'Noaberschap? Thuishulp is een vak!'

reportage Demonstratie tegen massaontslag in de thuiszorg trekt de aandacht in Borculo

QUIRIJN VISSCHER

BORCULO - Een protestmars in Borculo, de Achterhoekse bevolking kijkt de ogen uit. Maar elfhonderd ontslagen thuishulpen van zorgorganisatie Sensire, ook dat is geen alledaagse kost in de gemoedelijke Gelderse grensstreek. Na de bezetting van het Sensire-kantoor in Varsseveld vorige week trekt een deel van de thuishulpen ditmaal naar het raadhuis van Berkelland. Onder hen is thuishulp Anja Nijenhuis met drie collega's uit Winterswijk. De eerste ontslagbrieven zijn al bezorgd, vertelt ze.

Wat er in de Achterhoek gebeurt, gebeurt ook elders. Gemeentelijke aanbestedingen van de thuiszorg, waaronder de huishoudelijke hulp, leiden tot massaontslagen. Vaak is alleen terugkeer mogelijk met lagere lonen. Sinds Sensire in mei het ontslag van elfhonderd medewerkers aankondigde per 2014, vraagt vakbond Abvakabo FNV met Achterhoekse acties aandacht van Den Haag. Met succes. Het kabinet gaat met de Achterhoekse gemeenten en Sensire praten, blijkt uit antwoorden op PvdA-Kamervragen.

Intussen leren de kalme Achterhoekers demonstreren. Het Winterswijkse viertal heeft een beleefd spandoek. De spreuk: "Overheid kom op, los het samen op, maak de aanbesteding klaar, zorg voor elkaar." Maar het wemelt van de SP'ers die van buiten de Achterhoek zijn gekomen om mee te scanderen in Borculo. 'Schande' is het sleutelwoord. Tussen de strijdkreten klinkt het gehijg van Boris. De buldog van een Borculose thuishulp draagt een protestbord.

Tegen wie protesteren ze eigenlijk? 'Iedereen', meent Nijenhuis. Ze zijn naar Den Haag geweest, naar Utrecht en - het spectaculairst - vorige week naar Varsseveld. Toen werd friet aangerukt. Ze waren pas om half een 's nachts terug in Winterswijk. De bedrijfsleiding had het bezette pand al verlaten via de achterdeur. Daags erna kreeg een collega - 23 jaar dienstverband - de ontslagbrief. Intussen wijst Sensire naar de gemeenten; de gemeenten naar Sensire en naar Den Haag.

Berkellands burgemeester Hein Bloemen ontvangt de verregende protestkaravaan - 'na regen komt zonneschijn' - met koffie en thee op het gemeentehuis. Zeer vereerd zegt hij te zijn dat Kamerleden Renske Leijten (SP) en Henk Krol (50Plus) aanwezig zijn. Gun de gemeenten tijd met de aanbesteding, zegt hij. Een vakbondsdelegatie gaat in conclaaf met de zorgwethouder. De vakbondsinzet is: neem de thuishulpen over voor het huidige loon voor het aanbestedingsjaar 2014.

Nippend aan thee en koffie zien de wachtende demonstranten verbaasde Berkellanders tussen hen door naar de gemeentebalies lopen. Lokaal politica Anjo Bosma (Gemeentebelangen) slaat het gade. Zij vindt dat de gemeente doorslaat met noaberschapszorg. Thuiszorg kun je niet helemaal overlaten aan je buren, vindt ze. "In noaberschap zijn we hier goed. Maar dat is hulp op basis van vrijwilligheid. Noaberschap is geen verplichting om elke dag op een vaste tijd zorg te verlenen."

Nijenhuis - dik tien jaar thuishulp - is realistisch. Natuurlijk moet er worden bezuinigd op thuiszorg. Overal moet bezuinigd worden. Maar moet dat op zo'n manier? En in vakantietijd? "Ik hoop dat de gemeenten in het bestek van de aanbesteding zetten dat we overgenomen moeten worden met de huidige arbeidsvoorwaarden."

Dan keert de delegatie terug. De wethouder leeft mee, maar belooft niks. De gemeenteraad vergadert in september.

Minder geld, minder thuishulpen
In de thuiszorg is grote onrust ontstaan over alle veranderingen die op stapel staan per 2015.

Gemeenten zijn dan volledig verantwoordelijk voor maatschappelijke ondersteuning, maar wel met minder middelen dan het Rijk hier nu aan uitgeeft. In het regeerakkoord VVD-PvdA staat dat huishoudelijke hulp alleen nog wordt vergoed aan mensen die daarvoor zelf geen middelen hebben. Thuiszorgbedrijven presenteren besparende gemeenten die periodiek aanbestedingen moeten doen, steeds goedkopere thuishulppakketten.

De onrust ontstaat onder thuishulpen en hun cliënten. Gemeenten moeten besparen, maar willen ook vaak dat ouderen hun vaste hulp houden. Bij aanbestedingen nemen nieuwe zorgorganisaties vaak veel personeel over van hun voorganger. Dat gebeurt soms tegen de arbeidsvoorwaarden die horen bij een andere functie (schoonmaker, alfahulp), gekoppeld aan een lager salaris. Creatieve constructies leidden dit jaar tot rechtszaken in Emmen en Nijmegen.

Abvakabo FNV grijpt het aangekondigde massaontslag bij Sensire (1100 banen in zeven gemeenten in de Achterhoek) aan om navolging te voorkomen. De UVW hield het immers niet tegen. Sensire zei vanwege lange dienstverbanden en opzegtermijnen niet te kunnen wachten tot de gemeenten voor de thuiszorgaanbesteding in 2014 hun keuze hebben gemaakt. Inmiddels heeft zorgorganisatie Aafje (bij Rotterdam) ontslag aangevraagd en contractbeëindiging aangekondigd voor 550 thuishulpen in Albrandswaard, Barendracht en Ridderkerk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden