni. Dat heeft alles te maken met de wankele financiële onderbouwing van de kandidatuur.

Dat slechte huiswerk zegt veel over de hapsnapvoorbereiding van NOC-NSF. Sinds 2012 is bekend dat de European Games 2019 op de agenda staan. Pas half december 2014 meldde de sportkoepel de mogelijkheid te gaan onderzoeken om de Europese Spelen in Nederland te organiseren.

Dat leidde tot onrust bij bonden, die vrezen dat (sponsor)geld voor dat evenement ten koste gaat van hun eigen slinkende budgetten. De belangrijke kandidaat-gemeenten Rotterdam en Utrecht zeggen vooralsnog 'nee' tegen de financiële voorwaarden. NOC-NSF gaat er prat op dat een overgrote meerderheid tijdens een speciaal ingelaste algemene vergadering instemde met de officiële kandidaatstelling. Bij die gelegenheid waren 34 bonden vertegenwoordigd. De overige 40 hadden geen interesse.

Het ministerie van VWS is kennelijk niet bij het onderzoek van NOC-NSF betrokken. Minister Schippers voelde zich overvallen door een claim van 27 miljoen euro als bijdrage voor het evenement. Ze wil eerst duidelijkheid over de status ervan en de economische en maatschappelijke waarde voor Nederland. Daarmee rust de kandidatuur vooralsnog op drijfzand.

Dat de EOC dat slikt, zegt veel over de status van deze nieuwkomer. De eerste editie vindt van 12 tot en met 28 juni plaats in Bakoe, Azerbeidzjan. Dat vanwege schendingen van mensenrechten discutabele land stak miljarden in sportpaleizen van olympisch niveau en was in 2012 de enige kandidaat.

NOC-NSF wil een sober evenement, gespreid over Nederland, investeert niet in nieuwe accommodaties of infrastructuur en werkt met een begroting van 125 miljoen euro. Die moet voor driekwart met overheidsgeld worden gedicht.

Achter dat laatste staan veel vraagtekens, niet in het minst van Schippers. André Bolhuis, voorzitter van NOC-NSF, verwijst bij zijn claim van 27 miljoen euro naar het sinds 2002 bestaande evenementenfonds. Daaruit draagt de rijksoverheid voor de organisatie van 'een aansprekend internationaal sportevenement' 25 procent van de kosten bij. Op basis daarvan werden diverse EK's en WK's naar Nederland gehaald. Bolhuis zegt dat hij met 27 op een begroting van 125 miljoen euro nog bescheiden is. In de Algemene Vergadering werd gesuggereerd dat de overheid voor een dubbeltje op de eerste rang zit.

Met die strategie van schamperen wordt hoog spel gespeeld. Loek Jorritsma, van 1979 tot 2006 beleidsontwikkelaar bij de directie sport van het ministerie van VWS, noemt de aanspraak van NOC-NSF op enkele discussiesites zelfs 'misleiding van de bovenste plank'.

Aan die bewuste 25 procent is namelijk een maximum gekoppeld van 2,5 miljoen euro. Slechts voor evenementen in de 'buitencategorie' wordt de bijdrage 'nader bepaald'. Voor NOC-NSF is die rijksbijdrage een voorwaarde om de Europese Spelen binnen te halen. Zonder dat geld, dat bij andere partijen voor een 'domino-effect' moet zorgen, gaat het niet door.

Volgens Jorritsma heeft NOC-NSF ook niet voldaan aan de voorwaarde van het Beleidskader Sportevenementen om samen te werken met alle betrokken partijen in het proces dat naar kandidaatstelling kan leiden. VWS wil met de evenementen namelijk ook maatschappelijke en economische doelen bereiken.

Was sprake geweest van zo'n samenwerking, dan waren de vragen die Schippers in haar brief van 1 mei 2015 aan de Tweede Kamer stelt allang beantwoord. En had er vandaag in Belek een financieel onderbouwd plan kunnen liggen. Nu heerst de indruk dat het gaat om een in alle haast uitgevoerde tweemansactie van Bolhuis en NOC-NSF-directeur Gerard Dielessen.

Schippers wil voor 28 juni, de slotdag van de eerste Europese Spelen, een beslissing nemen over een eventuele rijksbijdrage. Waarbij ze wil voorkomen dat overheden de risico's lopen en private financiers de revenuen omarmen. Maar op de eerste plaats moet duidelijk zijn of het gaat om "een echt topsportevenement met voldoende uitstraling en olympische kwalificatiemogelijkheden".

Daarmee heeft ze het niet over de buitencategorie waarin EK of WK voetbal en Olympische Spelen vallen. De Europese Spelen moeten de evenknie worden van gevestigde continentale begrippen als Asian, Pacific, African en Pan-American Games. Of ze dat worden, daarover spraken de grote Britse omroepen donderdag op een zaken- en sportconferentie hun twijfels uit.

Vooralsnog is het bij de primeur in Baku een allegaartje van twintig sporten van sterk wisselend niveau. Bij atletiek en zwemmen ontbreken toppers; in elf sporten is olympische kwalificatie mogelijk.

Nederland gaat voor een uitgeklede versie met het minimum van twaalf sporten. Of die alle van topniveau kunnen zijn, is onduidelijk. Daarvoor moeten onderhandelingen worden gevoerd met de afzonderlijke Europese sportfederaties.

Een aantal daarvan bundelen uit commerciële noodzaak in 2018 hun eigen EK's tot één evenement. Die zitten in een verzadigde markt niet op een concurrent te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden