ProfielAbiy Ahmed Ali

Nobelprijswinnaar Abiy Ahmed Ali: de militair die vredesstichter werd

De Ethiopische premier Abiy Ahmed Ali.Beeld AFP

Abiy Ahmed Ali, de hervormingsgezinde premier van Ethiopië, heeft de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. Hij maakte als militair deel uit van een repressief regime, maar ontpopte zich tot een aimabele man die vrede predikt.

Nog maar 43 is Abiy Ahmed Ali. Sinds hij vorig jaar premier werd in Ethiopië, is hij de jongste regeringsleider in Afrika, en hij gedraagt zich ernaar: direct na zijn aantreden liet hij een frisse democratische wind waaien door zijn land, waar vrijheid van meningsuiting een relatief onbekend fenomeen was. Duizenden oppositiepolitici, activisten en journalisten, die vaak al jaren gevangen zaten, werden vrijgelaten. Ook nodigde Abiy politieke tegenstanders uit om hun vrijwillige ballingschap in te ruilen voor een terugkeer naar Ethiopië. Hij werd geprezen als een superster.

De Nobelprijs krijgt hij vooral voor zijn daadkrachtige eerste stap naar echte vrede met buurland en rivaal Eritrea. Beide landen raakten in 1998 verwikkeld in oorlog en hoewel twee jaar later een vredesverdrag werd getekend, bleven grote spanningen bestaan. Abyi deed de eerste handreiking naar de starre Eritrese president Isaias Afewerki, die niet ontkwam aan warme omhelzingen van de premier. Pikant detail daarbij was dat Abiy tijdens de oorlog tussen beide landen in het leger zat en een onverschrokken verkenningsmissie leidde in een gebied dat in handen was van het Eritrese leger. 

Typerend voor Abiy was dat hij niet alleen met de eer ging strijken, en sprak over “ons initiatief, onze vrede.” Isaias accepteerde de handreiking, maar liet na enige tijd toch weer grensovergangen sluiten; in zijn eigen land voert hij nog altijd een repressief regime. Toch zijn de betrekkingen tussen beide landen voor een flink deel genormaliseerd. 

Niet voor alle brandhaarden een oplossing

Abiy's bijna spontane moed toonde hij ook vorig jaar, toen boze, gewapende soldaten naar zijn kantoor marcheerden en betere soldij eisten. Een riskante situatie voor de nieuwe democratie, maar Abiy wandelde in hemdsmouwen naar buiten en las de soldaten de les. Als straf eiste hij dat ze ter plekke opdrukoefeningen zouden doen, en hij gaf zelf het goede voorbeeld.  

Ook Abiy kan kortom niet alles in één keer goed maken in het verdeelde Ethiopië - hij heeft ook tegenstanders. Er zijn er die zwaar gekant zijn tegen zijn democratisering, anderen willen meer macht voor hun eigen bevolkingsgroep. Dat heeft op veel plaatsen in Ethiopië geleid tot gewelddadige etnische conflicten waardoor duizenden mensen op de vlucht sloegen. Voor al die brandhaarden heeft Abiy vooralsnog geen echte oplossing, al is hij de vleesgeworden brug tussen verschillende groepen in de samenleving. Zijn vader is een Oromo, de grootste groep in het land, en een moslim, terwijl zijn moeder een Amhara en christen was (zelf sloot hij zich aan bij de pinkstergemeente).

Eerder dit jaar liet een nationalistische Amhara-leider, het op een na grootste volk van het land, de stafchef van het leger vermoorden, evenals enkele Amhara-bestuursleden die loyaal waren aan Abiy. De goedlachse premier veranderde in een man in militair uniform met een verbeten trek om zijn mond. Hij liet tijdelijk het internet afsluiten en honderden mensen werden gearresteerd. Even was hij weer het product van het autocratische bewind waar hij eerder deel had uitgemaakt.

Meer vrouwen op leidende posten 

Hij gelooft ook dat Ethiopië alleen tot bloei kan komen als er rust komt in de roerige Hoorn van Afrika. Hij bemiddelde daarom met wisselend succes tussen militairen en burgers in Soedan en tussen ruziënde buren Somalië en Kenia.

Bij één groep kan Abiy momenteel weinig kwaad doen en dat zijn de vrouwen in Ethiopië. Voor het eerst in de lange geschiedenis van het land zitten er evenveel mannen als vrouwen in de regering. Ook tal van andere leidende overheidsposten worden door vrouwen bekleed.

Volgend jaar zal blijken hoe Abiy bij het hele volk ligt. Dan worden verkiezingen gehouden en moet blijken of Ethiopiërs nog altijd vertrouwen hebben in hun Nobelprijswinnaar.

Lees ook:

Het geweld in Ethiopië plaatst premier Abiy voor een lastige keus

De Ethiopische premier Abiy Ahmed wordt bejubeld om zijn hervormingen. Maar nu het geweld toeneemt in zijn land, staat hij voor een moeilijke keuze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden