Nobelprijs Scheikunde voor Amerika en Israël

De Israëlische Ada Yonath, één van de drie winnaars van de Nobelprijs voor de Scheikunde. (AP) Beeld AP
De Israëlische Ada Yonath, één van de drie winnaars van de Nobelprijs voor de Scheikunde. (AP)Beeld AP

De Nobelprijs voor scheikunde 2009 is gewonnen door de Amerikanen Venkatraman Ramakrishnan en Thomas Steitz en de Israëlische Ada Yonath. De drie krijgen de prijs toegekend voor hun onderzoek naar de bouw van ribosomen.

Dat maakt de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen vandaag bekend.

Aan de prijs is een bedrag van tien miljoen kroon (iets minder dan een miljoen euro) verbonden. De prijs wordt op 10 december in Stockholm uitgereikt. De winnaars van de Nobelprijzen voor literatuur en de vrede worden later in de week bekendgemaakt. Wie de Nobelprijs voor economie heeft gewonnen wordt op 12 oktober wereldkundig gemaakt.

Ribosomen worden ook wel de ’eiwitfabriekjes van de cel’ genoemd. Zij zorgen voor de correcte koppeling van bouwstenen (aminozuren) voor eiwitten en vormen zo eiwitketens. Eiwitten zijn de belangrijkste moleculaire machines van de cel.

Een ribosoom, dat gemiddeld 21 nanometer groot is, bestaat uit een groot en een klein deel. In het kleine deel wordt boodschapper-rna (dat zorgt voor het kopiëren van genetische informatie uit het dna) gebonden. Het grote deel van een ribosoom vormt een centrum om de informatie van het rna te kunnen aflezen.

De vondst van ribosomen is van groot belang voor moleculaire biologen en geeft ook antwoord op enkele evolutionaire vragen. De drie onderscheiden wetenschappers hebben al het nodige over de structuur en werking van het ribosoom opgehelderd, maar toch staat het ’eitwitfabriekje’ nog bekend als een raadsel.

De in India geboren Ramakrishnan (57) is onderzoeksleider van de afdeling voor structuuronderzoek van het laboratorium voor moleculaire biologie in Cambridge. Steitz (69) komt uit Milwaukee en is hoogleraar moleculaire biofysica en biochemie aan de Yale universiteit en daarnaast verbonden aan het Medisch Instituut Howard Hughes in New Haven, in de Amerikaanse staat Connecticut. Yonnath (70) werkt als hoogleraar structuurbiologie bij het wetenschappelijk instituut Weizmann in Rehovot, in Israël.

Hun werk bouwt voort op onder meer de evolutietheorie van Charles Darwin en op het werk van James Watson, Francis Crick en Maurice Wilkins, die in 1962 de Nobelprijs wonnen voor het ontdekken van de structuur van DNA, de dubbele helix.

Het is de zestiende keer dat de Nobelprijs voor Scheikunde is toegekend aan een drietal. Ada Yonath is de 36e vrouw die de prijs krijgt. Marie Curie was in 1911 de eerste vrouw die de Nobelprijs voor Scheikunde ontving. Haar dochter Irène Joliot was de tweede. Zij won de onderscheiding in 1935 samen met haar man Frédéric Joliot, die tot nu toe met zijn 35 jaar ook de jongste scheikundeprijswinnaar is.

Portret van Thomas Steitz, één van drie nobelprijswinnaars voor de Scheikunde. (AFP) Beeld
Portret van Thomas Steitz, één van drie nobelprijswinnaars voor de Scheikunde. (AFP)
null Beeld
De Amerikaanse Venkatraman Ramakrishnan, één van de drie winaars van de Nobelprijs voor de Scheikunde. (AFP) Beeld AFP
De Amerikaanse Venkatraman Ramakrishnan, één van de drie winaars van de Nobelprijs voor de Scheikunde. (AFP)Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden