NIPT of niet, zwangeren hoeven niet alles van tevoren te weten

Bij een zwangere vrouw wordt bloed afgenomen voor de NIPT. Beeld TRbeeld

De verwachte stijging van het aantal zwangere vrouwen dat voor een prenatale screening kiest is uitgebleven. Sinds de introductie van de NIPT in Nederland hebben bijna 30 duizend zwangeren via dit bloedonderzoek laten testen of hun ongeboren kind mogelijk down-, edwards- of patausyndroom heeft. Dat staat gelijk aan ongeveer 37 tot 40 procent van alle zwangere vrouwen.

De cijfers zijn afkomstig uit gezamenlijk onderzoek van de acht Universitair Medisch Centra in samenwerking met betrokken beroeps- en patiëntenorganisaties. Vóór de introductie van de NIPT konden zwangeren alleen via een combinatietest zonder risico’s uitzoeken hoe groot de kans was op een syndroom. In 2015 koos 34 procent van de zwangeren voor deze screening.

Slechts een klein deel van de zwangere vrouwen heeft sinds de introductie van de NIPT voor de combinatietest gekozen. Zwangeren kiezen vaker voor de NIPT, omdat die betrouwbaarder is. Het totaal aantal vrouwen dat voor een prenatale screening kiest, lijkt daarmee licht toegenomen. “Deze stijging is echter niet groot”, zegt Erik Sistermans, geneticus bij het VUmc en projectleider van de studie. “Statistisch gezien kunnen we zelfs niet hardmaken dat er überhaupt sprake is van een toename.”

Vooraf werd gedacht dat vrouwen vaker voor een screening zouden kiezen, nu de NIPT sinds april 2017 voor iedereen in Nederland toegankelijk is. Waarom dit toch niet het geval is, blijft speculeren, vindt Sistermans. “Er is altijd een grote groep die zich niet wil laten screenen, of de techniek er nu is of niet. In Nederland lijken zwangeren minder behoefte te hebben alles van tevoren te weten. Dat zagen we bij de introductie van de combinatietest ook al.”

Sistermans verwacht niet dat het aantal NIP-testen de komende twee jaar zal toenemen: “Het blijft glazenbollenwerk natuurlijk, maar de NIPT is behoorlijk veel onder de aandacht geweest en alle zwangere vrouwen worden er vooraf over ingelicht. Ik zie nu geen groei, dus ik zie niet in waarom dat zou veranderen.”

Abortus 

In 0,3 procent van de zwangerschappen waarbij de NIPT is uitgevoerd, zijn aanwijzingen gevonden dat het ongeboren kind downsyndroom heeft. Voor edwards- en patausyndroom is dat ieder 0,1 procent. Of het ongeboren kind daadwerkelijk een syndroom heeft, is pas duidelijk als ook een vlokkentest of vruchtwaterpunctie is gedaan. Deze testen zijn wel risicovol, de kans op een miskraam is aanwezig.

Hoeveel vrouwen voor zo’n vervolgonderzoek kiezen, is nog niet bekend. “We zijn ermee bezig, maar die cijfers hebben we nog niet compleet”, aldus Sistermans. Of vrouwen uiteindelijk besluiten hun zwangerschap te beëindigen, weet de geneticus ook niet. "Ook daar hebben we nu nog geen data over."

Wel weet Sistermans uit buitenlands onderzoek dat vrouwen heus niet altijd voor een abortus kiezen wanneer blijkt dat het kind een syndroom heeft. “Sommige vrouwen willen weten wat hen te wachten staat. Dan kunnen zij zich alvast voorbereiden.”

NIPT

De NIPT (Niet Invasieve Prenatale Test) is een bloedonderzoek bij een zwangere vrouw. Vanaf 11 weken zwangerschap komen vrouwen in aanmerking voor de test. De kosten van 175 euro zijn voor de zwangere zelf. Bij de NIPT wordt gekeken naar het DNA in de placenta. Dit is bijna altijd hetzelfde als van het kind. In sommige gevallen is dit echter niet zo. Om zekerheid te krijgen, is een vlokkentest of vruchtwaterpunctie nodig als bevestiging. 

De combinatietest bestaat uit bloedonderzoek en een echo. Dit kan tussen de 9 en 14 weken zwangerschap plaatsvinden. Deze test kost 168 euro. Soms betaalt een aanvullende verzekering de test, maar dat is afhankelijk van de zorgverzekeraar.

Lees ook: 'Met een test koop je geen gezond kind'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden