Nobelcomité tegen Obama: Ga zo door

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Hij heeft nog maar weinig kunnen laten zien, maar het Nobelcomité vindt de verdiensten van president Obama groot genoeg voor de Nobelprijs voor de vrede.

Martijn Roessingh

De Amerikaanse president Barack Obama heeft de Nobelprijs voor de vrede gekregen voor zijn ’uitzonderlijke inspanningen ter versterking van de internationale diplomatie en de samenwerking tussen de volkeren’. „Slechts zeer zelden heeft iemand in dezelfde mate als Obama de aandacht van de wereld getrokken en zijn bevolking hoop gegeven op een betere toekomst”, zei het Nobelcomité in een verklaring.

De keuze van het comité is opmerkelijk, omdat Obama tot nu toe weinig resultaten kan laten zien. Politici die eerder wonnen kregen de prijs na een langdurige carrière als bemiddelaar (Jimmy Carter, Martti Ahtisaari) of na het sluiten van een belangrijk akkoord (zoals de Noord-Ieren Trimble en Hume, de Israëliërs Peres en Rabin samen met de Palestijn Arafat, of de Zuid-Afrikanen Mandela en De Klerk). Het Nobelcomité beloont bovendien vaak iets minder prominente personen die zich inspannen voor het oplossing van een conflict of het aan de orde stellen van mensenrechten, minderhedenkwesties of ecologische problemen.

Obama valt in geen van deze categorieën. Maar de toekenning past wel binnen de doelstelling van de prijs. De Zweed Alfred Nobel wilde er een persoon of instelling mee belonen die zich op buitengewone wijze inzet voor het bevorderen van vrede en ontwapening. Kennelijk vindt het comité dat Obama daaraan voldoet.

Barack Obama heeft inderdaad aangegeven te streven naar nucleaire ontwapening. Hij heeft met een toespraak in Egypte geprobeerd de islamitische wereld de hand te reiken, wil praten met Iran (na een jarenlang isolement door de VS) en de VS-troepen in Irak afbouwen. Daarbij wil hij Guantánamo sluiten en heeft hij de VS weer zitting laten nemen in de VN-Mensenrechtenraad. En hij wil maatregelen tegen opwarming van de aarde. Het Nobelcomité zegt in wezen tegen de machtigste man op aarde: Ga zo door.

Een andere reden is vermoedelijk dat Obama vooral iemand níet is: George Bush. Sinds Obama’s voorganger in 2001 aantrad, toonde het comité driemaal met de toekenning van een Nobelprijs zijn weerzin tegen Bush. De eerste keer was de prijs voor ex-president Jimmy Carter (2002), die zich fel keerde tegen een mogelijke Irak-oorlog. Daarna volgde Mohammed ElBaradei en zijn Internationaal Atoomenergie Agentschap (2005), een van de VN-clubs die door Bush een tijdlang zijn verfoeid als ineffectief. Tenslotte volgde een prijs voor Al Gore en het klimaatpanel IPCC (2007), die harde maatregelen eisen tegen opwarming van de aarde – iets waar Bush lange tijd weinig in zag. In de toekenning van de prijs aan Obama proef je de opluchting over het eind van het Bush-tijdperk.

Dat brengt een risico met zich mee. Na de verandering van toon in de internationale arena, gaat Obama nu een moeilijker fase in. In Afghanistan-Pakistan, Iran en Noord-Korea, het milieubeleid en andere dossiers zal hij nu scherper de strategische belangen van de VS moeten afwegen tegen internationale goodwill. Voor de leider van het machtigste land ter aarde is zoete broodjes bakken niet altijd mogelijk, alle aanmoedigingsprijzen ten spijt. Obama lijkt zich dat bewust. Tijdens zijn dankwoord toonde hij zich zeer nederig, op het sombere af.

De oorkonde, de medaille en een cheque ter waarde van omgerekend een miljoen euro worden op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel, in Oslo aan hem uitgereikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden